"Agata Szajba. Tajemniczy klucz" Lena Jones - patronacka recenzja premierowa

Autorka: Lena Jones

Tytuł: Tajemniczy klucz

Cykl: Agata Szajba, tom 1

Tłumaczenie: Monika Wiśniewska

Ilustracje: Alba Filella

Data premiery: 04.02.2026

Wydawnictwo: Kropka

Liczba stron: 312

Gatunek: powieść detektywistyczna

Wiek: 9+

 

Seria powieści detektywistycznych z Agatą Szajbą na rynku anglojęzycznym wydawana była w latach 2018-2019. Jest to trylogia, której główną bohaterką jest trzynastoletnia uczennica prywatnej szkoły St Regis, fanka Agathy Christie, po której zresztą dostała imię. Co równie ważne, akcja powieści toczy się w Londynie, który oddany jest niezwykle obrazowo. To książki przeznaczone dla młodzieży, w wieku od lat dziewięciu.

 

Lato, Londyn. Agata Sheibley znowu wylądowała w gabinecie dyrektora - po raz nie wiadomo już który złamała regulamin szkoły próbując przyłapać kogoś na przestępstwie, którego tak naprawdę nie było. No tak, to do niej podobne, bo Agata jest detektywką, tylko że jeszcze nie trafiła na tę jedną wielką sprawę, która udowodniłaby to innym. Jednak już chwilę ma się to zmienić... Kolejnego dnia w drodze do szkoły Agata mija starszą panią, która chwilę później zostaje potrącona przez motocykl. Motocykl, którego nie powinno tam być, bo wjazd do Hyde Parku jest surowo zabroniony. Sprawca od razu ucieka z miejsca zdarzenia, a Agata czekając na kartkę przygląda się temu, co rozsypało się wokół. W torebce ofiary znajduje jej wizytówkę, w jej ręce wyrwaną stronę z gazety, a na nadgarstku dziwny tatuaż z rysunkiem klucza, który, dałaby głowę, już gdzieś widziała. Czy tyle wskazówek jej wystarczy, by rozpocząć śledztwo w sprawie potrącenia? Kiedy kolejnego dnia Londyn staje pod znakiem katastrofy związanej z dostępem do wody, Agata widzi w tych sprawach powiązanie - w końcu ofiara potrącenia to hydrolożka… Czy ma rację? Co i kto kryje się za tym spiskiem i czy faktycznie trzynastolatka będzie w stanie go rozwikłać? Na pewno przyda jej się kilku sojuszników!

 

Książka rozpisana jest 15 tytułowanych rozdziałów, które najczęściej dzielone są na krótsze fragmenty wyróżnione za pomocą grafiki klucza. Tekst pisany jest nieco większą czcionką niż w książkach dla dorosłych i z szerszą interlinią, jest więc dobrze przystosowany do samodzielnej lektury młodszego czytelnika. Książka nie jest ilustrowana, to sam tekst, który jednak czasami oddzielony jest graficznymi zapiskami z notatnika Agaty czy tytułami gazet, co nieco urozmaica lekturę. Warto też zaznaczyć, że polskie wydanie otwiera mapka miejsc, które Agata w tym tomie odwiedza, dzięki czemu młodszy czytelnik bez problemu może śledzić trasę jej wędrówki. Na końcu książki znajduje się też słowniczek wyrażeń francuskich, które pojawiły się w tekście.

 

Historia prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu teraźniejszego przez Agatę, dzięki czemu czytelnik może doświadczyć tego, jak bohaterka patrzy na świat. Język, jakim powieść jest pisana, jest przyjemny, łatwo przyswajalny, jednak i w nim już czuć, że nie jest to historia dla maluchów - słownictwo będzie zrozumiałe na pewno dla nastolatków. Dialogi są bardzo przyjemnie prowadzone, a całość subtelnie podszyta jest humorem, który nadaje historii lekki, rozrywkowy ton. Dzięki temu nawet spostrzeżenia mające na celu podkreślenie właściwych wzorców nie wypadają moralizatorsko, a to wydaje mi się ważnym punktem w literaturze dla początkujących nastolatków.

“W moim pokoju nie panuje bałagan. Tak mi się przynajmniej wydaje, nawet jeśli tata prezentuje w tej kwestii odmienne zdanie. Mam po prostu sporo rzeczy i za mało miejsca, aby je wszystkie pomieścić.”

Przez narrację pierwszoosobową duży ciężar opowieści spada na główną bohaterkę. Jednak jej kreacja stworzona została tak sprytnie, że Agata wywiązuje się ze swojego zadania perfekcyjnie. Dzięki niej dzieciaki, które w szkole spotykają się z wyśmiewaniem przez “popularnych” uczniów, mogą zyskać nieco pewności siebie - bo Agata właśnie taka jest. Jest mądra, a co więcej - ma fotograficzną pamięć, więc ciężko jest przebić ilość jej wiedzy. Jej strój też wzbudza kontrowersje - dziewczynka ubiera się w stylu vintage, wyszukując ciekawe akcesoria i ubrania w sklepach z odzieżą używaną, korzysta też z tego, co zostało jej po mamie. Najważniejsze jednak jest to, że Agata bycia sobą się nie wstydzi, jej pewność siebie, świadomość tego kim jest i tego, że ma do tego prawo, jest naprawdę budująca - nie tylko dla dzieci, ale i dla dorosłych. Oczywiście bohaterka ma swoje fanaberie, jako psychofanka powieści Agathy Christie zdarza się jej na przykład od czasu do czasu prowadzić konwersacje z Poirotem… Bardzo podoba mi się ten miks cech i fascynacji, w jakie zaopatrzyła ją autorka, dzięki czemu jest łącznikiem klasyki kryminału z najmłodszym pokoleniem.

“- Ty jesteś taka… dobra w byciu sobą. Nie przejmujesz się tym, czy ludzie cię lubią, czy nie (...).”

Oczywiście Agata w powieści nie występuje sama. Ma przy sobie przyjaciela Liama, ma kochającego ojca, który pracuje jako ogrodnik w Hyde Parku, ale, jak każda nastolatka, musi sobie też radzić z tymi, którzy ją hejtują - w jej szkole są trzy dziewczyny, które mocno skupione są na wyglądzie, a które nieustannie ją i Liama gnębią. To warta podkreślenia relacja, która uczy tego, jak różni są ludzie, jak podchodzić do takich toksycznych relacji, ale też że osoba, które za takim zachowaniem stoi, niekoniecznie jest tak dogłębnie i po prostu zła.

“Mama namawiała mnie na ich lekturę, ponieważ uwielbiałam rozwiązywać łamigłówki, powiedziała jednak, że powinnam myśleć o tych prawdziwie ważnych, a nie ograniczać się do odgadywania słów i liczb. Kiedy ją zapytałam, co to znaczy, odparła:

- Każdy jest zagadką, Agato. Każdy na ulicy ma własną historię, własne powody, dla których jest taki, a nie inni, własne sekrety. To właśnie są te naprawdę ważne łamigłówki.”

Poza postaciami w powieści ważną rolę pełni sam Londyn, którego prawdziwe sekretne tunele znajdujące się pod miastem, autorka wykorzystuje do celów powieści, robiąc z nich coś na kształt Londynu dostępnego tylko dla wtajemniczonych - ten motyw przywiódł mi na myśl serię o Harry’m Potterze, w którym w mieście znajduje się osobna dzielnica ukryta przed oczami osób niemagicznych. I w serii z Agatą jest podobnie, choć w niej trzymamy się motywów bardziej realistycznych - w końcu to historia osadzona w gatunku kryminału.

“(...) każdy problem da się rozwiązać na kilka sposobów.”

I tak przychodzimy do zagadki kryminalnej, która zawiera w sobie zarówno klasyczne wątki, jak i bardziej dynamiczne, sensacyjne. Oczywiście akcja dopasowana jest do wieku czytelnika, nie ma w niej drastycznych czy brutalnych scen, a koncentruje się po prostu na dobrej zagadce. Historia opatrzona jest w kilka dobrych twistów fabularnych, może okiem dorosłego czytelnika nie zostanie oceniona jak bardzo skomplikowana, niemniej jest ciekawa i sprawnie poprowadzona, tak by poziom zainteresowania podczas lektury cały czas był wysoki.

“Jestem rozdarta. W moich fantazjach rozwiązanie zagadki nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji. Albo masz rację, albo się mylisz. W prawdziwym życiu tak to jednak nie działa - tu każdy ruch niesie ze sobą ryzyko.”

“Tajemniczy klucz” zapowiada naprawdę dobrą serię powieści detektywistycznych skierowanych do młodszego czytelnika, która skutecznie pobudza wyobraźnię, ale też dzięki głównej bohaterce świetnie dodaje pewności siebie. Dzięki Agacie uczymy się, że to, z czego inni się wyśmiewają, można przekształcić w coś, z czego jest się dumnym - w końcu Agata nie unika własnego przezwiska, a wręcz przeciwnie - sama je wykorzystuje robiąc z niego dobry slogan reklamowy dla swojej agencji detektywistycznej.

“Moje nazwisko bywa tak często przedmiotem drwin (Szajba, Szajbi, Szajbix), że uczyniłam je częścią swojego motta - “Żadna sprawa nie jest zbyt szajbnięta”.”

Motyw zagadki poprowadzony jest z lekko sensacyjnym zacięciem, pojawia się też i zaczątek wątku szpiegowskiego… To nadaje książce ciekawy ton, który z pewnością kontynuowany będzie w kolejnych przygodach Agaty. Już teraz czekam na nie z niecierpliwością!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy patronackiej z Wydawnictwem Kropka.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!