kwietnia 22, 2019

"Naturalista" Andrew Mayne


Autor: Andrew Mayne
Tytuł: Naturalista
Cykl: Theo Cray, tom 1
Tłumaczenie: Jacek Żuławnik
Data premiery: 5.09.2018
Wydawnictwo: W.A.B.
Liczba stron: 431
Audiobook wydany przez Wydawnictwo W.A.B. 10h 56min, czyta Tomasz Sobczak

    „Naturalista” jest pierwszym tomem cyklu opowiadającym historię doktora, badacza Theo Cray autorstwa Andrew Mayne, amerykańskiego pisarza i magika. Autor na swoim koncie ma już sporo powieści, od 1996 do 2007 roku wydawał książki dotyczące magii, od 2011 powieści. Cykl o Theo Cray’u jest jego 4 cyklem na rynku amerykańskim, na polskim pierwszym. Książka w wielu krajach osiągała statut bestsellera, a w tym roku, dokładnie 3 kwietnia, na polskim rynku ukazała się druga część cyklu pt. „Powiększenie”.
„Naturalista” opowiada historię biologa Theo Cray’a, który staje się podejrzanym o morderstwo swojej dawnej uczennicy. Kobieta została brutalnie zamordowana w okolicznych lasach, w których bohater prowadził swoje badania. Szybko jednak sytuacja się wyjaśnia, policja i specjaliści uznają, że dziewczynę zabił niedźwiedź. Theo podświadomie czuje, że coś jest nie tak, przeprowadza własne badania, dzięki którym odkrywa, że kobieta została zamordowana przez człowieka. Jako że nikt nie chce uwierzyć w odkrycie bohatera, ten sam postanawia wytropić mordercę.
Kompozycyjnie powieść podzielona jest na 84 krótkie rozdziały. Pierwszy rozdział prowadzony jest w narracji trzecioosobowej i opowiada o wydarzeniach z 1989 roku. Rozdział drugi przenosi się do aktualnych czasów, opatrzony jest cytatem z Darwina, a narracja od tego momentu do końca powieści prowadzona jest w formie pierwszoosobowej czasu teraźniejszego. Każdy z rozdziałów jest opatrzony jedno lub dwuwyrazowym tytułem, które są nie tylko celne, ale i całkiem zabawne w niektórych momentach. Styl autora jest przejrzysty i zrozumiały, nawet w naukowych wywodach spokojnie można go zrozumieć.
Narratorem, a zarazem głównym bohaterem powieści jest bioinformatyk Theo Cray. Były wojskowy, były sanitariusz, sporą część swojego życia spędził w lasach. Już od młodych lat poznawał sposób poruszania się i ogólnie przeżycia w lesie, na wędrówki zabierał go ojczym. Theo bardzo wcześnie stracił ojca, przez co zamknął się na świat, czuje się emocjonalnym analfabetą. Podkreśla, że lepiej rozumie przyrodę, zwierzęta i wszystkie naturalne procesy niż ludzi. W tych stronach znalazł się tylko dlatego, że w przerwie pomiędzy nauczaniem na uczelni, prowadzi badania nad różnymi systemami naturalnymi, aktualnie bada żaby. Theo jest znakomitym obserwatorem rzeczywistości, dzięki braku odczuwania emocji, widzi wszystko dokładnie takim jakim jest i dzieli się tymi spostrzeżeniami z czytelnikiem. Bohater odbiera świat w sposób naukowy, ludzi także traktuje bardziej jako zwierzęta, przez co jest w stanie zauważyć więcej wzorów niż inni. Jest uparty i wytrwały, inteligentny i sprytny. Umie wykorzystać swoją wiedzę do własnych celów. Bohater, mimo tego, że twierdzi że nie odczuwa uczuć jak inni, to męczą go spore wyrzuty sumienia, wytyka sobie swoje błędy jako nauczyciel, uważa że nie przygotował swoich uczniów na przetrwanie w lesie, a zachęcał ich do badań. Co za tym idzie, Theo obwinia się o to, co stało się z Jun i pewnie w większości to popycha go do rozwikłania sprawy, którą policja uznała już za zamkniętą.
Poza Theo jest kilka postaci pobocznych, ale tak naprawdę to on odgrywa znaczącą rolę w powieści. Jest detektyw Glen, który prowadzi przesłuchanie Theo i zajmuje się sprawą zabójstwa Jun. Jest pracownica przydrożnej restauracji, była wojskowa, z którą Theo odnajduje wspólny język. Jest też Julian, bogaty sponsor, który przyznał grant zarówno Theo, jak i Jun, a który pomaga bohaterowi w badaniach.
Akcja powieści prowadzona jest inaczej niż wszystkie, bo czytelnik obserwuje wydarzenia z punktu widzenia naukowca. Theo tłumaczy dużo różnych naukowych pojąć i zjawisk, sporo miejsca poświęcone jest na ślady DNA i co ono tak naprawdę oznacza. W pewnym momencie Theo mówi, że DNA jest jak fotografia – to nie jest cały człowiek, bo człowieka kształtuje jego otoczenie. A co za tym idzie, Theo podziela twierdzenie tabula rasa – człowiek rodzi się czysty jak kartka papieru, dopiero późniejsze wydarzenia, wychowanie i otoczenie kształtuje człowieka na tego kim się staje.
Theo, na potrzeby własnych poszukiwań, korzysta z bazy osób zaginionych, a tym samym porusza kolejny ważny temat – ogrom zaginięć ludzi, z którym tak naprawdę nic się nie robi. Zostają wpisani do systemu i na tym się kończy, jedynie wzięcie sprawy we własne ręce może coś da, na władzę nie ma co liczyć.
Nad akcją powieści unosi się klimat południa Ameryki, małych dusznych miasteczek, w których ludzie nie mają przyszłości i nadziei na lepsze jutro. Miasteczek małych, po części opuszczonych, w których życie jest naprawdę ciężkie. Theo razem z postaciami spotykanymi po drodze snuje opowieści o spotykanych miejscach, zapoznaje czytelnika z historią miejsc. Na swojej drodze spotyka też sporo ludzi, który przekazują mu mądrości, o które ich nie podejrzewał. Tym samym sprawdza się tutaj powiedzenie „nie oceniaj książki po okładce”. Ludzie, którzy niekoniecznie wyglądają na inteligentnych, mają spore doświadczenie i wiedzę, których poprzez przypadek i okoliczności nie mogli skutecznie wykorzystać.
    Podsumowując, powieść wyróżnia się na tle innych poprzez swoje analityczne naukowe podejście do tematu. Narrator powieści zabiera czytelnika w świat nauki, który tłumaczy w bardzo przystępny sposób, co na pewno wzbudza sympatię czytelnika. Większa część powieści właśnie przez to była bardzo ciekawa, fajne było też poprowadzenie bohatera, jako samotnego wilka, który sam jeden dochodzi do prawdy, bo nikt z otoczenia mu nie wierzy. Zakończenie powieści trochę mnie rozczarowało, miałam wrażenie, że jest trochę niezgodne z wszystkim tym, co było wcześniej powiedziane. Ale nie zważając na to, drugi tom na pewno przeczytam, i trochę żałuję, że tylko te dwie powieści są dostępne na rynku polskim, bo bardzo chciałabym porównać jak „Naturalista” wypada na tle innym powieści autora.

Moja ocena: 6,5/10



Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza