"Algorytm" W.P. Rdzanek

Autor: W.P. Rdzanek

Tytuł: Algorytm

Cykl: AI-gent. Mroczne kody, tom 1

Data premiery: 24.03.2026

Wydawnictwo: Rebis

Liczba stron: 352

Gatunek: thriller szpiegowski

 

W.P. Rdzanek to jeden z tych autorów, którzy na rynku książki pojawiają się już z bogatym doświadczeniem zawodowym w innej dziedzinie. Trzydzieści lat spędzone w samym sercu międzynarodowego biznesu technologicznego dało mu nie tylko dobry wgląd w technologię, ale też w punkt, w którym styka się ona z wielką polityką, skomplikowaną, żądną władzy ludzką psychiką i sztuką. Z tych obserwacji powstała jego debiutancka trylogia AI-gent. Mroczne kody, dla której zapalnikiem była niedawna afera z szyfrowaniem danym w mediach społecznościowych. Jej pierwszy tom “Algorytm” zaledwie dwa dni temu miał swoją premierę, ale już teraz zapowiedziane są kolejne tomy: “Akord” premierę będzie miał w maju, “Artefakt” w sierpniu. Autor już teraz zaznacza, że trylogię można traktować jako jedną całość, jednak każdym z tomów skupiać się będzie na nieco innej intrydze kryminalnej. Przyznaje też, że już teraz pracuje nad nową serią, na ukończeniu jest tom drugi.

 

Czasy współczesne, Warszawa, połowa sierpnia. Do prawnika Tomasza Szczerca dzwoni zaniepokojony znajomy - pyta o kontakt z jego siostrzeńcem Karolem, cenionym naukowcem w dziedzinie sztucznej inteligencji, który trzy miesiące temu w ramach przyznanego grantu rozpoczął trzyletni kontrakt w Warszawie. Od tygodnia chłopak nie pokazuje się w pracy, nie ma z nim kontaktu, a program, który przed swoim zniknięciem uruchomił, zaczyna rozgrzewać serwery. Tomasz nie przeczuwając jeszcze nic złego udaje się do mieszkania, które Karolowi wynajął, jednak go tam nie zastaje. Zgłasza więc sprawę na policję oraz wysyła zgłoszenie do ambasady USA, ze względu na jego pracę zawodową i potrójne obywatelstwo. To szybko przyciąga uwagę służb zarówno polskich, jak i zagranicznych, które zaczynają łączyć te zniknięcie z dużym transferem tajnych danych, który właśnie w tym czasie został przesłany z Warszawy do Korei. Trzeba znaleźć Karola, dowiedzieć się, czy miał z tym coś wspólnego, a przede wszystkim zastopować program ZEUS, który na początkowym etapie testów, na jakim teraz się znajduje, może uczynić wiele szkód na państwowych serwerach… W poszukiwania angażuje się też Tomasz ze swoją pracownicą, a zarazem nową dziewczyną Karola, którzy jako jedyni zdają się traktować go po prostu jako zaginionego człowieka.

 

Książka rozpisana jest na prolog i 49 kilkustronicowych rozdziałów. Każdy z nich otwiera data i miejsce opisywanych zdarzeń, cała historia rozgrywa się na przestrzeni miesiąca z kilkoma retrospekcjami. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z kilku perspektyw - Tomasza, polskich i amerykańskich służb i tajnych agentów. Styl powieści jest przystępny, dialogi toczą się dynamicznie, a fragmenty opisowe dobrze balansują pomiędzy prostotą i subtelną poetyckością. Może momentami zdarza się autorowi popadać w lekki patos, nie jest to jednak na tyle częste czy wyraźne, by miało w lekturze przeszkadzać. Książkę czyta się sprawnie i przyjemnie.

 

Do swoich postaci Rdzanek podchodzi bardzo ludzko. Początkowo spodobała mi się kreacja Tomasza, zwracanie uwagi na detale, jak styl, w jakim się nosi, czy jego relacja z psicą Dianą. Niewiele później pojawia się postać Olgi, muzyczki, która jest równocześnie amerykańską tajną agentką. Postaci jest całkiem sporo, a po początkowym przedstawieniu punkt skupienia przenosi się na inne elementy fabularne, więc momentami ilość postaci może wprowadzać czytelnika w lekką dezorientację. Szczególnie, że niektóre pojawiają się tylko na chwilę, jak Leida poznana w retrospekcjach, która wprowadza w powieść lekko egzotyczny element, ale szybko okazuje się postacią mocno poboczną. Przyznam, że w takich momentach żałowałam, że autor nie poszedł w kreacje postaci głębiej. Może wtedy niektóre zachowania wyglądające na przesadzone nie raziłyby tak w oczy? Mocno widoczne jest to w wątkach romansowych, które zaznaczają się w drugiej połowie powieści, a które w tej formie dają wrażenie bardzo sztucznych, a wręcz momentami ujmują powagę już wykreowanym charakterom. Niemniej jednak całościowo kreacje postaci są wystarczające, by dobrze ponieść historię szpiegowską.

“Nie uważam się za złego ani też za dobrego. Po prostu rzeczywistość, w której operował, nie znała takich pojęć. Istniały tylko skuteczność, minimalizacja ryzyka i szczelność procedur, a dylemat, czy zło to realna kategoria ontologiczna, czy tylko problem pojęciowy, w ogóle go nie zajmował.”

Mimo nazwy trylogii sugerującej wyraźne ukierunkowanie na wątki cyfrowe, historia tomu pierwszego raczej oscyluje wokół znajomych ram thrillera szpiegowskiego. Pojawiają się ścierające się ze sobą wywiady, tajni agenci na sekretnych misjach, szpiegostwo, które z czasem wychodzi na jaw. Intryga oparta jest na kilku motywach, kilku perspektywach: agentów specjalnych, polskiej policji, ale i tej prywatnej, śledztwa, które w końcu zaczyna prowadzić sam Tomasz z Joanną. Wątek technologiczny pozostaje tylko zapalnikiem, a akcja toczy się już w rzeczywistości fizycznej, nie internetowej. Niemniej poprzez program ZEUS autor zwraca uwagę na ciekawe zagadnienia - ślady w sieci, jakie każdy z nas zostawia, niezależnie od tego, jak bardzo stara się je maskować. To na ich podstawie ma bazować ten program, który we współpracy ze sztuczną inteligencją ma być siecią wyłapującą przestępców seksualnych. To jednak już pozostaje w strefie własnych przemyśleń czytelnika, bo akcja powieści, przyjemnie dynamiczna, ale też nie do przesady, raczej skupia się po prostu na pogoni za władzą - motywem starym jak świat.

 

Mimo przyjemnie dynamicznej akcji, autor nie zapomina o tym, by osadzić ją w faktycznej rzeczywistości. Moją uwagę szczególnie mocno przyciągnęły wątki kulinarne i muzyczne - jedzenie w relacjach postaci odgrywa ważną rolę, a dzięki rozłożeniu akcji na kilka kontynentów, czytelnik może zasmakować potraw nie tylko brzmiących bardzo swojsko, ale i ten nieco bardziej egzotycznych. Muzyka z kolei przede wszystkim podkreślana jest przez postać Olgi, artystki światowej sławy grającej na instrumencie viola da gamba (wygląda jak mniejszy kontrabas), która w trakcie tej powieści stanie przed dylematem dotyczącym swojej własnej przyszłości.

“Przez całe życie używał tylko jednej waluty - lojalności - i liczył, że jej wartość zostanie wysoko wyceniona.”

Podsumowując, “Algorytm” mimo osadzenia historii w tematyce cyfrowej, przede wszystkim jest typowym thrillerem szpiegowskim - postacie agentów, tajnych operacji i podwójnych tożsamości są bazą tej powieści. Podoba mi się w tym przede wszystkim to, że autor, podobnie jak polecający na okładce go Severski, na swoje postacie patrzy bardzo ludzko - to nie są niezniszczalni agenci o nie wiadomo jakiej sprawności fizycznej, a po prostu ludzie popełniający błędy. Intryga prowadzona jest na tyle dynamicznie, że czytelnik nie ma kiedy poczuć się znudzony, może czasami kieruje się lekko w stronę banalnych rozwiązań, jednak nie na tyle, by miało to zmniejszyć przyjemność z lektury. Niemniej jednak w powieści czuć, że jest to debiut - niektóre wątki mogłyby być bardziej rozwinięte, inne wydają się zbędne, a niektóre reakcje postaci sztuczne. Jednak i to historii nie przekreśla, a daje nadzieję, że jeśli autor dopracuje to w przyszłości, to może zająć poważne miejsce wśród polskich twórców tego gatunku. Obiecujący początek!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Domem Wydawniczym Rebis.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Świadek numer 8" Steve Cavanagh - zapowiedź patronacka

 Jedna z najbardziej wyczekiwanych przez nas premier roku zbliża się wielkimi krokami! Tak, powraca Eddie Flynn, główny bohater serii thrillerów prawniczych genialnego Steve'a Cavanagha, które w poprzednim roku czytaliśmy wspólnie w ramach maratonu czytelniczego (klik!). "Świadek numer 8" na polskim rynku pojawi się od razu po świętach, 8 kwietnia, a Kryminał na talerzu ma ogromną przyjemność objąć go patronatem medialnym. 

Kiedy świadek zbrodni jest bardziej niebezpieczny od jej sprawcy…

Ruby Johnson pracuje jako pokojówka w domach do złudzenia przypominających ten, w którym sama kiedyś mieszkała. Pozornie cicha i skromna, z niezdrowym zaangażowaniem tropi brudne sekrety mieszkańców pięknie odrestaurowanych kamienic w najbardziej prestiżowej dzielnicy Nowego Jorku. Kiedy przypadkowo staje się świadkiem morderstwa, zaczyna snuć nikczemny plan, który zdecydowanie nie obejmuje ujawnienia prawdy władzom.

Eddie Flynn jest jedynym prawnikiem w Nowym Jorku, który podejmuje się spraw beznadziejnych. A żadna nie jest bardziej beznadziejna niż sprawa Johna Jacksona – broń, z której zabito jego sąsiada, została znaleziona wraz z DNA Jacksona w jego własnym domu, więc szansa na to, że sąd uwolni go od zarzutów, jest niemal żadna.

Flynn i jego niekonwencjonalny zespół współpracowników będą musieli wykorzystać wszystkie znane im sztuczki, aby uratować niewinnego człowieka przed więzieniem. Chcąc ocalić życie klienta, Eddie musi jednak najpierw zadbać o własną głowę – bo najgroźniejsze zorganizowane grupy przestępcze w mieście właśnie wyznaczyły za nią sowitą nagrodę.

Choć "Świadek numer 8" to już ósmy tom prawniczych przygód Eddiego Flynna, to jednak pisany jest tak, że można po niego sięgnąć od serii niezależnie. Tacy czytelnicy docenią genialną intrygę pełną twistów fabularnych, która ostatecznie zostawi ich ze szczęką na podłodze! Ci jednak, którzy Eddiego już znają, poczują się, jakby wracali do domu - w końcu postacie serii szybko stają się tak bliskie jak rodzina. W tym tomie czai się na nich kolejne wyzwanie i jak zawsze, Cavanagh również i teraz ich nie oszczędza! To jedna z tych książek, dla których trzeba zarezerwować sobie kilka godzin jednym ciągiem - naprawdę trudno jest się od tej historii oderwać! 

Autor: Steve Cavanagh

Tytuł: Świadek numer 8

Cykl: Eddie Flynn, tom 8

Tłumaczenie: Andrzej Szulc

Data premiery: 08.04.2026

Wydawnictwo: Albatros

Liczba stron: 432

Gatunek: thriller prawniczy

Książka dostępna jest już w przedsprzedaży. 

We współpracy z Wydawnictwem Albatros. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Zbrodnia w rezydencji" Helena Dixon - patronacka recenzja przedpremierowa

Autorka: Helena Dixon

Tytuł: Zbrodnia w rezydencji

Cykl: Tajemnice panny Underhay, tom 2

Tłumaczenie: Emilia Niedzieska

Data premiery: 25.03.2026

Wydawnictwo: Mando

Liczba stron: 320

Gatunek: kryminał retro / cosy crime

 

W tym roku brytyjska autorka Helena Dixon świętuje dwadzieścia lat na rodzimym rynku książki! Początkowo znana była z pozycji literackich skierowanych typowo dla kobiet, pisała powieści obyczajowe i romanse, za które zgarnęła kilka znaczących nagród. W 2019 roku przyszedł czas na zmiany - rozpoczęła się jej przygoda z kryminałem cosy crime osadzonym w przeszłości. To wtedy po raz pierwszy angielski czytelnik poznał się z młodą Kitty Underhay, z którą seria po siedmiu latach od wydania tomu pierwszego liczy już dwadzieścia cztery części! Tak, autorka pisze i wydaje powieści szybko, od trzech do pięciu tytułów rocznie. Jak sama przyznała w wywiadzie(klik!), zmiana gatunkowa wydała jej się całkiem naturalna - w swojej rodzinie ma zarówno policjanta, jak i historyka, w swoim życiu nasłuchała się więc wielu ciekawych historii. Wystarczyło tylko połączyć je z jej literacką wyobraźnią!

“Zbrodnia w rezydencji” to drugi tom serii z Kitty Underhay, pierwszy w Polsce okazał się pół roku temu - we wrześniu 2025 świętowaliśmy premierę “Zbrodni i rubinu” (recenzja - klik!), który był pierwszą powieścią Heleny Dixon z całego jej dorobku, jaka została przetłumaczoną na język polski.

 

 

Lato 1933 roku, hotel Delfin w nadmorskiej angielskiej miejscowości Dartmouth. Dwudziestotrzyletnia Kitty dostaje zaproszenie od rodziny ze strony ojca, której do tej pory nie znała. Ma przyjechać do nich na tydzień, odwiedzić ich w Enderley Hall, ich rodzinnej rezydencji położonej niedaleko Exeter. Jej babcia, właścicielka hotelu, która od lat dziecięcych ją wychowywała, nie jest tym zaproszeniem zachwycona, Kitty jednak bardzo chce jechać, więc po zapewnieniach, że nie pojedzie sama, a weźmie ze sobą jedną z hotelowych pokojówek, potwierdza przyjazd. Jednak już pierwszego wieczoru wyczuwa dziwną atmosferę - zarówno ciotka, jak i jej towrzyszka spoglądają na nią bardzo dziwnie. Na szczęście kuzynka Lucy okazuje entuzjazm za całą swoją rodzinę, a jej znajomi, którzy również goszczą w tym czasie w rezydencji, sprawiają intrygujące wrażenie. Towarzyska beztroska nie trwa jednak długo - kolejnego dnia okazuje się, że w nocy doszło do kradzieży. Ktoś pokusił się na zamknięte w sejfie dokumenty pana domu, ściśle tajne badania na temat materiałów mogących posłużyć za broń. Ich zniknięcie jest zatem zagrożeniem na miarę całego państwa. I to na Kitty kierują się podejrzane spojrzenia - to przecież ona jest w tym towarzystwie nowa. Dziewczyna prosi więc o pomoc swojego przyjaciela, starszego o dekadę Matta Bryanta, który niedawno otworzył własną agencję detektywistyczną. Razem na pewno dojdą do tego, kto wykradł tajne dokumenty! Nie przypuszczają jednak, że to dopiero początek ścieżki przestępczej, na którą zszedł ktoś znajdujący się tuż obok…

 

Książkę otwierają dwa fragmenty z prasy, które rozjaśniają ostatnie wątki opisane w “Zbrodni i rubinie”. Po nich przechodzimy do historii tego tomu, która rozpisana jest na 26 kilkustronicowych rozdziałów, z których część dzielona jest dodatkowo na krótsze fragmenty. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy Kitty i Matta, których relacje poznajemy naprzemiennie z uwzględnieniem zarówno zdarzeń, jak i ich własnych odczuć i przemyśleń. Styl powieści jest lekki, niewymagający, bardzo subtelnie stylizowany, co daje czytelnikowi odczuć, że historia toczy się w innych czasach niż współczesne, ale równocześnie nie wymaga jakiejś specjalnej koncentracji. Dialogi prowadzone są przyjemnie i całkiem naturalnie, oczywiście w kontekście powieści kryminalnych osadzonych w dawnym stylu - to znaczy, że spora część historii rozgrywa się właśnie poprzez dialogi, a zatem większość tłumaczeń i wyjaśnień sytuacji poznajemy w trakcie rozmów postaci. Ponadto nie można też zapomnieć, że gatunkowo książka zalicza się do cosy crime, a to narzuca jej samo w sobie lekką, momentami ubarwioną delikatnym humorem formę.

“Czuł narastającą złość na Kitty, że nie dbała o własne bezpieczeństwo. Nie byłaby tak lekkomyślna, gdyby los potraktował ją równie okrutnie jak jego. Ci, którzy odchodzą, już nic nie czują. Cierpienie zostaje z tymi, którzy muszą żyć dalej.”

Wspomniałam o klasycznych założeniach gatunku powieści detektywistycznej, bo to właśnie na nich opiera się cała ta historia. Bo czyż duża rezydencja, w której znajduje się spora grupka zarówno mieszkańców, jak i gości, i służby, i zbrodnia, która w niej zostaje popełniona nie nasuwają od razu na myśl starych kryminałów jak tworzyły Agatha Christie czy Dorothy L. Sayers? To na obserwacji, na zapoznaniu z postaciami, które w rezydencji się zatrzymały i które bez wątpliwości skrywają własne tajemnice, opiera się spora część intrygi, a rozwiązanie zależne jest od dobrej dedukcji - autorka zostawia w trakcie powieści kilka tropów, które mogą czytelnika naprowadzić na rozwiązanie. By jednak historię nieco uatrakcyjnić, zawarty jest w niej również prywatny wątek Kitty - podsuwa kolejne tropy związane ze zniknięciem jej matki, do którego doszło, gdy dziewczyna miała zaledwie kilka lat. To wszystko składa się w przyjemnie poprowadzoną całość, która wzbudza ciekawość, a równocześnie daje poczucie po prostu przyjemnej, wprowadzającej w spokojny nastrój powieści. Cała historia toczy się w tempie umiarkowanym, jedynie pod koniec, w punkcie kulminacyjnym znacząco przyspiesza, a choć rozwiązania fabularne toczą się rytmem znajomym, to nie odbiera to przyjemności z lektury.

 

Mimo znajomych torów fabularnych (choć nie brak w nich zaskakujących twistów!) autorka w swojej powieści przemyca coś ciekawego - bogate tło historyczne, które mimo że jest wyraźnie na dalszym planie fabularnym, to jednak jest zaskakująco bogate w detale. Wpływ I wojny światowej nadal jest w społeczeństwie wyraźnie wyczuwalny, jednak nie brak też wzmianek o zmieniających się nastrojach społecznych - pojawiają się wtrącenia o poglądach komunistycznych, o faszyzmie rosnącym w siłę, który mocno niepokoi niektóre z postaci.

“Wydmuchnął kłąb dymu. Podczas Wielkiej Wojny widział zbyt wiele śmierci. Miała zapach, który przywierał do żywych i ich zatruwał. Nikotyna pomagała mu oczyścić umysł i odpędzić niechciane upiorne wspomnienia.”

W samej rezydencji jednak panują zasady jak w starych, angielskich, arystokratycznych rodzinach - kolacje to pokaz mody, a przed i po mężczyźni i kobiety spotykają się w osobnych dla płci pokoikach - panowie grają w bilard i piją whisky, panie popijają kawkę bądź herbatkę, plotkują i wyszywają. Ten podział nie do końca satysfakcjonuje Kitty - choć nie sprzeciwia się tradycjom wieczorom, to jednak w śledztwie chce brać udział na równi z Mattem. Bo Kitty nie czuje się od mężczyzn gorsza, ba!, jest inteligentna i dobrze o tym wie, nie zgadza się więc, by traktować ją inaczej ze względu na płeć. To mocno jest w powieści zaznaczane i bardzo mi się podoba - to sprawia, że Kitty nabiera cech bardziej samowystarczalnych, których nieco brakowało jej w pierwszym tomie powieści.

“Nie zamierzam być jak lalka, którą zamyka się w pudełku i wyciąga z niego tylko na specjalne okazje, i która ma jedynie ładnie wyglądać i zabawiać towarzystwo jak tresowane zwierzątko. Mam takie samo prawo do życia i podejmowania ryzyka jak każdy mężczyzna.”

Same kreacje postaci budowane są klasycznie, to raczej nie one przyciągają tu największą uwagę, są raczej nośnikiem historii, zasad i przekonań społecznych. Towarzystwo składa się z ciotki, wujka i kuzynki Kitty, której uroczy mały piesek nieustannie coś psoci i jest powodem, przez który nieraz podczas lektury pojawia się na twarzy czytelnika uśmiech. Są znajomi Lucy i ogrodnik, który przearanżowuje cały ogród, jest też i asystent wujka Kitty, który ewidentnie obwinia się za zniknięcie dokumentów. Towarzystwo rozszerzone jest jeszcze o konserwatorkę zabytków, która akurat teraz w rezydencji odnawia staje malowidła ścienne oraz nianię, która mimo iż Lucy jest już dorosła, cały czas zapewnia towarzystwo ciotce Kitty. Nie jest to może grono postaci, które pozostanie przez czytelnika niezapomniane, ale na potrzeby powieści spełnia swoją funkcję.

“Lepiej zabiorę się do pracy. Tylko sztuka może przynieść ukojenie, o ile można liczyć na ukojenie, skoro jest wśród nas morderca (...).”

Podsumowując, “Zbrodnia w rezydencji” to przyjemna powieść kryminalna utrzymana w klasycznym tonie. Zagadka osadzona zostaje w zamkniętym gronie podejrzanych, którzy choć znajdują się w jednym miejscu, dla głównej bohaterki są obcy, a to znaczy, że tak naprawdę podejrzani są wszyscy. Dawno zasady społeczne i lekkie rozchwianie nastrojów politycznych choć nie wyprzedzają intrygi, są dobrze odczuwalne, a potrzeba równego traktowania wszystkich bez względu na płeć, jaką odczuwa Kitty, sprawia, że główna bohaterka serii sporo w wizerunku zyskuje. To przyjemna lektura, pisana w lekkim, ubarwionym subtelnym humorem tonie, która zapewni dobrą rozrywką na kilka godzin, ale też nie daje wrażenia, że toczy się w próżni. Podoba mi się kierunek, w jakim ta seria zmierza i już teraz czekam na tom kolejny!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Mando.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Skąd wyleciało to ciało?" Małgorzata Starosta - ambasadorska recenzja przedpremierowa

Autorka: Małgorzata Starosta

Tytuł: Skąd wyleciało to ciało?

Cykl: Jeremi Organek, tom 4

Data premiery: 25.03.2026

Wydawnictwo: Mięta

Liczba stron: 304

Gatunek: komedia kryminalna

 

Małgorzata Starosta polskim czytelnikom dała się poznać jako autorka komedii kryminalnych, zanim sięgnęła po inne gatunki. Debiutowała w roku 2020 powieścią “Pruskie baby”, pierwszym tomem trylogii o tym samym tytule, i przez kolejne cztery lata umacniała swoją pozycję w tym jednym gatunku literackim, choć nie obyło się już bez pierwszych skoków w bok - w 2022 roku wydane zostały “Cynamonowe gwiazdy” (powieść obyczajowa), w 2023 pojawiła się jej pierwsza książka skierowana do młodszych czytelników. Jednak to rok 2024 przyniósł coś, co otworzyło przed nią bramy do czytelnika typowo kryminalnego – to wtedy ukazały się przejmujące “Smugi” (recenzja - klik!). Teraz autorka zapowiada więcej powieści poważnych, choć równocześnie uspokaja, że z komedii kryminalnych nie rezygnuje.

To dobrze, bo seria z medykiem sądowym Jeremim Organkiem właśnie do komedii kryminalnych się zalicza. Po raz pierwszy ten bohater pojawił się na świecie w 2023 roku w “Gdzie są moje zwłoki”, pierwszym tomie cyklu, który teraz liczy już cztery tomy. Seria wydawana jest systematycznie, jedna książka na rok w sezonie zimowo-wiosennym.

 

Komisarz Michał Bączek w ramach zastępstwa został oddelegowany na Mazowsze, do Teresina, gdzie przez pół roku ma pełnić obowiązki szefa posterunku. Przekonany, że taka odległość od Wrocławia zapewni mu spokój, który w jego miejscu zamieszkania tak skutecznie odbiera ma wplątująca się co chwilę w afery kryminalne historyczka Linda Miller, wpada w panikę, gdy okazuje się, że to właśnie ją wkrótce Teresin będzie gościć na weekendowej konferencji historyków. Jakie były na to szanse?! Ale skoro Linda przyjeżdża, to Bączek już szykuje się na nową sprawę kryminalną. I dobrze, bo tuż po pierwszej części referatu, jaki Linda wygłasza na temat podejrzanej śmierci księcia Władysława Druckiego-Lubieckiego, do której doszło w 1913 roku, na trawniku przed teresińskim pałacem ląduje ciało… Tylko skąd ono wyleciało? Dobrze, że na miejscu jest też Jeremi Organek, medyk sądowy, który od razu oferuje swoje usługi.

“Zaczynam podejrzewać, że ten pałac stoi na jakichś wrotach do piekieł. Ludzie giną i winnych nie ma, dokumenty znikają. Co tu się w ogóle dzieje?!”

Książka rozpisana jest trzydzieści tytułowanych rozdziałów oraz posłowie, w którym autorka dokładniej opisuje sprawę śmierci księcia i przytacza zapiski z akt sądowych. Rozdziały pisane są naprzemiennie z perspektywy trzech postaci: Lindy, Organka i Bączka w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego i nie są już dzielone na krótsze fragmenty - nie ma takiej potrzeby, każdy rozdział to dosłownie kilka stron, książkę więc czyta się bardzo wygodnie. Styl powieści jest charakterystyczny dla autorki i gatunku, w jakim pisze - dialogi podszyte są sporą dawką lekko uszczypliwego humoru z solidną domieszką ironii, co daje wymianę zdań przy których parska się śmiechem. I to właśnie w dialogach humor kryje się przede wszystkim, bo sama zbrodnia jest jak najbardziej poważna. Autorka sprawnie posługuje się słowem, które pod jej piórem jest bardzo plastyczne, a same żarty często opierają się na grach słownych, nieoczywistych skojarzeniach w znaczeniu poszczególnych wyrazów. Wymiany zdań postaci wypadają naturalnie, a słowa są rozciągane na potrzeby - czasami pojawiają się więc językowe przekręcenia. Całość wypada bardzo starostkowo!

“- Jednak miałeś rację co do tego gogusia. Totalna ceramika.

- Przepraszam? - nie zrozumiał jej przyjaciel.

- No ceramika: dzban znaczy, ładny, ale pusty.”

Choć “Skąd wypadło to ciało?” jest czwartym tomem serii z Organkiem, czytelnik nie będzie miał problemu, jeśli zdecyduje się na lekturę tego typu bez znajomości poprzednich. Dlatego warto przybliżyć kreacje głównych postaci: Jeremi to medyk sądowy, mężczyzna po 50,, fan ciężkich brzmień, który nie lubi się uzewnętrzniać, choć kobiety w jego otoczeniu bardzo byłyby z tego zadowolone - z wyglądu podobny jest do George’a Clooneya. W tym tomie jednak Jeremi pozwala sobie na nieco więcej okazywanych emocji - przechodzi etap złamanego serca, co jego dwa razy młodszą przyjaciółkę Lindę początkowo szokuje, a później wzbudza współczucie. I właśnie dlatego zaprasza go na konferencję do Teresina!

“Jak się człowiek napatrzył na złamane serca i pogruchotane dusze, to dostrzega nawet najdrobniejsza znaki. A pan wygląda jak słup ogłoszeniowy, bez urazy.”

Linda Miller to historyczka i blogerka, która ma tendencje do wplątywania się w afery kryminalne. Rude loki i pewność siebie sprawiają, że w żadnym pomieszczeniu nie jest niewidzialna, choć jeśli chce, potrafi się dobrze kamuflować. W “Skąd wyleciało to ciało?” jest szczególnie mocno zainteresowana pewnym historykiem zwanym przez Bączka Alvarem, który wkrótce staje się przedmiotem wielu ironicznych żartów…

No i Bączek, policjant dociekliwy i mężczyzna prawie idealny. Pojawiający się nie tylko w tej serii, ale i w innych powieściach autorki - i dobrze, bo wzbudza on morze sympatii!

“- Zaczynam się zastanawiać, komisarzu (...) czy to na pewno Linda przyciąga problemy. Wygląda na to, że pan ma niebywałe szczęście do trafiania na zagmatwane sprawy.

- Ma pan rację, doktorze (...). Sam zacząłem dochodzić do tego wniosku. Gdybym był bohaterem literackim, znienawidziłbym autora moich przygód.

- Raczej autorkę - zauważyła Linda. - Kobiety są bardziej złośliwe od mężczyzn. I mają lepszy warsztat, tak na marginesie.”

Poza stałymi postaciami serii, tom czwarty usiany jest kreacjami lekko karykaturalnymi (jak to w komediach bywa), które stają się powodem do wielu zabawnych żartów. W większości otaczają nas historycy, pracownicy pałacu i policjanci, którzy pojawiają się w odpowiednich momentach, by podsunąć w sprawie nowe tropy.

“(...) tacy jak on nie mają własnego światła, tylko odbijają cudze. Nie widzi pani, że to pustak jest?”

Akcja powieści prowadzona jest w tempie przyjemnie dynamicznym, a większość zdarzeń i zaskoczeń przekazywane są czytelnikowi za pomocą dialogów. Sama intryga oparta jest na motywie zbrodni sprzed stu lat - szybko staje się jasne, że aktualna ofiara, młoda kobieta, która skądś wyleciała, prawdopodobnie odkryła informacje, które rzucą nowe światło na śmierć księcia z 1913 roku. I tak historia się zapętla - na bazie zbrodni prawdziwej próbujemy znaleźć hipotezę tak dopasowaną, by równocześnie wyjaśniła sprawę śmierci młodej kobiety. Połączenie historii prawdziwej z fikcyjną daje ciekawy efekt, pobudza ciekawość, która w trakcie, albo już po lekturze każe czytelnikowi uruchomić przeglądarkę internetową i poszukać o śmierci księcia czegoś więcej. Sama intryga została zbudowana sprawnie, z pewnością wszystkie jej elementy byłyby trudne do samodzielnego wytypowania, jednak postać sprawcy nie bierze się znikąd, więc zasady klasycznej powieści kryminalnej w pewnym sensie zostają zachowane. Mnie podobało się to, jak autorka wykorzystuje swoją wiedzę, by przedstawić zaskakującą hipotezę rozwiązującą sprawę obydwu morderstw.

“(...) czy naprawdę żyjemy w świecie, w którym bezkarnie morduje się ludzi? Młoda dziewczyna traci życie na oczach setek ludzi i nikt, dosłownie nikt!, niczego nie widzi, nie słyszy? Jeśli tak jest, to wróżę kiepską przyszłość ludzkości.”

Małgorzata Starosta w “Skąd wyleciało to ciało?” po raz kolejny udowadnia, że potrafi połączyć humorystyczne spojrzenie na codzienność z solidną zagadką kryminalną, która nie tylko zaskakuje, ale i robi wrażenie ilością faktów, na których jest oparta. Historia sprzed stu lat angażuje równie mocno, jakby była historią współczesną, a finalne uzupełnienie aktami sądowymi sprawy zmusza czytelnika do pewnych refleksji i porównań dotyczących wymiaru sprawiedliwości. Zagadka, w którą uwikłane są postacie serii, prowadzona jest z dużym detektywistycznym wyczuciem, a postacie są wisienką na torcie - to one, ich kreacje, ich dialogi ubierają tę opowieść w ton mocno humorystyczny, sprawiają, że sporą część powiedzonek postaci chciałoby się od razu wprowadzić w naszego codziennego języka. Bardzo lubię taki humor, ironiczny, ale nie w sposób obraźliwy, a wręcz odwrotnie, błyskotliwy.

“No to jak będzie, doktorku? Kęs serniczka, kilka słów i znowu kęs serniczka? Niech się pan nie martwi, że zabranie ciasta, mam jeszcze całą blachę.”

Moja ocena: 7,5/10

 

W dniu premiery zapraszam na live z Małgorzatą Starostą!

Odbędzie się on na Instagramie na moim profilu @kryminalnatalerzu o godzinie 19:00.

Recenzja powstała w ramach współpracy ambasadorskiej z Wydawnictwem Mięta.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Dom ze szkła" Sarah Pekkanen

Autorka: Sarah Pekkanen

Tytuł: Dom ze szkła

Tłumaczenie: Joanna Krystyna Radosz

Data premiery: 11.03.2026

Wydawnictwo: Gorzka Czekolada

Liczba stron: 416

Gatunek: thriller psychologiczny

 

Sarah Pekkanen to amerykańska autorka, której swoją karierę pisarską zaczęła w roku 2010, kiedy to zrezygnowała z pracy dziennikarki, by zająć się trójką swoich synów. Pierwsze jej powieści zaliczane są do literatury obyczajowej, lekkiej chick lit, dopiero później skierowała się w stronę mroczniejszych tematów, thrillerów psychologicznych, które pisać zaczęła wraz ze swoją byłą redaktorką Greer Hendricks. To właśnie te powieści wydane w duecie trafiły też na rynek polski, choć w międzyczasie autorka wydała też swoje solowe tytuły w tym samym gatunku. Dopiero teraz, po prawie dekadzie tworzenia thrillerów psychologicznych, polski czytelnik doczekał się tłumaczenia jej solowej powieści - “Domu ze szkła”, przedostatniej z wydanych na rynku anglojęzycznym, która zgarnęła wiele nagród przyznawanych przez portale czytelnicze i samych czytelników.

 

Stella Hudson, kuratorka dziecięca, która na prośbę sądów przeprowadza swoje śledztwa i pisze raporty wskazujące w jaki sposób zapewnić dziecku dobre życie i stabilizację, zostaje poproszona przez swojego mentora Charlesa, by przyjęła sprawę dziecka młodszego niż robi to zazwyczaj. Powód jest jednak nadzwyczajny - dziewięcioletnia dziewczynka po śmiertelnym wypadku swojej opiekunki zapadła na mutyzm wybiórczy traumatyczny. To blokada mowy, którą sama Stella przeszła jego dziecko, więc czy ktoś mógłby się małą lepiej zająć niż ona? Oczywiście nie może odmówić Charlesowi, sprawę przyjmuje i przekracza próg rodziny Barclayów - żyjących w luksusach, których życie często staje się pożywką dla tabloidów. Stella musi zatem przebić się przez taflę ich wizerunku publicznego, by dojść do tego, jak ich dom wygląda naprawdę i zdecydować z kim Rose powinna zostać, gdy rozwód rodziców dobiegnie końca. Jednak nie uda jej się to, póki nie dowie się więcej o śmierci Tiny, opiekunki, któreś śmierć była zapalnikiem aktualnych zdarzeń. Bo czy na pewno był to po prostu wypadek? A może właśnie weszła na teren zatuszowanego morderstwa?

 

Książka rozpisana jest na sześćdziesiąt osiem kilkustronicowych rozdziałów prowadzonych w narracji pierwszoosobowej czasu teraźniejszego przez Stellę. To typowy styl narracji thrillera psychologicznego, w którym rzeczywistość odbieramy nacechowaną emocjami narratorki, a zatem obraz świata, jaki dostajemy, jest jednoznacznie subiektywny. To pozostawia pole do manipulacji czytelnikiem, do budzenia uczucia niepewności, ciągłych wątpliwości - i właśnie z tego autorka sprawnie korzysta. Jej styl jest prosty, zdania raczej krótkie, dialogi przyjemnie naturalne - słowo nie odciąga uwagi od fabuły, jest tylko jej nośnikiem. Momentami można odczuć, że w polskie tłumaczenie wkradło się kilka potknięć, które jednak nie mają żadnego wpływu na intrygę kryminalną, są na tyle nieznaczące, że z pewnością nawet wielu czytelników ich nie zauważy. Rozpatrując książkę pod kątem całościowym, czyta się ją płynnie i bez problemów, a do tego bardzo lekko - czytelnik podczas lektury nie musi być maksymalnie skupiony, by ten fikcyjny świat odpowiednio go zassał.

“Kiedy otacza nas niebezpieczeństwo i niepewność, ważna jest kontrola chociaż w osobistej przestrzeni.”

Przez narrację pierwszoosobową najważniejszą postacią staje się Stella, której zawód nieczęsto spotykany jest w literaturze kryminalnej - sama wcześniej nie spotkałam się z postacią kuratorki sądowej, której praca polega na obserwowaniu dzieci i ich otoczenia i wyciąganiu wniosków, a to sprawia, że już dzięki temu książka nabiera cech świeżości. Praca Stelli jest ważna i odpowiedzialna, to ona tak naprawdę decyduje o losie dzieci, które stają się jej klientami, ale bez wątpliwości dobrze sobie w niej radzi - sama nie miała szczęśliwego dzieciństwa, więc teraz oddaje światu to, czego sama nie miała - dobro dzieci jest dla niej najważniejsze. Nie jest to jednak też postać płaska, ukierunkowana tylko na swój zawód. Jej przeszłość, zdarzenie, które wywołało u niej mutyzm, nadal chowa w szufladce spraw nieprzepracowanych, a sytuacja Rose, w którą teraz tak mocno ingeruje, wpływa na nią samą, sprawia, że przeszłość do niej wraca tak żywa, jakby do wydarzeń nie minęło kilka dekad, a zaledwie dni. To dobra kreacja, ciekawa, rozbudowana, która jest na tyle racjonalna, że czytelnik ufa w jej odczucia, a tym samym daje się wkręcić razem z nią w intrygę.

“Wiem, jak to jest, kiedy najbardziej przeraża cię osoba, która miała cię chronić.”

Rodzina, do której Stella wkracza, skrywa się za fasadą. Widać, że Barclayowie mają pieniądze, jednak szybko okazuje się, że tak naprawdę ma je Ona - Beth, matka Rose, a jej ojciec Ian to przedsiębiorca z własną firmą budowlaną, która po wypadku opiekunki Rose przędzie coraz gorzej. Jaka jest ich relacja? Szybko okazuje się, że decyzja o rozwodzie zapadła po tym, jak na jaw wyszło, że Ian miał romans z opiekunką - a czy to nie brzmi też dobrze jako motyw morderstwa? Poza dwójką dorosłych, po domu bez szkła (wszystkie szklane naczynia, przedmioty zostały z niego usunięte) krąży jeszcze babcia Rose, która teraz udziela jej prywatnych lekcji. Każda z tych postaci wydaje się niejasna, każda wydaje się coś skrywać, tylko jak dość do tego co, skoro Stella spędza z nimi tylko po kilka godzin przez kilka dni w tygodniu? Jak w takim czasie osoba z zewnątrz może dojść do sedna?

“Znam go dość dobrze, by wiedzieć, że nie gra na czas ani mnie nie ignoruje. Jest pogrążony w myślach. Jako sędzia przywykł do wydawania starannie przemyślanych sądów. Wie, jak potężna moc kształtowania myślenia mają słowa.”

Jednak najbardziej niepokojąca jest kreacja dziewięcioletniej dziewczynki, Rose. Już na samym początku Stella zauważa, że mała zbiera ostre przedmioty - czy to zatem z jej powodu nie ma w ich domu szkła? - a komunikacja z otoczeniem jest trudna, Stella nie próbuje w żaden sposób zastąpić mowy. Jej sztywny sposób bycia i od początku podkreślana wysoka inteligencja sprawiają, że Stelli, a zatem i nam, wydaje się, że coś jest z małą nie tak - tylko co? Czy jest w tej sytuacji ofiarą, czy może trzeba na nią spojrzeć z innej strony? Ale to przecież trudne, to tylko kilkuletnie dziecko.

 

Sama intryga powieści zbudowana jest sprawnie. Z początku może nie czuć dużego napięcia, raczej obserwujemy to, co Stella, jak podczas meczu tenisa - tu ktoś mówi coś, by za chwilę ktoś powiedział coś dokładnie przeciwnego. Niedopowiedzenia, tajemnice, przemilczenia, przekłamania wikłają sprawę od początku, dając odczuć, że coś jest tutaj bardzo nie tak, tylko nie wiadomo co. Kilka dziwnych sytuacji zaczyna niepokój podbijać, by w końcu gdzieś w okolicy połowy historii przyciągnąć uwagę tak, że książkę trudno odłożyć - zaczynają się pierwsze większe twisty fabularne, które sprawiają, że to, co myśleliśmy, że wiemy, ulatnia się jak kamfora. Autorka doskonale manipuluje uwagą i tematami tak, że czytelnik nie jest w stanie przewidzieć, co za chwilę go zaskoczy.

“Strach przybiera różne kształty. Bywa wspaniałą motywacją. Potrafi potężnie odstraszać. Jeśli żyjesz z nim przez dłuższy czas, przekształca kontury naszego świata.”

Książka jako thriller psychologiczny ma też zmusić czytelnika do refleksji - tym razem jednak nie do końca opiera się na pytaniu: jak dobrze znasz osobę, z którą mieszkasz, co jest najczęstszym zagadnieniem w tym gatunku literackim, a raczej chodzi o sojusz rodziny, o to, jak wiele jest w stanie zrobić, by ukryć, jakie grzechy kryją się w niej naprawdę. Najważniejszym zagadnieniem jednak jest temat pochodzenia zła - czy człowiek rodzi się zły, czy raczej doświadczenia czynią go złym i czy te zło tak naprawdę da się ukryć przed światem. To zagadnienie często pojawia się w powieściach kryminalnych, tutaj jednak ujęte jest od mniej popularnej, bardziej kontrowersyjnej strony. Warto też zwrócić uwagę na przypadkowość zdarzeń, na to jak wiele nieznaczących decyzji czy odczuć jest w stanie zbudować świat, który w końcu okaże się tym tytułowym domem ze szkła, fasadą, za którą kryje się coś całkowicie innego.

“Wierzę, że zło to naturalna siła, jak wygłodniały wirus, że krąży stale w powietrzu i szuka żywicieli. Większość z nas barykaduje się przed nim. (...) Inni je przyjmują.”

Podsumowując, “Dom ze szkła” to dobry thriller psychologiczny, w którym choć tematy bazowe brzmią znajomo, to ujęte zostały w przyjemnie świeży sposób - już choćby na to wskazuje wybór zawodu głównej bohaterki. Sarah Pekkanen stawia przez nią bardzo odpowiedzialne zadanie, a tym samym sprawia, że nie można sobie pozwolić na błędy postrzegania - jak jednak się przed tym wystrzec obserwując rodzinę, która nauczona jest utrzymywać pozory? Intryga oparta na niejasnościach, na tajemniczej śmierci i pewnych zależnościach osób obcych wchodzących w rodzinę Barclayów, dobrze miesza w głowie sprawiając, że po czasie czytelnik nie wie gdzie tak naprawdę ma skierować uwagę - czy tam, gdzie autorka nas prowadzi? A może to za proste rozwiązanie i trzeba szukać gdzie indziej? To dobra rozrywka, która zapewnia nie tylko chwilowe oderwanie od rzeczywistości, ale też podsuwa zagadnienia warte refleksji i to w taki sposób, w jaki może wcześniej na nie nie patrzyliśmy. Mam nadzieję, że “Dom ze szkła” to tylko dobry start w solowe thrillery tej autorki na polskim rynku książki - już teraz czekam na więcej!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Gorzka Czekolada.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Czerwona nić" Agnieszka Jeż

Autorka: Agnieszka Jeż

Tytuł: Czerwona nić

Cykl: Ruta Rosieńska, tom 1

Data premiery: 11.03.2026

Wydawnictwo: Harde

Liczba stron: 336

Gatunek: powieść obyczajowo-kryminalna

 

Agnieszka Jeż od zawsze w jakiś sposób związana była z tworzeniem powieści - swoją karierę rozpoczynała jednak po drugiej stronie książki, po skończonej filologii polskiej pracowała jako redaktorka w jednym z wydawnictw. W końcu przyszedł czas, by i jej nazwisko ukazało się nie na karcie redakcyjnej, a na okładce. Debiutowała w 2016 książką… kulinarną! o potrawach kuchni dwudziestolecia międzywojennego. W powieści zaangażowała jest niewiele później - jeszcze w tym samym roku debiutowała jako współautorka lekkiej historii romantycznej w towarzystwie Pauliny Płatkowskiej, z którą przez kolejne lata wydała jeszcze kilka pozycji. Jej pierwszą powieścią solo było wydane w 2019 roku “Serce z szuflady”, a już rok później ukazała się pierwsza historia kryminalna pt. “Szaniec”. Teraz na koncie ma już 27 solowych powieści dla dorosłego czytelnika, z czego 10 zaliczane jest do kryminałów, a najnowszy z nich to właśnie “Czerwona nić”. Pierwsza książka z policjantką Rutą Rosieńską, pierwsza wydana w Wydawnictwem Hardym.

 

Czerwiec, Suwalszczyzna, niewielka wieś Rutka-Tartak. To tam czterdziestokilkuletnia Ruta Rosieńska dostała przydział po wielu latach przerwy w zawodzie - kiedyś była policjantką, ale dla dobra rodziny z tej pracy zrezygnowała, usiadła w urzędzie miasta za biurkiem. Teraz, gdy jej córka jest już na studiach, a małżeństwo okazało się martwe, postanowiła zacząć na nowo - i to tam, pod Suwałkami, dawny znajomy znalazł dla niej wakat. Prowadzenie posterunku policji na wsi to przecież dobra praca, prawda? Cisza, spokój, niewiele wykroczeń, bliskość natury - można tak przeżyć do emerytury. A kiedy po kilku dniach pracy wydaje jej się, że to chyba jednak nie była trafiona decyzja, że zanudzi się na miejscu na śmierć, trafia się sprawa - ta odgrzebana w archiwum, która za cztery miesiące ulegnie przedawnieniu… Sprawa śmierci dwójki dzieci z lat 90., do której doszło w okolicznej wiosce. A choć tamta tragedia nigdy nie została rozwiązana, to nie to wstrząsa Rutą najmocniej, a bucik, jaki znajduje na strychu starego domku, który chciałaby kupić. To zaginiony but zamordowanej dziewczynki. Jak to się stało, że wylądował na strychu lokalnej szeptuchy, która według danych nie znajdowała się wtedy na miejscu zdarzenia? Jak znaleźć odpowiedzi w sprawie sprzed tylu lat, kiedy spora część osób uwikłanych w nią już zwyczajnie nie żyje?

“Posterunek w Rutce to nie był szczyt marzeń, na pewno nie dla kogoś, kto był młody i marzył wysoko. Ona jednak była w takim wieku, że jej marzenia miały węższy zakres.”

Książka rozpisana jest na prolog, 20 rozdziałów i epilog. Rozdziały dzielone są na krótsze fragmenty, scenki z życia Ruty, bo to z jej perspektywy w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego poznajemy wydarzenia. Akcja toczy się chronologicznie, bez retrospekcji, przeszłość poznajemy tylko w myślach i wspomnieniach postaci. Styl powieści jest spokojny, uważny, wrażliwy na detale otoczenia. Autorka sprawnie posługuje się słowem pisanym, dialogi wypadają naturalnie, poza pojedynczymi powtórzeniami faktów z samego początku powieści, nie mam jej nic pod kątem stylistyczno-językowym do zarzucenia. Sam język jest dobrze wyważony, nie zawiera przekleństw, a w sytuacjach krytycznych pojawiają się ich przekręcenia, co dobrze rozładowuje napięcie. Pojawia się nawet jedna czy dwie sceny wyraźnie komediowe, choć w rozrachunku ogólnym powieść kieruje się bezsprzecznie w stronę dramatu.

“Córka była zdziwiona chyba bardziej niż mąż. “Mamo, może to przez menopauzę? Różne rzeczy wtedy przychodzą kobietom do głowy”. Monika należała do pokolenia, które nie owijało w bawełnę. Ruta popatrzyła na nią i odparła: “Kobietami nie kierują tylko emocje i hormony. Podejmują też świadome decyzje. Męskie, jak to się mówi.”

Cała historia przedstawiona jest z jednej perspektywy - oczami Ruty Rosieńskiej, której kreacja jest równie ważna, jak miejsce akcji czy intryga kryminalna. Agnieszka Jeż tak jak w swojej poprzedniej serii z Sonią Kranz (recenzje – klik!), obdarza Rutę wiekiem, który gwarantuje jej już życiowe doświadczenie, dojrzałe spojrzenie na świat, na siebie samą. To czas, kiedy Ruta po latach dbania o rodzinę, w końcu może zajrzeć w głąb siebie i zastanowić się, kim tak naprawdę jest. Nagle okazuje się, że tkwi w życiu, które jej nie satysfakcjonuje, pora na zmiany. To postać, która dobrze obrazuje te pokolenie - kobiet wychowanych jeszcze według starych zasad społecznych, gdzie kobieta stawiana była w roli opiekunki domowego ogniska z poświęceniem samej siebie, ale żyjących już w czasach nowych, kiedy dbanie o swój własny dobrobyt nie tylko fizyczny, ale przede wszystkim psychiczny, jest czymś całkowicie naturalnym. Naturalnym, ale dla młodego pokolenia, bo te w wieku Ruty, ciągle jeszcze walczy ze schematami wyniesionymi z dzieciństwa. W powieści czuć, że autorka na te role społeczne zwraca dużą uwagę - widać to w rozmowach Ruty z córką, która donosi jej o tym, jak ojciec sam sobie nie radzi i to ją podświadomie się tym obarcza, widać w jej relacji z dawnym znajomym, który choć twierdzi inaczej, faktycznie stawia mężczyzn (a więc i samego siebie) na pozycji względem kobiet ważniejszej.

“- Mamo, nie pogniewaj się, ale to naprawdę wygląda tak, jak… jakbyś się zerwała ze smyczy.

Ruta parsknęła.

- Zerwała ze smyczy. To dobre. - Naprawdę ją to rozśmieszyło.

- Nie wiem, jak inaczej to nazwać. Zawsze byłaś racjonalna.

- Może dlatego, że musiałam?”

Obok Ruty, jej doświadczeń i ogólnych relacji społecznych, sporą wagę w powieści autorka przywiązuje do samego miejsca akcji. Malutkie miejscowości leżące tuż przy granicy z Litwą, przez co wątek osób nielegalnie przekraczających granice w ucieczce przez zagrożeniem wojennym ze strony Rosji jest wyraźnie odczuwalny. Jednak nie na nim tak naprawdę się skupiamy, a na historii miejsca, na połączeniu różnych kultur i religii. To tereny, na które nie zapuszcza się wielu turystów, a mieszkańcy, od pokoleń ci sami, żyją w rytm innego, spokojniejszego niż w mieście życia. Nie da się i tego aspektu powieści nie porównać z serią z Sonią Kranz - w końcu to też miejsce na pograniczu Polski, z którego młodzi uciekają, nie widząc dla siebie perspektyw. Ale dla kobiety takiej jak Ruta, Rutka-Tartak wydaje się fajnym miejscem do życia - więcej przyrody niż ludzi, spokój, cisza, natura… A w tle ciekawe historie do odkrycia, jak na przykład historia szeptuchy, która mieszkała w domu, który Rutę interesuje.

“Historii uczymy się po to, by lepiej przeżywać przyszłość.”

A co z zagadką kryminalną? Przez większą część powieści pozostaje w tle, dopiero pod koniec zaczyna przejmować dowodzenie. Jednak i to nie dzieje się w tempie dynamicznym, nie o to w tej historii chodzi. To przede wszystkim dramat historii, dwóch żyć, które zostały odebrane w czasie, gdy miały jeszcze całe życie przed sobą. To dramat rodziny, która już przeniosła się na drugi świat, to dramat małej miejscowości, która nie mogła zrozumieć, jak coś takiego mogło się zdarzyć. Sama zbrodnia wydaje się inspirowana tą samo, o której Małgorzata Starosta napisała “Smugi” (recenzja – klik!), a przynajmniej pod pewnymi względami jest do niej podobna. Podobne są też te emocje zbrodni niezrozumiałej, niewyjaśnionej, która ciągle czeka na rozliczenie.

“Nie mamy władzy nad przeszłością (...), ale możemy ją opisać i… zostawić w spokoju.”

Sama intryga, kiedy już dociera fabularnie do głosu, nie jest specjalnie skomplikowana - jest ludzka, jest życiowa, choć bardzo dramatyczna. Jej finał przejmuje wszechogarniającym smutkiem, choć nie wszystkie nitki fabularne zostają zawiązane na oczach czytelnika - kilka z nich musi zasupłać sam.

“Czas ma swoje prawa. Z drugiej strony z upływem lat usypia czujność, zacierają się wspomnienia. Jak ktoś się wtedy pilnował, teraz może nie pamiętać, co dawno temu nakłamał.”

Podsumowując, “Czerwona nić” to spokojna małomiasteczkowa opowieść, w którym miejsce i postacie są równie ważne, co sama intryga kryminalna. A może nawet bardziej? Tu spokój małej wioski miesza się z codziennymi problemami i problemami pokoleniowymi, które przedstawione zostają z perspektywy kobiety rozpoczynającej swoje drugie, bardziej świadome życie. Sporo w niej cech wspólnych z serią z Sonią Kranz, ale też i sporo różnic - jak choćby w życiorysach głównych bohaterek, czy w ilości uwagi skierowanej na wątek kryminalny. “Czerwona nić” to bardziej powieść obyczajowa, dramat miejsca i jego mieszkańców, powieść psychologiczna o Rucie, która odkrywa samą siebie. To powieść o przeszłości, która choć już się wydarzyła, niewyjaśniona nie chce zostawić teraźniejszości w spokoju, chce zostać zauważona, opowiedziana. Bo życie w cieniu przeszłości to nie życie, to tylko jego namiastka.

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Hardym.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Ziarna zła" Grzegorz Kapla

Autor: Grzegorz Kapla

Tytuł: Ziarno zła

Data premiery: 25.02.2026

Wydawnictwo: Sonia Draga

Liczba stron: 416

Gatunek: powieść kryminalna

 

Grzegorz Kapla to podróżnik, autor reportaży i powieści kryminalnych. Ciągle w drodze, ciągle uczący się świata i szukający w nim tego, co dobre. O swoich powieściach mówi, że są to historie o miłości, bo to wokół tego uczucia kręci się cały świat. Jest uważnym obserwatorem, dzięki czemu dobrze wie, jak na kartach powieści oddać wielobarwną naturę człowieka.

W gatunku kryminału debiutował w 2018 roku “Bezdechem”, pierwszym tomem serii z Olgą Suszczyńską. Teraz seria liczy tomów pięć, które w przeciągu ostatniego roku zostały wydane ponownie w nowej szacie graficznej (recenzje – klik!), szósty już zapowiedziany jest na maj. Poza tą serią autor wydał dwie osobne powieści: “Krwawą Toskanię” (recenzja - klik!) i na ten moment najnowsze “Ziarno zła”.

 

Małe wioski położone pod Warszawą, noc 23 grudnia. Dwudziestokilkuletni Bartek i Justyna wracają z nielegalnego zabiegu usuwania ciąży, kiedy ktoś zajeżdża im drogę. Justyna już wcześniej krwawiła, teraz w wyniku wypadku traci przytomność, a auto utknęło gdzieś w krzakach. Bartek spanikowany dzwoni do ojca, sędziego, a ten wybiera numer jedynej osoby, która może im teraz pomóc, a zarazem sprawić, że unikną konsekwencji prawnych - do komisarza Wojtka Hermana. Z tym, że to nie jedyna sprawa, z którą Herman mierzy się tej nocy - w tym samym czasie dzwoni do niego drugi przyjaciel z lat młodzieńczych, teraz znany prezenter telewizyjny. Pijany powołuje się na to samo, co sędzia - na ich pakt, który zawarli podczas pamiętnej wycieczki szkolnej w Tatry. Pakt, który gwarantował całej czwórce wzajemną pomoc w razie sytuacji zagrożenia życia. Niedługo później odzywa się i ostatni członek grupy - teraz poważany profesor na uniwersytecie, którego ktoś właśnie szantażuje. Czy sam jeden Herman podoła z ratunkiem swoich trzech dawnych przyjaciół? I skąd naprawdę wziął się ten ich pakt, na który wszyscy teraz się powołują? Po odpowiedzi trzeba będzie sięgnąć głęboko…

 

Książka rozpisana jest na sześć części, z czego tylko jedna (druga w kolejności) toczy się w przeszłości. Pozostałe pięć to zapis zdarzeń z dwóch dni - 23 i 24 grudnia. Każda z części dzielona jest na rozdziały, w sumie jest ich trzydzieści sześć, a zdanie, które kończy jeden rozdział, jest tym samym (bądź bardzo podobnym) do tego, które drugi rozdział otwiera, choć często użyte jest w innym kontakcie, a na pewno przez inne osoby. Rozdziały dodatkowo dzielone są na krótsze sceny - przez pierwszą połowę powieści skupienie na jednej postaci jest dłuższe niż w drugiej, w drugiej te przeskoki w perspektywie narracyjnej są częste, czasami nawet co pół strony. Sama narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci: przede wszystkim czterech połączonych paktem przyjaciół, ale nie tylko, pojawia się jeszcze kilka innych perspektyw osób w jakiś sposób w intrygę zamieszanych - u jednych powiązanie od razu jest jasne, u innych autor ujawnia je dopiero po czasie. Styl powieści trochę wymyka się ramom typowo kryminalnym, jest też nieco inny niż w serii z Olgą Suszczyńską. Tam jest mocno refleksyjny, mocno siedzi w głowach postaci, które przekazują nam czasami swoje myśli w formie czegoś na kształt strumienia świadomości. W “Ziarnie zła” styl jest bardziej skondensowany, uwaga już nie ucieka tak na boki (co oczywiście w serii z Olgą nie przeszkadza, a wręcz odwrotnie - mnie samą zachwyca!), a co za tym idzie, książka nie zawiera aż tylu przemyśleń, spostrzeżeń podanych czytelnikowi wprost - tu wydarzenia mówią same za siebie, a sam czytelnik ma za zadanie się nad ich uniwersalnością zastanowić. Jednak nadal sposób, w jaki te wydarzenia zostają podane, nie jest zwyczajny, nie jest typowo prosty, tak, jak u wielu polskich autorów. W tym w jakiś sposób czuć, że Kapla ma tendencje do zamysłu, do wyciągania wniosków z tego, co życie nam przynosi - to ta mocno charakterystyczna cecha jego twórczości.

Język, jakim się przy tym wszystkim posługuje, jest dobrze wyważony, bardzo naturalny, nie czuć w nim żadnej sztuczności (no, może momentami przy tym zabiegu z ostatnim i pierwszym zdaniem rozdziałów), dialogi wypadają bardzo realistycznie, a książkę czyta się płynnie i z lekkością.

„Wiesz, jak to jest z łańcuchem. Wszyscy myślą, że to twoje więzienie, a to przecież także twoje poczucie przynależności i bezpieczeństwa. Niektórzy ludzie nie potrafiliby żyć, jeśli im się nie powie, w co wierzyć, a czemu nie ufać.”

Jednak nie tylko sam styl i język sprawiają, że książka wymyka się typowym ramom powieści kryminalnej. Robi to też intryga, bo choć oparta na zbrodniach i wykroczeniach, w których tle pojawia się postać policjanta, to jednak nie stanowi oczywistej całości: nie ma morderstwa i śledztwa, które do czegoś nas prowadzi, jest zdarzenie, a dalszy ciąg historii to próba reagowania, radzenia sobie z konsekwencjami. Oczywiście wszystko to ma zabarwienie kryminalne, ale równocześnie jest przejmująco ludzkie, przejmująco zwyczajne - to, czego postacie w tej powieści doświadczają, mogłoby dotyczyć, spotkać każdego z nas. Mimo tego, intryga w powieści jest solidna, autor prowadzi czytelnika jak po sznurku do miejsca, w którym chce, by ten się znalazł - doskonale manipuluje uwagą, przyciemnia niektóre fakty, na inne rzucając światło, by finalnie dostarczyć efektu wow. Tu wbrew pozorom nic nie jest przypadkowe, każda scena jest solidnie przemyślana.

 

Cała historia w tej powieści przedstawiona oparta jest na jednym wydarzeniu z przeszłości i postaciach w nim uwikłanych. Teraz, dwadzieścia lat później, każdy z nich prowadzi inne życie, jest innym człowiekiem niż był wtedy, a jednak echa przeszłości nadal w każdym z nich wybrzmiewają. Bo czy nie przeszłość dyktuje teraźniejszość? Kreacje postaci są różnorodne, na plan pierwszy przede wszystkim wysuwa się komisarz Herman, który od czasów nastoletnich przeszedł ciekawą przemianę. Wtedy grubas, fajtłapa i strachliwiec, teraz policjant, który nie boi się naciągać prawa, a nawet działać poza nim, by osiągnąć to, co uważa za … odpowiednie. A jednak mimo moralnie wątpliwego zachowania, w jakiś sposób budzi w czytelniku sympatię. Z pozostałych postaci chyba najmocniej zapada w pamięć prezenter telewizyjny, człowiek, który lata temu zagubił się w swojej samotności. Powód? To kolejny punkt, którego szukać trzeba w przeszłości…

“Pamiętaj, nadzieja jest najważniejsza, żeby przeżyć.”

A to prowadzi do refleksji na temat decyzji, jakie podejmujemy i ich konsekwencji w przyszłości. Decyzji, które podjęte zostały w dobrej wierze, ale doprowadziły do ludzkich tragedii. Tak naprawdę mam wrażenie, że spora część zdarzeń podyktowana jest tutaj swoistą formą spychologii, obarczania winą kogoś, by nie obwiniać siebie, by móc powiedzieć, że za krzywdy musi ktoś zapłacić. Jak łatwo jest wzbudzić w człowieku poczucie winy? Podważyć światopogląd, by to, co wydawało się pewne, nagle ukazało się ulotne?

Grzegorz Kapla swoją opowieść opiera na relacjach międzyludzkich, tych najbliższych, jak przyjaźń i rodzina. Czy każdy z nas musi mieć jakieś wzorce, których zachowania może naśladować, albo odwrotnie - całkowicie się im przeciwstawić? Co tak naprawdę kształtuje człowieka, to kim jest i jakie ma cele? Im dłużej myślę o “Ziarnie zła”, tym więcej w mojej głowie pojawia się tego typu pytań. A to dobrze, bo bardzo lubię książki, które każą czytelnikowi choć na chwilę się zatrzymać, pomyśleć.

“Dobre chwile są krótkie jak sen.”

Grzegorz Kapla to autor, który już zdążył wypracować sobie charakterystyczny styl. W jego powieściach tym, co liczy się przede wszystkim, jest człowiek, jego relacje z otoczeniem, z innymi ludźmi, jego grzechy i radości. Tak też jest i w “Ziarnie zła”, powieści dobrej i zajmującej, choć przyznam, że trochę brakowało mi w tej tej dygresyjności, którą tak lubię w serii z Olgą Suszczyńską. Powieści, która choć osadzona jest na zagadnieniach kręcących się wokół zbrodni, to tak naprawdę wymyka się typowym określeniom gatunkowym. Kryminał, powieść obyczajowa, refleksyjna, psychologiczna? Tak, z każdej z nich można w “Ziarnie zła” coś odnaleźć. Bo w niej nie liczy się szufladka, do której się ją włoży, a człowiek. I jego decyzje, które czasem zaczynają, a czasem kończą się na tragedii. Jest w tym przejmujący smutek, z którym zostałam po zakończeniu lektury.

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »