"Gąszcz" Robert Małecki

Autor: Robert Małecki

Tytuł: Gąszcz

Cykl: Maria Herman i Olgierd Borewicz, tom 4

Data premiery: 28.10.2026

Wydawnictwo: Literackie

Liczba stron: 408

Gatunek: powieść kryminalna

 

Robert Małecki dość szybko zdobył uznanie polskich fanów powieści kryminalnej - debiutował zaledwie dekadę temu, a trzy lata później, gdy Kryminał na talerzu rozpoczynał swoją działalność, był już znanym i cenionym autorem. Z kolejnymi latami jego popularność ciągle wzrastała - teraz jego nazwisko plasuje się w czołówce twórców tego gatunku. Zdobywca najważniejszych gatunkowych nagród literackich w końcu doczekał się w tym roku pierwszej ekranizacji - na małe ekrany zaledwie miesiąc temu trafiła “Zmora” z Magdaleną Cielecką w roli głównej. Na swoim koncie ma osiemnaście powieści, część z nich przypisana jest do cykli kryminalnych, część to powieści oddzielne. “Gąszcz” akurat zalicza się do tych pierwszych - to część historii Marii Herman i Olgierda Borewicza, policjantów z bydgoskiego archiwum X. Po raz pierwszy czytelnik mógł z nimi spotkać się w “Wiatrołomach” z 2022 roku (recenzja - klik!), pierwszej książce autora, jaka ukazała się w Wydawnictwie Literackim, które od tego czasu zdołało wznowić większość jego wcześniej wydanych powieści - brakuje dosłownie dwóch do kompletu. Po “Wiatrołomach”, “Urwisko” (recenzja - klik!) i “Zapadlina” (recenzja - klik!) zostały wydane w odstępie rocznym, na “Gąszcz” przyszło nam jednak czekać dwa razy dłużej. Na szczęście każdy z tomów można czytać od pozostałych niezależnie!

 

W sierpniu 2009 roku w Chełmnie doszło do zaginięcia - młody biznesmen Dawid Wróblewski po telefonie od żony z informacją, że właśnie zaczyna rodzić, wychodzi z firmy, by udać się do szpitala. Jednak nigdy tam nie dociera, a ślad po nim się rozpływa… Pewne jest tylko, że jego auto uległo wypadkowi tuż przy lokalnym lesie, który jednak wcale nie znajdował się na drodze do szpitala. Teraz, siedemnaście lat później sprawa trafia na biurka Marii Herman i Olgierda Borewicza, znanego bydgoskiego duetu zajmującego się rozgrzebywaniem starych spraw. Wygląda na to, że i przy niej mają szansę coś w końcu ruszyć - właśnie w systemie pojawił się ślad, linie papilarne kogoś, kogo odcisk znaleziono wtedy na masce samochodu zaginionego. Nawet jeśli to nie on zabił mężczyznę, to chyba musi coś wiedzieć? Skoro przez tyle lat wolał zachować milczenie, szanse na to, że wniesie do sprawy coś nowego, są naprawdę duże. Jednak już na początku tej sprawy wszystko idzie inaczej niż powinno - Maria ze złamaną ręką i prywatnymi problemami z rodziną partnera na głowie i Olgierd, który nadal uparcie nie chce przyznać się do seksoholizmu, nie są odpowiednio skupieni, by uniknąć błędów. A te przecież mogą kosztować kogoś życie.

 

Książka rozpisana jest na prolog i osiemdziesiąt dwa krótkie rozdziały, z czego ostatnie dwa stanowią epilog z akcją oddzielną od wydarzeń właściwych o kilka miesięcy. Właściwa część akcji rozgrywa się na początku roku 2025 i ułożona jest w porządku chronologicznym - jedyne przeskoki w czasie wynikają z formy narracji: historię poznajemy z dwóch perspektyw, Marii i Olgierda w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego, więc kiedy jedna sytuacja przedstawiona jest z dwóch perspektyw, to jasny jest przeskok czasowy postaci, która opisuje ją w drugiej kolejności. Styl powieści jest uważny, spokojny, dopracowany - czuć w nim, że autor przywiązuje dużą wagę do użytych słów, którymi posługuje się w sposób elokwentny, a równocześnie bardzo naturalny. Ani przez chwilę lektura nie daje wrażenia sztuczności, a nie jest to przecież łatwy do osiągnięcia efekt w sytuacji skrajnych emocji, na których oparta jest spora część tej historii. Dzięki temu książkę czyta się lekko i płynnie, łatwo jest się w nią wczuć.

 

W serii z Marią Herman i Olgierdem Borewiczem bardzo ważne są główne postacie. Choć każdy tom przedstawia osobną zagadkę kryminalną, a równocześnie opisuje bohaterów tak, że czytelnik nie będzie czuł braków bez względu na to, za który tom złapie na początek, to jednak w każdym z tomów prywatne rozterki postaci są tak samo ważne jak zagadka kryminalna. Dlaczego? Gdyż w obydwu przypadkach autor podjął się stworzenia kreacji skomplikowanych, uwikłanych w nałogi, które albo jeszcze w polskiej prozie kryminalnej się nie pojawiły, albo jeszcze nigdy nie były oddane w tak realistyczny sposób. Maria uzależniona jest od hazardu, choć czytelnik od początku zna ją jako hazardzistkę już niepraktykującą. Nie znaczy to jednak, że hazard nie jest nadal w jej życiu obecny - bohaterka każdego dnia zmaga się z konsekwencjami tego, co w ciągach hazardowych robiła, a nawet jeśli sama sobie to wybaczyła, to jej bliższe i dalsze otoczenie jeszcze niekoniecznie. W “Gąszczu” przez nawarstwianie problemów, jej potrzebę pokazywaniu światu, że jest silna i potrafi pomóc nie tylko sobie, ale też innym, ładuje się w kłopoty, które znowu mogą zaważyć na jej dalszym życiu… Nie inaczej jest z Borewiczem, który jednak znajduje się w dużo wcześniejszej fazie uzależnienia w stosunku do Marii - Borewicz jest seksoholikiem, który ciągle do nałogu się nie przyznaje. Zatem rozdziały mu poświęcone są nieraz trudne do zniesienia - jego podejście do seksu, to, jak krzywdzi swoich najbliższych i kompletnie tę krzywdę wypiera, wprowadza w głowie czytelnika nie lada mętlik.

„Żadne racjonalne argumenty nie mogły wygrać z przemożnym życzeniem śmierci dla tego, kto sprawił, że chwilowa namiętność okazała się silniejsza od więzów miłości.”

Autor świetnie radzi sobie również z relacją tej dwójki postaci, których łączy nie tylko partnerstwo zawodowe, ale też dziwna forma przyjaźni. Obydwoje niespecjalnie potrafią ze sobą szczerze rozmawiać, choć raczej brak szczerości nie wynika z braku zaufania, a z braku chęci przyznania się przed samym sobą do problemu. Mimo to obydwoje mogą na siebie liczyć, stają za partnerem murem, świetnie sprawdzają się też jako duet śledczych, który większą część pracy opiera na dedukcji. Bardzo podoba mi się to, jak wiele miejsca poświęca autor, by dokładnie oddać zawiłości ich relacji i w jak naturalny, a zarazem precyzyjny sposób to robi. To kolejny punkt, który mocno tę serię spośród innych wyróżnia.

 

A co z samą sprawą kryminalną? Prowadzona jest w klasycznym tonie i w spokojnym tempie. Kolejne tropy biorą się z rozmów ze świadkami, z dociekliwości śledczych i ich wspólnej dedukcji, która w zaledwie niewielkim stopniu poparta jest nowymi technologiami. Początkowo może wydawać się, że nie przyciąga ona odpowiedniej ilości uwagi ze względu na prywatne wątki śledczych, jednak wraz z biegiem lektury to wrażenie się rozmywa, problem w tym, że sprawa jest tak enigmatyczna, że wraz z Marią i Borewiczem mamy wrażenie, że nie do końca jest się o co w niej zaczepić. A jednak kropla drąży skałę i tak też jest w tym przypadku - w końcu pojedyncze puzzle zaczynają wskakiwać na swoje miejsce. Choć niektóre z nich udało mi dopasować się samodzielnie, to jednak pełny obraz sprawy jest zaskakujący, a równocześnie poruszający.

 

Bo to jeden z tych kryminałów, w których wydźwięk i tematy, jakie z biegiem fabuły porusza, są bardzo istotne. To powieść o dobrych intencjach, których realizacja przyjmuje obrót najgorszy z możliwych. Czasami to brak działania staje się przyczyną katastrofy, czasami wręcz odwrotnie - potrzeba działania prowadzi do zguby. Jak to rozgraniczyć? Jak odróżnić, kiedy interwencja jest konieczna, a kiedy trzeba pozostawić sprawy swojemu biegowi? Na te pytania nie ma jednoznacznych odpowiedzi, podoba mi się jednak, że autor stawiając je, przedstawia czytelnikowi bardzo zdrowe podejście do życia zgodne ze stoicką filozofią.

„Niekiedy dobre chęci sięgają szczytów zła.”

Podsumowując, jak na swoje rozmiary, “Gąszcz” jest powieścią bardzo rozbudowaną, szczególnie pod kątem psychologicznym - kreacji pojedynczych postaci, ich relacji, ale też po prostu psychologii zbrodni. To powieść dla czytelników, którzy szukają w kryminałach czegoś innego niż czystej rozrywki i po prostu dynamicznej fabuły - “Gąszcz” porusza głębokie struny emocji, nie przynosi łatwych odpowiedzi, a wręcz odwrotnie, podsuwa mocno niewygodne pytania, nad którymi sami powinniśmy się pochylić. Tak samo jak poprzednie tomy, tak i ten mocno akcentuje problem nałogów, uzależnienia, uświadamia, jak wygląda codzienność na kilka różnych etapach uzależnienia, które w literaturze nie zostało jeszcze odpowiednio przedstawione, bo przecież nie chodzi o alkohol czy narkotyki. To dojrzała powieść kryminalna, ujęta tak, by faktycznie coś znaczyć. Bardzo ją za to szanuję!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Literackim.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego do 100% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Świeca szeptuchy" Paulina Ziarko

Autorka: Paulina Ziarko

Tytuł: Świeca szeptuchy

Data premiery: 28.10.2026

Wydawnictwo: Mova

Seria: Mroczne Podlasie

Liczba stron: 328

Gatunek: fantastyka

 

Zanim na półki księgarskie trafiła pierwsza książka z nazwiskiem Pauliny Ziarko na okładce, autorka debiutowała na polskim portalu ze strasznymi historiami MisteryTV, gdzie w wersji audio zamieszczane są opowieści oparte o miejskie legendy. Pierwszy raz jej historia ukazała się tam w 2020 roku i od tego czasu jej historie publikowane są tam systematycznie, jednak tym dziełem, które przyciągnęło największą uwagę odbiorców była seria Świeca Szeptuchy - powstały dwa sezony po kilka odcinków. Na podstawie tych nagrań pięć lat później powstała rozbudowana wersja historii, która została wydana jako książka, trzeci tytuł serii Wydawnictwa Mova Mroczne Podlasie (pozostałe książki – klik!).

Paulina Ziarko jednak na rynku książki pojawiła się już wcześniej - w 2022 roku wydała dwa tomy urban fantasy przy wsparciu Ridero, a w latach 2024-2025 w Wydawnictwie Nocą ukazały się dwa tomy serii Kroniki Medium, które sklasyfikowane zostały jako thriller paranormalny. Autorka od dzieciństwa zafascynowana jest gatunkiem horroru i szeroko pojętym folklorem.

 

Dezyderiusz Talent jest dziennikarzem internetowym, który został poproszony o to, by odnaleźć Michała Głowackiego, dalszego członka jego rodziny pochodzącego z małej podlaskiej wioski Niców. Michał powinien przebywać teraz w Krakowie, gdzie uczęszcza do liceum, jednak wszystko wskazuje na to, że nikt nie widział go od czasu, gdy opublikował w sieci krótki wpis o swojej wizycie w opuszczonej (nawiedzonej?) wiosce pod Nicowem. Dez pierwszych informacji szuka w jego szkole, gdzie trafia na dziwną 11-latkę, która od tej pory zamierza mu towarzyszyć. Już razem jadą do przyjaciół Michała, którzy od kilku dni również w szkole się nie pojawili. Po dotarciu do domu jednego z nich okazuje się, że chłopiec został nawiedzony, a tym, co jeszcze trzyma go przy życiu, jest świeca, która właśnie w jego rękach dogasa… Ta świeca, jak i opuszczona wioska, mają coś wspólnego z legendą o szeptuchach, które zboczyły na ciemną stronę mocy, i które teraz w postaci zjaw czyhają na naiwniaków, dzięki którym będą mogły wrócić do żywych… Talent, by dojść do sedna tej sprawy, wraz z nastoletnią Łucją wyrusza na Podlasie, gdzie przyjdzie mu stoczyć niejedną morderczą walkę z istotami nadprzyrodzonymi. Czy to pozwoli mu odkryć i złamać klątwę parających się czarną magią szeptuch?

„Sądzisz, że ktoś, kto para się czarną magią, od razu musi być potworem? Może inaczej: nie każdy jest podatny na zło. Sama powiedziałaś, że nie wszystkie szeptuchy zdeprawowało po stworzeniu świecy.”

Książka podzielona jest na trzy tytułowane części (w wersji papierowej książki oddzielone klimatyczną grafiką płonącej świecy) składające się w sumie na 23 rozdziały, z których część dzielona jest na krótsze fragmenty. Historia prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu przeszłego przez Deza, który spisuje ją w formie opowieści (kilkukrotnie o tym wspomina, często w kontekście, że musi przerwać pisanie). Mimo to uwaga narratora nie skupia się na jego wewnętrznych przeżyciach i emocjach, a na tym, co dzieje się wokół niego, jest więc zapisem zdarzeń, a nie odczuć. Książka pisana jest krótkimi zdaniami, a język w niej użyty, jest codzienny, potoczny, często pojawia się dosadne słownictwo i przekleństwa.

 

Opowieść prowadzona przez Deza rozgrywa się w przeciągu kilku miesięcy w porządku chronologicznym. Jednak niektóre rozdziały są wtrąceniami, retrospekcjami z przeszłości bohatera, pojawia się też sporo opowieści i legend przytaczanych przez inne postacie, które mają na celu uzasadnić zdarzenia, których Dez właśnie teraz doświadcza. Akcja powieści toczy się szybkim tempem, raz po raz bohater natyka się na kolejne zjawy, z którymi toczy bój, a autorka czytelnika w takich przypadkach nie oszczędza - opisuje dokładnie całą makabrę.

„(...) wciąż zaskakuje mnie ludzka brutalność w celu osiągnięcia czegoś eterycznego.”

Bazą opowieści wydaje się mitologia słowiańska i nie tylko - pojawia się wiele wątków uniwersalnych z magią związanych (sama dopatrzyłam się kilku motywów, z których skorzystała też np. Rowling w budowaniu historii Harry’ego Pottera), jest więc tu sporo zaklęć, klątw, tarcz ochronnych i upiorów przywoływanych zza światów. Tytułowa świeca pełni rolę jednej z barier, która ma trzymać zło z daleka - biada, kiedy świeca zgaśnie. Motyw szeptuch jako kobiet leczących ziołami i zaklęciami jest jednak mało wykorzystany, bardziej historia skupia się na szeptuchach, które przeszły na złą stronę mocy i ich niecnym planie, które za pośrednictwem naiwnych ludzi nawet martwe zamierzają wprowadzić w życie.

„To się nigdy nie skończy, dopóki będą istniały półgłówki wydurniające się z czymś, czego nie rozumieją. Ten cały morderczy cykl na pewno zaczął się kiedyś niewinnym przywoływaniem duchów.”

Postacie w powieści mają swoją funkcjonalność - raczej nie pojawiają się, by wyrazić jakieś emocje, pokazać charaktery, czy wymusić na czytelniku refleksję. Są po to, by pchnąć akcję do przodu. Jako że Dezyderiusz rusza w podróż, potrzebni są mu towarzysze - pojawia się więc nastolatka, później pisarka, kościelny i kilka bardziej magicznych postaci. Jego towarzysze są po to, by mu pomóc - doradzić, wesprzeć odpowiednim atrybutem, który pozwoli mu bronić się przed zjawami, ale też, by we właściwym momencie opowiedzieć historię, dzięki której bohater jest w stanie odpowiednio na kolejne spotkania ze zjawami reagować i obmyślać plan, jak utrzymać duchy za kurtyną rozgraniczającą dwa światy. Oczywiście nie brakuje też postaci, które tylko podszywają się pod te dla Deza pożyteczne, a które tak naprawdę mają w stosunku do niego złe zamiary. Dezyderiusz, jako postać odpowiednio dopasowuje się do historii, w pewien sposób się zmienia, jednak jest to po prostu zmiana doświadczenia i umiejętności.

„(...) pomaganie nie zawsze jest dobre. Trzeba znać umiar, nawet w tym. Należy znać swoje granice, bo w końcu dobroć zostaje wykorzystana przez tych, którzy chcą ją zmienić w zło.”

Autorka często sięga po motyw snu, wizji, przez co rzeczywistości tej historii się nawarstwiają - w pewnym momencie trudno stwierdzić, czego Dez doświadcza naprawdę, a co jest wizją senną dyktowaną przez demony. Czasami historia przybiera oniryczny charakter, nie jest on jednak utrzymany w stylu subtelnej grozy, a raczej psychodelicznych wizji, mocnych wynaturzeń, które momentami przyjmują karykaturalne formy.

 

“Świeca szeptuchy” jest więc książką skierowaną na konkretnego, dość wąskiego grona odbiorców - fantastyki z wątkiem folkloru słowiańskiego, w którym przenika się akcja z bardzo obrazowo opisywaną makabrą. Oparta jest o typowy motyw bohatera z misją przeciwstawienia się złym mocom, który, żeby ją wypełnić, musi zdobyć sprzymierzeńców. Historia kojarzy mi się więc z filmami i grami fantasy, to taka mocno pokręcona, krwawa opowiastka dla dorosłych, w której pojawiają się zjawy, wiedźmy i inne strzygi. Jako czytelnik kompletnie się takiego rodzaju powieści po tej książce nie spodziewałam i nie mogę powiedzieć, bym znalazła w niej coś, co by mnie zainteresowało - nie ma w niej absorbującej intrygi czy dusznego klimatu grozy, nie ma pogłębionej psychologii postaci czy głębszych refleksji, ani też ciekawostek z zakresu ludowych wierzeń, które mogłyby rozszerzyć moją wiedzę. Dla mnie nie jest to więc książka, która stanowiłaby jakąś wartość, dlatego kluczowe jest, by trafiła do odbiorcy, który po prostu takie opowiastki lubi - bo przecież takie historie od lat czy to w książkach, czy na ekranie powstają.

 

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Mova.

Dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Wygraj "Rzekę kłamstw"! Konkurs patronacki

Dla wielu czytelników to właśnie okres jesienno-zimowy jest najlepszym czasem, by dać pochłonąć się swojej pasji - w końcu co lepszego można robić, kiedy za oknem zimno i ciemno, jak nie siedzieć pod ciepłym kocykiem i przenosić się w inne światy, prawda? Kryminał na talerzu zamierza Wam pomóc dobrze spędzić najbliższe miesiące, więc poza stałym podsuwaniem Wam kolejnych czytelniczych inspiracji, muszę też zatroszczyć się, żeby fizycznie coś na Waszych półkach postawić! No to zaczynamy od książki, która żadnego fana kryminałów w tym okresie nie zawiedzie - od historii dobrze akcją absorbującej, ale też nie pomijającej postaci, których portrety psychologiczne zajmują dokładnie taką ilość miejsca, jak potrzeba. Nie może też zabraknąć mroźnego klimatu, dzięki któremu łatwo wczujemy się w opowieść, ale też docenimy, że możemy przeżywać ją w ciepełku własnego domu. To wszystko znajdziecie w "Rzece kłamstw" Lisy Regan (recenzja - klik!), trzynastym tomie serii z Josie Quinn, którą ogromna liczba polskich czytelników już pokochała! Ale bez względu na to, czy tę bohaterkę już znacie, czy nie, w konkursie możecie wziąć udział - każdy tom pisany jest tak, by stanowił oddzielną opowieść, a zatem bez problemu dało się go czytać od reszty tomów niezależnie.

Co zrobić, by wziąć udział w konkursie,? Odpowiedz na pytanie:

Czy akcja powieści kryminalnej osadzona w okolicy świąt Bożego Narodzenia to dobry pomysł? Swoje zdanie krótko uzasadnij!

Zgłoszenia możecie zamieszczać w dowolnej formie, im ciekawiej, bardziej oryginalnie – tym lepiej!

Konkurs organizuję na moich wszystkich profilach, więc swoje zgłoszenia można zamieszczać tutaj w komentarzu pod postem lub pod konkursowymi postami na FB i IG - zgłosić można się tylko raz!

1. Konkurs trwa od 13 do 16 listopada, wyniki ogłoszę w tym poście, na FB i IG do 23 listopada.
2. Z nadesłanych odpowiedzi wybiorę trzy, które moim zdaniem będą najciekawsze. Przy ich wyborze kierować się będę również stałą aktywnością uczestników na profilach Kryminału na talerzu.
3. Wysyłka tylko na terenie Polski.
4. Udzielając odpowiedzi na pytanie konkursowe uczestnik równocześnie oświadcza, że zapoznał się z regulaminem konkursu zamieszczonym na tej stronie  – klik!

Zachęcam też do polubienia profili wydawnictwa na IG (klik!) i FB oraz moich własnych (IG klik! FB klik!), a także do dołączenia do obserwatorów mojego bloga. Będzie mi też bardzo miło jeśli na swoich profilach udostępnicie informację o tym konkursie (możecie po prostu podać dalej mój post o konkursie, który zamieściłam na IG i FB) i zaprosicie do zabawy znajomych. 

Serdecznie zachęcam do udziału i życzę wszystkich uczestnikom powodzenia!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Taka miła dziewczyna" Andrea Mara - patronacka recenzja premierowa

Autorka: Andrea Mara

Tytuł: Taka miła dziewczyna

Tłumaczenie: Anna Esden-Tempska

Data premiery: 12.11.2026

Wydawnictwo: Albatros

Seria: Kreatorki Mocnych Wrażeń

Liczba stron: 416

Gatunek: thriller psychologiczny

 

“Taka miła dziewczyna” to dziewiąta, najnowsza powieść irlandzkiej autorki thrillerów psychologicznych Andrei Mary, która na rynku anglojęzycznym ukazała się zaledwie kilka miesięcy przed polskim wydaniem. To tym tytułem autorka wraca na polski rynek książki (wcześniej pojawiła się tylko raz w 2022 roku z “To jej wina”, która w lutym 2027 ukaże się w nowym, spójnym z “Taką miłą dziewczyną” wydaniu), a zarazem dołącza do grona tych, których książki wydawane są w czarnej serii thrillerów Wydawnictwa Albatros Kreatorki Mocnych Wrażeń. Oby oznaczało to, że teraz zostanie z nami na dłużej!

Zanim nazwisko Mary zaczęło pojawiać się na półkach księgarskich, przez prawie dwie dekady pracowała w branży finansowej. W 2015 roku, po trzecim urlopie macierzyńskim, przyszła pierwsza zmiana - po zamknięciu oddziału firmy, w którym pracowała, zdecydowała, że pisanie stanie się jej źródłem utrzymania. Prowadziła wtedy blog o macierzyństwie i pisała artykuły do magazynów i gazet. Dwa lata później zadebiutowała na rynku książki, co przyniosło zmianę numer dwa. Teraz na koncie ma ponad milion sprzedanych egzemplarzy oraz jedną ekranizację w formie ośmioodcinkowego serialu “To jej wina” z roku 2025 (dostępny na Prime Video). Na rok 2027, dokładnie na maj, zapowiedziana jest jej kolejna, dziesiąta już książka.

 

Lipiec 2025, Dublin. Siobhán budzi się na ostrym kacu - położyła się przecież zaledwie kilka godzin temu, kiedy wesele Charliego i Emmy-Rose dobiegało końca. Kiedy sięga po telefon widzi, że ma aż cztery nieodebrane połączenia od swojej córki - o co chodzi? Przecież obydwie rozstały się, gdy przyjęcie dobiegało końca z zamiarem pójścia spać, więc po co Ré miałaby do niej w tym czasie dzwonić? To ją niepokoi, rusza więc do domku nad basenem, gdzie miała nocować jej córka wraz ze swoja najlepszą przyjaciółką Luną, córką jej własnej najlepszej, wieloletniej przyjaciółki Grace, która zaraz do niej dołącza. Ale jej obecność nie pozwala lepiej zrozumieć tego, co widzi - dziewczyn w domku nie ma, jest to za ogromny bałagan i ślad krwi na podłodze… Co tam mogło się stać? Najpierw trzeba poszukać logicznych wyjaśnień, prawda? Przeszukują więc dom Charliego, w którym obie nocowały, jednak i tam dziewczyn nie ma. Chyba pora zadzwonić na policję? A ta, kiedy tylko Siobhán podaje adres i wspomina o domku nad basenem, reaguje szybko - przyjeżdżają w przeciągu kilku minut i puszczają im nagranie. To zgłoszenie na numer alarmowy, które przyszło nad ranem, w którym jedna z dziewczyn szeptem mówi o współlokatorce mającej nóż i wyraża obawę o swoje życie. Co to wszystko ma znaczyć?! Przecież Ré i Luna to najlepsze przyjaciółki! To dobre, młode kobiety, które przecież nie byłyby w stanie posunąć się do skrzywdzenia drugiej osoby, a już na pewno nie siebie nawzajem, prawda? A jednak ich nie ma. Jest za to krew. Chyba trzeba potraktować sprawę poważnie…

„Wszystko jest zadbane i przyjaźnie wita gości. Nie wygląda to na miejsce, gdzie może dziać się coś złego. A jednak. Złe rzeczy mogą zdarzyć się wszędzie.”

Książka rozpisana jest na 86 krótkich, kilkustronicowych, czasami dzielonych na jeszcze krótsze fragmenty rozdziałów i epilog. Większa część powieści opisuje zdarzenia po zaginięciu dziewczyn, a główna akcja rozgrywa się w zaledwie dwa dni. Pomiędzy tym rozdziałami jednak pojawiają się też retrospekcje, które konsekwentnie rysują przed czytelnikiem obraz zdarzeń na chwilę przed ślubem, jak i wydarzenia wcześniejsze, które mogą mieć wpływ na to, co dzieje się teraz. Zmiana czasu zawsze jest w rozdziałach zaznaczona, a narracja zawsze prowadzona jest w trzeciej osobie czasu teraźniejszego - zdarzenia po zginięciu dziewczyn poznajemy z perspektywy Siobhán, zdarzenia sprzed tego momentu, z perspektywy Siobhán i Ré. Zdania są krótkie, język codzienny, prosty, raczej pozbawiony przekleństw, sporo jest dialogów, które sprowadzone są umiejętnie. W tekście jest miejsce na wewnętrzne rozterki postaci, jednak przedstawione są w skondensowanej formie - czytelnik nie ma wrażenie rozczulania się nad postaciami. Narracja prowadzona jest sprawnie, akcja jest dynamiczna, co chwilę na jaw wychodzą nowe fakty, nowe sekrety, a każdy rozdział kończy się w taki sposób, że zwyczajnie trzeba czytać dalej - autorka świetnie radzi sobie z cliffhangerami (zawieszeniem akcji w kluczowych momentach), które za tę potrzebę odpowiadają.

„(...) Charlie stoi i patrzy ze spokojnym wyrazem twarzy. Dlaczego on nie rozpada się na kawałki? Nadal wierzy, że może być jakieś proste wyjaśnienie? Że przesadzają?”

Tym, co najważniejsze w tej powieści, jest przyjaźń. To na relacji Siobhán z Grace została oparta cała fabuła, to ich wspólne przeżycia bierzemy pod lupę. Bliskie przyjaciółki od trzydziestu lat, mimo że różne charakterami, nigdy w siebie nawzajem nie wątpiły, zawsze stanowiły dla siebie wsparcie, dawały odwagę, tworząc coś na kształt przyjaźni najbliższej i twardej jak kamień. Różni je wiele: Siobhán jest samotną matką, prowadzi własną firmę, poza Grace i swoją córką tak naprawdę nie ma w życiu nikogo więcej. Grace z kolei to bogata Amerykanka, która nigdy nie musiała się martwić o swój byt - w Ameryce ciągle ma matkę, a i z Charliem wspólną przeszłość: Luna jest ich córką. Grace jest tym lekkoduchem, ale i tą, która w chwili słabości szuka siły w Siobhán, a Siobhán nigdy jej tego nie odmawia. Teraz, w momencie dla ich przyjaźni granicznym, ich relacja zostaje wystawiona na próbę, wzięta pod lupę - czy faktycznie nie mają przed sobą tajemnic, czy faktycznie są tak blisko, jak myślą? A może kiedy tak naprawdę nie wiadomo która z ich córek jest sprawczynią, a która ofiarą, ich nierozerwalna więź nie okaże się aż tak bardzo nierozerwalna? Czy w sytuacji, gdy życie ich córek jest zagrożone, nie zwycięży egoizm, potrzeba chronienia własnego dziecka za wszelką cenę?

„(...) czuje pewną satysfakcję, że wprawiła ją w taki szok. Czeka na ripostę, gotowa do walki, gotowa jeszcze bardziej wyjść z siebie. Dochodzą do głosu godziny… a może lata?… nagromadzonego żalu.”

Drugim ważnym punktem powieści jest pojęcie rodzicielstwa, macierzyństwa. W końcu obydwie przyjaciółki muszą w tej sytuacji przyjrzeć się relacji z własnymi córkami. Co prawda czytelnik poznaje ją tylko z perspektywy Siobhán, to jej oczami widzimy relację Grace z Luną, jednak obydwie prowadzą do tego samego - zawsze pewne tego, że doskonale znają swoje dzieci, teraz zostają postawione przed możliwością, prawdopodobieństwem, że któraś z nich wcale nie jest tak dobra i miła, jak była postrzegana. Teraz trzeba postawić sobie pytanie: czy na pewno ich dzieci są tym, za kogo ich brały, czy może jednak ta potrzeba ochrony dziecka i wiara w ich dobro nie okazała się filtrem przesłaniającym rzeczywistość? Gdzie kończą się życzenia i wyobrażenia, a gdzie zaczyna rzeczywistość? I te pytanie tak naprawdę dotyczy obydwu relacji, zarówno rodzicielstwa, jak i przyjaźni.

„Serce mówi mi, że ona nie zrobiła nic złego. Głowa mówi, że może jednak tak. Chciałabym się mylić, ale przecież już samo to, że mam wątpliwości, o czymś świadczy, prawda? Moje dziecko nie jest idealne. Nikt nie ma idealnego dziecka. (…) Każdy zły uczynek jest dziełem kogoś, kto kiedyś był czyimś dzieckiem.”

Autorka fabułę prowadzi z ogromnym rozmysłem. Każdy kolejny krok zaplanowany jest tak, by czytelnika zaskakiwać, każdy, by zmieniać perspektywę, by powoli odkrywać tę różnicę pomiędzy tym, co bohaterki myślały, a tym, co działo się w ich życiu naprawdę. Akcja powieści nie zatrzymuje się nawet na moment, raz po raz wychodzące na jaw malutkie tajemnice z przeszłości burzą obraz tego, co jeszcze chwilę temu zakładaliśmy. Poszukiwania policji i poszukiwania obydwu przyjaciółek naszpikowane są dynamizmem, który pod koniec powieści kieruje się w nieco sensacyjną stronę, a ta w pewnym momencie może wydać się lekko przekombinowana - warto jednak doczytać historię do końca, by docenić kunszt, z jakim autorka przez całą lekturę panuje nad fabułą.

„Czy dziewczyny są przyjaciółkami z własnego wyboru, czy to matki im to wmówiły?”

“Taka miła dziewczyna” to z jednej strony świetna rozrywka, która pozwoli czytelnikowi wyrwać się na kilka chwil z szarej rzeczywistości - akcja przecież toczy się latem w Irlandii, a środowisko, w jakim się poruszamy, to osoby zamożne. Ten luksus, bez względu na to czy wypracowany, czy odziedziczony, jest tą barierą, która pozwala nam od postaci nieco się odseparować i po prostu dobrze bawić. Ale z drugiej strony, problemy, jakie ta intryga porusza, są bardzo uniwersalne, bo dotyczą różnicy pomiędzy rzeczywistością o wyobrażeniami, z jakimi styka się każdy z nas. To powieść o tym, jak detale przemilczane w dobrej wierze, a może po prostu w obawie, by nie narazić relacji, mogę zniszczyć to, co tak staramy się chronić. Jak tajemnice, nawet te najmniejsze, potrafią się piętrzyć, by w końcu zburzyć to, na co pracowało się latami. Jak łatwo jest odwracać wzrok, wybierać prostszą ścieżkę, prostsze wytłumaczenie, do czasu, kiedy nagle zrobić się tego nie da i trzeba spojrzeć prawdzie w oczy. Choć nie jest to temat nowy, to autorka przedstawia go w ciekawy, angażujący sposób, który tak naprawdę w każdym z tych króciutkich rozdziałów wymusza jakieś własne refleksje. Bardzo spodobało mi się te połączenie, a sposób, w jaki autorka panuje nad każdym detalem powieści, robi ogromne wrażenie. Tak, chciałabym i ten tytuł zobaczyć na ekranie!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Albatros.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

\Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Laleczka" Małgorzata Starosta

Autorka: Małgorzata Starosta

Tytuł: Laleczka

Data premiery: 05.11.2026

Wydawnictwo: Labreto

Liczba stron: 296

Gatunek: powieść kryminalna

 

Sześć lat temu na polskim rynku książki pojawiła się po raz pierwszy, a teraz na koncie ma już tyle powieści pisanych w tylu gatunkach, że aż trudno to zliczyć! Pisze dla dzieci, nastolatków i dorosłych, bawi do łez, ale i potrafi wstrząsnąć emocjami tak, że na pozbieranie się po jej książkach trzeba dać sobie czas. To Małgorzata Starosta, autorka, która zaczynała od komedii kryminalnych, ale od roku 2024 coraz mocniej zakorzenia się również w kryminałach jak najbardziej poważnych. Książką przełomową w tym gatunku były “Smugi” (recenzja - klik!), później przyszła pora na “Motyw” (recenzja – klik!) i pierwsze dwa tomy trylogii Powidoki: “Błyski” i “Miraż”, które autorka wydała we własnym Wydawnictwie Meander. Teraz, po dwóch latach, wraca do konwencji powieści kryminalnej opartej o sprawę z gatunku true crime, z jakiej dała się poznać w “Smugach” - z “Laleczką”.

Na co dzień, poza tworzeniem powieści, zajmuje się także redakcją książek innych znanych polskich autorów, jak np. Mieczysława Gorzki, Michała Śmielaka czy Mariusza Kaniosa.

 

Kwiecień 2024, Rybnik. Trzydziestoletnia bibliotekarka Milena Hanejko, choć już trzy lata temu pochowała swoją ukochaną matkę, wiedzie w miarę szczęśliwe życie - ma kochającą niewielką rodzinę, która już wkrótce powiększy się o jej nowo poślubionego męża, pracę w bibliotece, która daje jej satysfakcję i pasje, którym w wolnych chwilach się oddaje. A może to tylko pozory, złudzenie? Bo już za chwilę okaże się, że baza, na której te życie zbudowała, była uszczerbiona… Do jej drzwi puka policja, która zadaje pytania o jej biologicznego ojca. Ale przecież jest nim Gerard, prawda? Okazuje się, że nie, że przed Gerardem jej matka miała już męża, który jest jej biologicznym ojcem, jak i ojcem jej starszej siostry. Siostry, która po swoich pierwszych urodzinach zaginęła i nigdy się nie odnalazła… Teraz w końcu pojawił się pierwszy trop od lat - jej krew została znaleziona w austriackim mieszkaniu starszego małżeństwa, w którym doszło do zbrodni. Co to wszystko znaczy? Jak w ogóle Milena powinna takie rewelacje ogarnąć rozumem? Nie dosyć, że historia jej rodziny okazała się kłamstwem, to jeszcze spadł na nią ciężar decyzji - czy drążyć i szukać zaginionej przed trzydziestoma laty siostry?

 

Książka rozpisana jest na 25 rozdziałów, które otwiera określenie czasu (miesiąc i rok) i miejsca. Akcja powieści bowiem rozpisana jest na dwie linie fabularne: w roku 2024 oraz trzydzieści lat wcześniej, które prowadzone są równolegle, w systemie naprzemiennym, choć ich rozłożenie równe nie jest - przeważają zdarzenia z historii z czasów współczesnych. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego przez narratora, który z łatwością zmienia perspektywy, choć w przeważającej liczbie przypadków skupia się po prostu na Milenie. Styl powieści jest ciekawy - utrzymany w nastroju poważnym, bogaty w dialogi, skupiający się na gestach, spojrzeniach, słowach, które odpowiadają za wyrażanie emocji postaci. Język, jakim autorka się posługuje, jest swobodny, uniwersalny, pozbawiony przekleństw czy zwrotów potocznych, dający bardzo naturalne, esencjonalne doznania - w przeciągu kilku zdań autorka potrafi czytelnika rozczulić i poruszyć. Moją uwagę przyciągnęła uporczywie powtarzane określenie głównej bohaterki jako młodej kobiety, nie jestem jednak do końca przekonana czy jest to zabieg specjalny. Bez względu na ten detal, książka napisana jest tak, że przez tekst przepływa się z lekkością.

„Wie pani, to wcale nie jest tak, że tylko jedna prawda jest prawdziwa. Dwóch ludzi może przeżyć identyczne doświadczenie i odebrać je zupełnie inaczej. I oboje będą mieli rację. Cały wic polega na tym, żeby to zaakceptować.”

Mimo tego, że autorka nie opisuje wewnętrznych przemyśleń postaci, to ich kreacje, ich portrety psychologiczne są tym, co w powieści przoduje. Przede wszystkim uwagę przyciąga Milena, kobieta, której świat został zburzony jedną wizytą policji. Poprzez tę postać autorka zadaje ciekawe pytania o to, co buduje naszą tożsamość, o prawdę i kłamstwo wypowiadane w dobrej intencji. Dla Mileny zbrodnia sprzed lat nagle staje się nie czymś, co kiedyś się wydarzyło, ale jej aktualną teraźniejszością, która przesłania to, co do tej pory było dla niej ważne: przygotowania do ślubu, pracę. Jej życie nagle zmienia punkt ciężkości, co odczuwamy zarówno pod kątem fabuły, jak i emocji.

„(...) czy to wszystko nie wygląda jak jakiś idiotyczny dowcip? Jeszcze tydzień temu naszym największym zmartwieniem było to, czy ciocia Danusia pogodziła się z ciocia Sylwią i możemy obie zaprosić na ślub. A dzisiaj? Dzisiaj ja w ogóle nie wiem, czy ten ślub ma jakiekolwiek znaczenie. Na dodatek nie mam pewności, czy babcia go dożyje. I czy zamiast wybierać tort, nie powinnam szukać siostry.”

Ale Milena nie jest w tym wszystkim sama. Autorka daje jej kotwicę, kogoś, kto równoważy tragedię i poczucie życia w kłamstwie, jakie właśnie teraz czuje - postać jej narzeczonego Łukasza zdaje się lekko wyidealizowana, ale bez wątpliwości dobrze sprawdza się w przypisanej roli. To człowiek, który wie, kiedy się odezwać, a kiedy nic nie mówić, jak wesprzeć bliskiego w naprawdę trudnej chwili, jak nie absorbować uwagi, a wspierać. Można się od niego wiele nauczyć!

 

Ten pozytywny obraz ma też swoje kontrastowe odbicie. Z biegiem lektury inny bohater zaczyna przybierać coraz więcej socjopatycznych cech - to portret, który odkrywamy powoli, ale konsekwentnie, czuć w nim dużą precyzję.

„Dwoje ludzi może spać obok siebie przez tysiące nocy i nie wiedzieć, jakie cienie skrywa druga osoba.”

Sama intryga budowana jest spokojnym rytmem, w klasycznym tonie, w którym próby dojścia do sedna sprawy polegają po prostu na rozmowach i szukaniu powiązań. Poprzez postać Mileny, która właśnie o zaginięciu swojej siostry się dowiedziała, autorka wprowadza czytelnika w sposób naturalny w meandry sprawy. Stare fakty zaczynają przenikać się z nowymi doniesieniami, które przynoszą finał słodko-gorzki, mocno angażujący emocjonalnie i refleksyjnie. W tym przypadku ciężar emocjonalny powieści waży więcej, bo przecież oparty jest na sprawie prawdziwej. Autorka z dużym wyczuciem łączy fakty z emocjami i fikcją literacką, wykorzystując historię nie tylko do opowiedzenia o tej jednej tragedii, ale równocześnie uświadamiając problem ogólny - bo czy w ogóle mamy świadomość, jak wiele dzieci w latach przeszłych, ale przecież nie tylko, znika bez śladu?

„Wyglądało jednak na to, że kilka lat z życia Iwony zostało skrupulatnie wymazanych z narracji przekazywanej Milenie. Kilka lat stanowiło lukę, której nikt nigdy nie wypełniał, ponieważ nikt o nią nie pytał.”

“Laleczka”, choć wydana w tym samym wydawnictwie, co “Smugi” i oparta na tym samym punkcie wyjścia budowy, jaką jest zbrodnia prawdziwa, jest zdecydowanie innym przeżyciem - bo właśnie w kategoriach przeżycia rozpatruję te dwie powieści. Nie chodzi w nich o rozbudowaną, zaskakującą intrygę (choć nie mam jej nic do zarzucenia), a o świadomość prawdziwego dramatu, prawdziwej niesprawiedliwości, jaka się z nimi wiąże. W “Laleczce” pierwsze skrzypce gra Milena, kobieta, której świadomość rodziny nagle wali się w posadach. Osoba, która była jej najbliższa, która ją wychowała, okazała się kimś, kto ją oszukał, czy to przez wypowiedziane słowa czy po prostu przemilczenie. Jak w takiej sytuacji nie zacząć podważać wszystkiego, z czego zbudowane jest życie? Dramat Mileny rozgrywa się obok dramatu jej rodziny sprzed trzydziestu lat, który w tej sytuacji przeżywać możemy od nowa razem z bohaterką. Ta historia nie przechodzi bez echa w głowie czytelnika, zasiewa w niej ziarno, które szybko się zakorzenia. Mimo kilku maleńkich detali, które lekko mnie podszczypywały (dotyczących bardziej słowa niż czegoś innego), bez wątpliwości jest to mocna pozycja, która niesie w sobie ogromny ładunek emocjonalny i zadaje pytania o podstawowe wartości takie jak prawda czy sprawiedliwość.

„(...) choć od przeszłości można uciekać – nie da się stworzyć przyszłości bez jej udziału.”

Moja ocena: 8/10

 

A już jutro będziemy mogli o “Laleczce” porozmawiać z jej autorką!

W środę 11 listopada na profilu @kryminalnatalerzu na Facebooku odbędzie się spotkanie na żywo z Małgorzatą Starostą - zaczynamy o 19:00!

szczegóły - klik!

 

Recenzja powstała we współpracy z Małgorzatą Starostą.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Po strzelbie" Dariusz Gizak

Autor: Dariusz Gizak

Tytuł: Po strzelbie

Cykl: Jacek Kowalik, tom 4

Data premiery: 28.10.2026

Wydawnictwo: Media Rodzina

Liczba stron: 336

Gatunek: powieść kryminalna

 

Dariusz Gizak po raz pierwszy na rynku powieści kryminalnej pojawił się zaledwie półtora roku temu, a już teraz na koncie ma cztery części cyklu z detektywem Jackiem Kowalikiem, zapowiedź piątego oraz pierwsze ważne literackie nominacje. W tym roku miałam przyjemność dwa razy spotkać się z autorem, wymienić kilka słów - za każdym razem nie mógł się nadziwić, jak mocno w przeciągu tego czasu jego życie się zmieniło! Sam też przyznaje, że jak na autora powieści kryminalnych jest w świetnej sytuacji - w przeszłości zdobył tyle różnych doświadczeń, że teraz historii starczy mu na sporą liczbę powieści! Książki, oprócz jednego reportażu z późnych lat 90., zaczął pisać w późnym wieku, kiedy w swoim życiorysie miał już pracę w policji i firmie windykacyjnej, dowodzenie ochroną m.in. w prokuraturze, jak i doświadczenie dziennikarskie związane z ekologią i łowiectwem. A to zaledwie podstawowe informacje, jakie można wyczytać w jego notce biograficznej!

Seria kryminalna z prywatnym detektywem Jackiem Kowalikiem liczy na ten moment cztery tomy pisane tak, że czytelnik nie musi zachowywać kolejności chronologicznej lektury - każda tom to oddzielna historia kryminalna i to ona wiedzie prym. Ona i główny bohater, który jednak w każdym tomie jest odpowiednio czytelnikowi przedstawiony. Książki w kolejności wydania to: “Wolta” (recenzja - klik!), “Prąd wsteczny" (recenzja - klik!), “Dzicz” (recenzja - klik) oraz “Po strzelbie”.

 

Warszawa, listopad. Do Jacka Kowalika przychodzi były podwładny z czasów, gdy dowodził policyjnym oddziałem antyterrorystów. Niestety, informacje, które przynosi, nie są wesołe - dwa dni temu zaginął ich stary znajomy należący do tego samego zespołu, Artur Orzełowski, aktualnie żyjący spokojnie na emeryturze w niewielkiej miejscowości Pawłowiczowo pod Warszawą. O zaginięciu poinformowała ich żona, którą mocno rozczarowała reakcja policji na zgłoszenie zaginięcia. Artur nie wrócił z porannego polowania, jego komórka nie odpowiada, a samochód jakby rozpłynął się w powietrzu. Koledzy z jego byłej jednostki już sprawdzili, co mogli, ale nie naprowadziło ich to na żaden trop. Do tego potrzeby jest Jacek, który przecież zajmuje się zawodowo poszukiwaniami zaginionych i jest w tym naprawdę dobry. Teraz to dla niego sprawa osobista, przecież zaginiony to nie tylko jego dawny podwładny, ale człowiek, któremu zawdzięcza życie - po wypadku, na skutek którego odszedł z policji, to dzięki Arturowi i zbiórce, jaką zorganizował, możliwa była kosztowna operacja, która przywróciła Jackowi sprawność. Czyżby w końcu przyszła pora oddać stary dług?

„Człowiek, który ma dużo, bardzo często chce mieć więcej i więcej. A tutaj dochodzi jeszcze inny, równie silny element. Adrenalina. Towar deficytowy w obecnym życiu, jeśli się ma wszystko. Podejść do łosia, strzelić, schować tuszę i nie dać się złapać. To zakazany owoc. Napięcie, które podwaja emocje z polowania.”

Książka rozpisana jest na 23 kilkustronicowe rozdziały prowadzone w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego z perspektywy Jacka. Pisana jest w stylu swobodnym i pewnym - mam wrażenie, że w tym tomie da się wyczuć, że autor w prowadzeniu narracji poczuł się pewnie, pewniej niż w poprzednich tomach, dzięki czemu zdania wypadają jeszcze bardziej naturalnie, pojawiają się też częściej wykrzykniki w przemyśleniach i spostrzeżeniach głównego bohatera. Fabuła prowadzona jest tempem umiarkowanym, w którym jest na nie miejsce, choć autor raczej unika długich opisów - sporą część informacji przekazuje w dialogach. Jedynie w krótkich wspomnieniach dawnych spraw Jacka Kowalika, tych, które wyjaśniają jego relacje i znajomości, można wyczuć echo gawędziarskiego tonu, ale to raczej pogłos, cień, a nie coś, co miałoby nacechować cały sposób narracji. Dzięki swobodzie, prostym zdaniom i sprawnie prowadzonym dialogom, w którym czasem pojawiają się nazwy i określenia używane tylko w określonych kręgach społecznych czy zawodowych (wyjaśnienie tych, których znaczenia czytelnik mógłby się nie domyśleć, a takich jest naprawdę niewiele, wplecione jest w tekst), książkę czyta się szybko i bez wysiłku.

„– (…) A może chcesz, żebyśmy razem poszli na wódkę? Od razu mówię: nic z tego. Nie piję i pijakami się brzydzę.

– A to od kiedy?

– Pojutrze będą dwa dni.”

Jako że historię czytelnik poznaje z perspektywy Jacka, to bez wątpliwości właśnie ta postać jest w książce i całym cyklu najważniejsza. To udana kreacja, choć przyznam, że w tym tomie momentami zaczęła mnie zaskakiwać ilość jego znajomości i osób, które wiszą mu przysługę. Dawny policjant, teraz prywatny detektyw, w świeżym związku (bez scen romansowych, co mocno doceniam!), który zmienił jego perspektywę na codzienność, pracę, na siebie samego. To człowiek z kręgosłupem moralnym, który może i nieraz wykazuje się dużą podejrzliwością w stosunku do drugiego człowieka, ale też nie jest to coś, czego nie uzasadniałby jego zawód. Sprytny, o sporych umiejętnościach w walce czy to na pięści, czy z bronią w ręku, ma dar, by wyłapywać kto z ludzi na jego drodze spotkanych ma dobre czy złe intencje. Z jednej strony czuć, że niełatwo wyprowadzić go z równowagi, z drugiej strony łatwo odnajduje się w każdej sytuacji, nawet takiej, o której nigdy by nawet nie pomyślał. To bez wątpliwości udana kreacja głównego bohatera powieści kryminalnej! W tym tomie jednak Jacek pokazuje się czytelnikowi z innej strony – to nadal człowiek o charakterze samotnego wilka, jednak teraz jego przeszłość rysuje się w innych barwach, w grupie mężczyzn, którymi dowodził z taką precyzją, że nawet po latach jego osoba nadal budzi w nich pełne zaufanie i respekt.

„– Bardzo dziękuję. Postaram się zaglądać. To ciekawy człowiek.

– Ładnie pan to nazwał; ludzie inaczej o nim mówią.

– Oceniać drugiego człowieka jest łatwo. Tak postępują mali ludzie.”

Na okładce “Po strzelbie” widnieje pies, jasne więc, że w tym tomie Jacek będzie miał towarzysza, a dokładniej towarzyszkę Larę - dzięki niej poznajemy bohatera w kolejnej nowej roli, a on zyskuje kogoś, do kogo może się choćby na chwilę przywiązać.

 

Intryga prowadzona jest spokojnym tempem przez większą część powieści - jest czas na dość klasyczne podejście do tematu, rozmowy, obserwację i grzebanie w dokumentach. Ten czas autor wykorzystuje, by wspomnieć o problemach, na jakie natknąć się można w polskich lasach - tym razem skupia się przede wszystkim na mieszkańcach lasów, zwierzętach i tych, którzy ich spokój zakłócają. Dzięki tej powieści możemy zajrzeć w zasady funkcjonowania kół strzeleckich, tego, jak wyglądają polowania i co uznawane jest za kłusownictwo, a co dzieje się zgodnie z prawem. Mam wrażenie, że ani Jacek, ani autor, nie oceniają, ale pozwalają czytelnikowi podejść do tematu odpowiednio szeroko, by sam mógł zdecydować jak się na takie praktyki zapatruje. Pod koniec powieści historia lekko przyspiesza, jednak w tym wypadku ta zmiana tempa przychodzi naturalnie - czytelnik nie ma wrażenia, że nagle przeskakuje w powieść sensacyjną, co jest wyraźną poprawą w stosunku do tomu pierwszego.

„Mała miejscowość to jeden z najtrudniejszych terenów do dyskretnego działania. Mieszkańcy natychmiast zauważą obcego. Nie ma jak wtopić się w tłum, bo tłumu nie ma.”

Akcja powieści toczy się pod Warszawą, w małej miejscowości, dzięki czemu zderzenie dużego i małego miasta jest bardzo wyraźne. Jednak to nie zatłoczona Warszawa przyciąga uwagę, a Pawłowiczowo, miejsce o typowej społeczności małomiasteczkowej, w której mieszkańcy trzymają się z dala od obcych chroniąc swoje tajemnice. Co więcej, kolejną taką komórką jest koło łowieckie, do którego należał zaginiony, w relacje którego Jacek stara się przeniknąć, bo przecież to ono może być związane z tym, co stało się z Arturem.

„Jesteśmy jak rodzina. Są kuzyni po kądzieli, po mieczu, a my jesteśmy bractwem „po strzelbie”. Wie pan, koło łowieckie to zrzeszenie dobrowolne. Tutaj jest tak, że albo ktoś pasuje do koła i ma ze wszystkimi dobre relacje, albo musi odejść.”

W “Po strzelbie” Dariusz Gizak porusza kolejne zagadnienie, które w społeczeństwie uznawane jest za kontrowersyjne - polowania kół strzeleckich, kłusownictwo, tego, co w tej tematyce jest zgodne z prawem, a co nie. Wszystko to opisane jest z wyczuciem i bez nacechowania, autor po prostu zaznajamia czytelnika z tym, jak jest, pozostawiając przemyślenia i oceny jemu samemu. Małomiasteczkowy klimat zamkniętej społeczności, w którą wejść musi obcy prywatny detektyw po raz kolejny dobrze się sprawdza, dając możliwość zaprezentowania umiejętności i doświadczenia głównego bohatera, który dzięki swojemu stoickiemu podejściu wzbudza sporo sympatii. Oczywiście nic z tego wszystkiego by nie było możliwe, gdyby nie zagadka kryminalna, która prowadzona jest z wyczuciem, a kolejne tropy pojawiają się w odpowiednim momencie tak, by nie stracić uwagi czytelnika. Łącząc wszystkie te elementy powstaje kryminał spokojny, ale angażujący, który przynosi czytelnikowi rozluźnienie dzięki swobodnemu stylowi, ale też i ważne tematy społeczne. Już nie mogę doczekać się z jakim Jacek Kowalik zmierzy się w tomie piątym, który już teraz zapowiedziany jest na lato 2027 roku!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Media Rodzina.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Przetwórnia czekolady" M.M. Perr - zapowiedź patronacka

Przed nami już ostatnie premiery roku 2026.... Ale i wśród nich perełek nie zabraknie - wiem, bo niektóre z nich miałam już przyjemność czytać! Między innymi właśnie ten tytuł - "Przetwórnię czekolady", powieść historyczno-kryminalną polskiej autorki M.M. Perr, która na półki księgarskie trafi 19 listopada, a na jej okładce znajdziecie logo Kryminału na talerzu!

W Przetwórni Czekolady Aruma dochodzi do makabrycznego odkrycia. W przemysłowej prasie do kakao zostaje znalezione ciało mężczyzny. O jego zamordowanie oskarżona jest siostra ofiary – Antonia Rajewska, właścicielka fabryki, kobieta niezależna, odważna i nieprzystająca do swojej epoki.

Dowody wydają się niepodważalne, a opinia publiczna już wydała wyrok. Młody adwokat Jan Nepomucen Rychter, podejmując się obrony Antonii, szybko jednak odkrywa, że niemal każdy zamieszany w sprawę skrywa jakąś tajemnicę. Nawet jego klientka nie mówi mu całej prawdy.

Trop prowadzi trzydzieści lat wstecz, w głąb amazońskiej dżungli, gdzie pośród plantacji kakao, pradawnych wierzeń i rodzinnych sekretów narodziła się historia, której tragiczny finał rozegra się wiele lat później w Krakowie.

Co naprawdę wydarzyło się w przetwórni? Jak daleko sięgają korzenie nienawiści, która doprowadziła do zbrodni? I czy można odkryć prawdę, gdy wszyscy mają powody, by ją ukrywać?

Jak mogę określić tę powieść? To książka tak niezwykła, że chyba łatwiej opisać ją zaprzeczeniami... Nie jest to typowy kryminał, choć punktem wyjścia jest popełniona dość makabryczna zbrodnia. Nie jest to typowa powieść historyczna, choć jej akcja toczy się w przeszłości, a tło zdarzeń, miejsce, jego wielokulturowość i przemiany mocno przyciągają uwagę. Nie jest to też dramat rodzinny, choć w centrum stoi rodzina i kolejne przeszkody losu, z jakimi musi się mierzyć. To może thriller prawniczy? Przecież część historii toczy się na sali sądowej, jak i wcześniej, gdy towarzyszymy prawnikowi zaznajamiającemu się ze sprawą, którą szybko uznaje za z góry przegraną… Każde określenie wydaje się tę powieść ograniczać... To może odwołam się do porównania? Jej klimat przywiódł mi na myśl „Evę Lunę”, czyli jedyną książkę Isabel Allende, jaką czytałam – podobnie egzotyczna sceneria, lokalne wierzenia i postacie trudne do jednoznacznej kategoryzacji podane w hipnotyzującej formie. Dacie się jej oczarować, tak jak ja to zrobiłam?

Autorka: M.M. Perr

Tytuł: Przetwórnia czekolady

Data premiery: 19.11.2026

Wydawnictwo: Prozami

Liczba stron: 416

Gatunek: powieść historyczno-kryminalna

Książka dostępna jest już w przedsprzedaży. 

We współpracy patronackiej z Wydawnictwem Prozami. 

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Niewinny" David Baldacci

Autor: David Baldacci

Tytuł: Niewinny

Cykl: Will Robie, tom 1

Tłumaczenie: Jerzy Malinowski

Data premiery: 21.10.2026

Wydawnictwo: Muza

Liczba stron: 480

Gatunek: powieść sensacyjna

 

David Baldacci w tym roku świętował swoje trzydziestolecie na rynku książki z ponad sześćdziesięcioma tytułami na koncie, z czego zdecydowana większość jest skierowana do dorosłego czytelnika. Jest to jeden z nielicznych autorów, którzy zauważeni zostali już przy debiucie - w 1996 roku ukazała się “Władza absolutna” (recenzja - klik!), która sprzedała się w ponad 2 milionowym nakładzie! Szybko doczekała się też ekranizacji w gwiazdorskiej obsadzie. Autor dobrze ten start wykorzystał stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych twórców amerykańskich literatury kryminalnej i sensacyjnej.

Jego dorobek składa się z zarówno osobnych powieści, jak i cykli. Do tych drugich zalicza się “Niewinny”, książka, która na rynku anglojęzycznym ukazała się w 2012 roku (kiedy autor na koncie miał już ponad dwadzieścia powieści), na polskim niewiele później. Problem był w tym, że na tym tytule przygoda polskiego czytelnika z serią z Willem Robiem się zatrzymała, a ta amerykańska trwała przez kolejne pięć lat, w czasie których wydane zostały jeszcze cztery tomy. Miejmy nadzieję, że w końcu teraz polski wydawca uzupełni braki na naszym rynku - w 2026 roku Wydawnictwo Muza wzięło Baldacciego pod swoje skrzydła, a “Niewinny” to jego trzecia powieść przez nich wydana. Mimo światowej sławy w Polsce ten autor do teraz nie mógł zagrzać miejsca - po kilka jego powieści wydały wydawnictwa Albatros, Dolnośląskie i Buchmann, w żadnym z nich nie został jednak na dłużej. Czy z Wydawnictwem Muza będzie inaczej? Mam nadzieję, wnioskując po tych trzech powieściach, autor tworzy solidne, rozrywkowe, a w późniejszych latach również i nieco ambitniejsze historie (jak “Kataklizm dusz”, który pod szyldem Muzy ukazał sięjako pierwszy - klik!).

 

U szczytów władzy czasami operacje tajnych służb to za mało. Czasami potrzebny jest ktoś taki jak Will Robie - płatny morderca, który eliminuje cele mogące zagrozić Stanom Zjednoczonym. Z czterdziestką na karku Robie zajmuje się tym już od dwunastu lat, a choć nigdy z odbierania życia nie czerpał przyjemności, to nie widzi dla siebie w życiu innego miejsca. Co będzie robić, kiedy przyjdzie pora przejść na emeryturę? Czy tak jak jego mentor trafi za biurko? Na razie nie ma czasu o tym myśleć, w przeciągu kilku miesięcy znowu zrealizował trzy poważne misje. Dwie pierwsze przebiegły gładko - zabił barona narkotykowego i saudyjskiego księcia, który pałał ogromną nienawiścią do Amerykanów, w konsekwencji czego urządził już kilka ataków terrorystycznych. Niestety trzecia misja po raz pierwszy w karierze Robiego zmusiła go do aktywowania planu zapasowego, planu ucieczki znanemu tylko mu - jego koordynator zlecił mu zabójstwo kobiety pracującej dla rządu, która okazała się… samotną matką. Robie nie mógł jej zabić, zignorował wrzeszczącego w słuchawkę zwierzchnika i teraz musi uciekać - sam stał się celem snajpera. Gdy wsiada do autobusu trafia na przebojową nastolatkę, która na jego oczach skutecznie broni się przed napastnikiem - on wie, dlaczego stał się celem do wyeliminowania, ale ona? Dlaczego ktoś chce zabić czternastoletnią dziewczynę, która właśnie straciła rodziców?

 

Książka rozpisana jest na sto króciutkich rozdziałów pisanych w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego z perspektywy Robiego i Julie, z czego ta pierwsza pojawia się częściej. Język powieści jest prosty i dopasowany do uniwersalnego odbiorcy, nie ma w nim za wiele przekleństw. Dialogów jest dużo, a większość z nich to szybkie wymiany zdań. Opisy, które od czasu do czasu się pojawiają, nie są rozbudowane, nie mają innego celu jak pchnąć akcję do przodu. Raz czy dwa pojawiają się zbędne powtórzenia przytoczonych już faktów, ale nie ma ich na tyle dużo, by miało to wpłynąć na całościowy odbiór powieści. Za to ważne jest, że książkę czyta się łatwo i szybko.

„– (…) jeśli nie dostanę szybko odpowiedzi, zastrzelę pierwszą osobę, która przekroczy próg tego pokoju. I nieważne, czy to będziesz ty, czy ktoś inny.

– Jesteśmy z FBI, Robie.

– A ja jestem cholernie wkurzonym facetem z Glockiem w ręce. Po co ta dyskusja?”

Choć skrótowy opis pierwszych zdarzeń “Niewinnego” może kojarzyć się z “Leonem Zawodowcem”, to jednak szybko te skojarzenie się rozmywa, akcja toczy się w innym kierunku, a relacje i charaktery postaci też nie są kopią tego, co znamy z kultowego filmu. Cel historii też wydaje się inny - nie ma w niej dużo miejsca na refleksje, doskonalenie charakterów, jest akcja, jest dobra intryga dająca solidną porcję rozrywki.

„Z takimi pieniędzmi można narobić niezłego zamieszania, pomyślał Robie. Świat byłby bezpieczniejszy, gdyby ludzie nie posiadali takich wielkich bogactw.”

Ale, mimo rozrywkowego celu powieści, jest ona dobrze zakorzeniona w historii Ameryki. Poza zaangażowaniem różnych służb i przewijającym się w tle Białym Domem, autor pokusił się też o pewną krytykę w stosunku do podejścia swojego kraju do służących mu żołnierzy oraz bezdomnych. To ważny, uświadamiający skalę problemu temat, który potraktowany jest z całkowitą powagą, choć przecież wpisany w powieść rozrywkową. Ale to przecież dobry zabieg, dzięki którego szerokie grono odbiorców może się co nieco w tym temacie dowiedzieć.

„Za zwartym murem agentów dostrzegł prezydenta. Kiedy wygrywał wybory, miał ciemne włosy. Teraz, po trzech latach urzędowania, spora ich część zmieniła barwę na siwą. Może dlatego ten budynek nazywa się Białym Domem, pomyślał Robie. Szybko postarza swoich mieszkańców.”

Cała historia prowadzona jest szybkim tempem. Są pościgi, wybuchy, strzelanki i tym podobne wpisane w gatunek sensacji sceny, ale dzięki ciekawej, rozbudowanej i zaskakującej intrydze, czytelnik nie ma wrażenia, że ot, to kolejna sensacja jakich wiele, ta sama historia opowiedziana innymi słowami. Akcja powieści faktycznie angażuje, a postacie budzą emocje. Zagadka skonstruowana jest z rozmysłem i choć niektóre jej elementy da się przewidzieć, to jednak całość potencjalnie możliwa do odgadnięcia, jest zawoalowana tak, że nie wydaje mi się, by ktokolwiek z czytelników był w stanie sam dopiąć wszystkie luźne jej sznurki w jedną spójną całość. Dopiero, gdy historia dobiega końca, a narrator wyjaśnia wszystkie luki, okazuje się, że przecież na długo przed końcem dysponowaliśmy wszystkimi potrzebnymi informacjami…

„Większa część pracy przy prowadzeniu śledztwa jest stratą czasu. Ale trzeba ją wykonać, żeby wydobyć na wierzch te elementy, które wydają się nic nieznaczące (…).”

Jako że “Niewinny” to początek serii z jednym bohaterem, to i on zasługuje na chwilę uwagi. Will Robie, mimo swojego zawodu narzucającego mu samotne życie, jest postacią, którą da się lubić. Autor dobrze wplata jego przemyślenia i emocje w akcję - choć w większości Robie działa, tak jak został do tego wyszkolony, to jednak nie jest bezmyślną maszyną, a myśli o jego własnej przyszłości coraz mocniej, częściej zaczynają krążyć mu po głowie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że w pewien sposób pokazuje, iż jakiś kompas moralny ma - jasne, żyje z zabijania, ale swoje granice ma, a gdy na jego drodze zjawia się nastolatka, to mimo wszystko nie okazuje jej obojętności. Bez wątpliwości jest to postać, którą chciałabym się poznać lepiej, dlatego mam nadzieję, że kolejne tomy serii w końcu trafią na polskie księgarskie półki!

„(…) dlaczego coś robimy? Ponieważ wierzymy w określone rzeczy. I musimy uczynić wszystko, żeby tę wiarę potwierdzać.”

Podsumowując, “Niewinny” to dobrze skonstruowana powieść sensacyjna, która trzyma się ram gatunkowych, ale zbudowana jest według dobrego pomysłu. Dzięki temu czytelnik nie ma wrażenia, że czyta kolejną kalkę, a los postaci nie jest mu obojętny - oczywiście przez to, że wiemy już, że to seria, o życie Robiego obawiać się nie musimy, ale to wcale nie znaczy, że historia nie przynosi żywych emocji. Rozbudowana, logicznie prowadzona intryga kieruje czytelnika jak po sznurku dokładnie w te rejony, w które życzy sobie zaprowadzić go autor - sprytnie manipuluje uwagą, dobrze maskując tropy, które choć są, to jednak są tak dobrze ukryte, że zdecydowanie potrzebna jest czytelnikowi pomoc, by złożyć je w jedną całość. Charakterne, ale dające się lubić postacie dopełniają obrazu dobrej, rozrywkowej powieści. Chętnie sięgnę po więcej!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Muza.

Książka dostępna jest na stronie muza.com.pl

- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »