"Złoty spadochron" Katarzyna Gołda

Autorka: Katarzyna Gołda

Tytuł: Złoty spadochron

Data premiery: 11.03.2026

Wydawnictwo: Literackie

Liczba stron: 328

Gatunek: thriller szpiegowski

 

Mimo że od ponad dekady jej opowiadania raz po raz pojawiały się na polskim rynku książki, to jednak dopiero teraz debiutuje pełnoprawną powieścią. Kiedyś była Katją Tomczyk, teraz dumnie podpisuje się swoim prawdziwym nazwiskiem - to Katarzyna Gołda i jej “Złoty spadochron”, powieść, w której czuć, że nie była pisana na szybko, a wręcz odwrotnie - że autorka przygotowywała się do takiego debiutu przez lata uczestnicząc w kolejnych kursach tworzenia literatury kryminalnej.

Jednak zanim ruszyła na ścieżkę literacką, wykonywała inny zawód, o którym wiedzę mogła w swojej powieści wykorzystać - przez prawie dwadzieścia lat służyła w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Służbie Kontrwywiadu Wojskowego. Nie brakuje jej też zajęć na polu hobbystycznym - od kilku lat prowadzi na Facebooku profil z przepisami kulinarnymi Bez cukru, pasjonuje ją również teatr, co uzewnętrznia w swoich recenzjach spektakli.

 

Warszawa, czerwiec 2019. Niecały rok temu Ewa była szczęśliwą matką i żoną, ze stałą pracą, której życie toczyło się przyjemnie przewidywalnym torem. Teraz jej rzeczywistość wygląda całkowicie inaczej. Rozwiodła się z mężem, dwójka małych dzieci została przy niej, problemem jednak jest dla niej zarobić tyle, by starczyło im na jedzenie i opłacenie mieszkania. Dlaczego? Bo kilka miesięcy temu wyszła na jaw afera, która pogrzebała jej możliwość podjęcia poważnej pracy chyba już na zawsze. Teraz jedyne na co sobie może pozwolić to fuchy, które nie napawają jej dumą, nie waha się jednak przed ich podjęciem w imię zapewnienia podstawowych warunków do życia swoim dzieciom. Przez to też w każdy piątek zachodzi na tyłu sklepu, gdzie miły kasjer zostawia jej produkty dopiero co przeterminowane. Problem w tym, że tego piątku paczki tam nie ma, za to w kontenerze znajduje zwłoki mężczyzny, a tuż obok legitymację ABW z jego imieniem i nazwiskiem. Ewa zna tę twarz, dobrze ją zna, ale pod innym imieniem… Spanikowana i myśląca tylko o swoich dzieciach wraca do domu, jednak już za chwilę ktoś zaczyna ją szantażować.

W tym samym czasie do ABW dociera informacja o zaginięciu szefa, dyrektora Zalewskiego. Cały wydział zostaje postawiony na nogi, niewiele jednak można zrobić, gdy każdy członek zespołu skrywa przed innymi tajne informacje.

 

Książka rozpisana jest na prolog, jedenaście rozdziałów i epilog, a każdy z rozdziałów oznaczony jest datą opisywanych zdarzeń i podzielony oddzielnie na numerowane, najczęściej kilkustronicowe podrozdziały. Warto też zaznaczyć, że powieść otwiera oryginalny spis postaci stylizowany na raport służb wywiadowczych, z kolei zamyka ją słowniczek pojęć operacyjnych i wewnętrznych, dzięki którym czytelnik na pewno nie pogubi się podczas lektury. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci, z czego około pięciu-sześciu to postacie stałe, a kilka dochodzi bądź znika z czasem. Akcja toczy się linearnie w czasach współczesnych w przeciągu dwóch tygodni czerwca, od czasu do czasu pojawiają się jednak przerywniki w formie retrospekcji opisane jako “kiedyś” - najczęściej nie odnosi się to do bardzo odległego czasu, to w większości różnica kilku miesięcy. Styl powieści jest dopracowany, zdania proste, tak, by czytelnik nie czuł się dodatkowo obciążony w powieści, w której przecież mowa o spiskach i tajnych operacjach służb. Język zarówno ten w opisach, jak i dialogach, wypada naturalnie, mam jednak uwagę co do wyboru dwóch kobiecych imion - mimo że Bogna i Brygida na papierze oczywiście się od siebie różnią, to w formie audio podczas lektury przy fragmentach z tymi bohaterkami często odczuwałam momenty zawahania o której z bohaterek teraz mowa. Warto też zaznaczyć, że jak na obrany gatunek, słownik postaci wcale nie jest szczególnie mocno usiany wulgaryzmami, co mnie cieszy, bo częste przekleństwa są powodem stylistycznych zgrzytów. Tutaj wszystko przebiega płynnie.

"„Źli ludzie popełniają zbrodnie z nienawiści, dobrzy z bezsilności” — usprawiedliwił się przed sobą."

W thrillerach szpiegowskich często problemem jest duża ilość postaci, które się ze sobą zlewają. I tutaj postaci jest sporo, jednak ilość bazowa nie jest tak trudna do ogarnięcia - to może sześć osób? Wprowadzanie nowych, drugoplanowych bohaterów może powodować chwilową dezorientację, dlatego pomysł z pierwszą kartą powieści ze spisem postaci uważam za trafiony (niestety nie zadawałam sobie z niego sprawy słuchając audio). Z wszystkich jednak najbardziej wyrazista jest Ewa, jedna z niewielu postaci, które nie zaliczają się do grona pracowników ABW. Ewa to zwyczajna kobieta, której życie zwaliło się całe na głowę, która w wyniku jednej nietrafionej (ale czy mogła odmówić?) decyzji, teraz każdego dnia toczy walkę o dobrostan swoich dzieci i zachowanie resztek swojej godności. Z jednej strony jej poświęcenie jest ogromne, z drugiej jednak czy na pewno potrzebne? To postać budząca kontrastowe emocje, kreacja niejednoznaczna, a dzięki temu bardzo ludzka, która szybko staje się dla czytelnika kimś, kogo decyzje w jakiś sposób poruszają. Pozostałe postacie przez sporą część powieści wydają się mniej wyraziste, mimo to z czasem zyskujemy o nich więcej informacji, poznajemy ich nie jako funkcjonariuszy ABW, a jako mężów, żony, przyjaciół, rodziców. Bardzo mi się takie spojrzenie na postacie szpiegów podoba, to odziera ich z tej łatki super agentów, ukazuje jako zwyczajnych, borykających się ze zwyczajnymi problemami ludzi.

"(…) deklaracje warte są tyle, ile zawartość portfela."

Bo tych problemów jest tutaj sporo, a autorka szczególnie dwa ukazuje bardzo dosadnie: to temat dzieci przewlekle chorych, których schorzenia są tak rzadkie, że w żaden sposób nie są dofinansowane. To wątek boleśnie prawdziwy, w którym pada dużo istotnych pytań o potencjalne obowiązki państwa i służby zdrowia. Drugim poważnym i szeroko oddanym zagadnieniem jest problem chorobliwej otyłości - jedna z bohaterek przybrała rozmiary nie mieszczące się w drzwiach, a autorka jej przypadłość oddała z wyczuciem i zrozumieniem. Bardzo duże wrażenie pod kątem psychologicznym zrobił na mnie ten wątek!

"(…) od osądzania są sądy, a od pomagania — ludzie."

Kryminalną bazą powieści jest prawdziwa sprawa z czasów PRL-u, która tutaj staje się pretekstem do zagadki współczesnej. Początkowo historia wskakuje w subtelnie kryminalne tony, by za chwilę zwrócić się ku wewnętrznym zagrywkom wywiadowczym, jakie stosują wobec siebie pracownicy ABW. Korzystając ze swojej wiedzy, autorka charakter ich pracy oddaje bardzo realistycznie, ale to postać Ewy pomaga czytelnikowi w całej intrydze się nie pogubić. Autorka dobrze myli tropy i dobrze rozdziela narrację, przez co nawet, jeśli czytelnik w jakimś momencie poczuje się zagubiony, szybko dzięki Ewie zostaje zakotwiczony z powrotem. Podoba mi się też sposób, w jaki autorka bazuje na prawdziwej sprawie - dobrze wplata ją w tło, w odpowiednim momencie uzasadniając nią współczesne poczynania postaci.

"Praca w policji nauczyła go obojętności. Znieczulica gwarancją długoletniej służby."

Podsumowując, bez wątpliwości “Złoty spadochron” jest udanym debiutem powieściowym Katarzyny Gołdy, która dzięki własnemu doświadczeniu zawodowemu mogła zmierzyć się z gatunkiem niełatwym. W jej wydaniu thriller szpiegowski ma bardzo ludzkie oblicze, w którym liczą się nie tylko tajne operacje i wewnętrzne gierki wywiadu, ale też po prostu człowiek ze swoimi wadami i zaletami, problemami i zwyczajnym pechem. To powieść, w której jest miejsce na rodzinę, na relacje, które wychodzą poza te zawodowe, a które nieraz są tak poplątane, że sam człowiek gubi się w tym, co chce osiągnąć. Katarzyna Gołda dobrze rozumie psychologiczne zagadnienia, motywacje człowieka, które świetnie przeplata w fikcyjnej opowieści bazującej na dawnej aferze prawdziwej. Dobry pomysł, przemyślane wykonanie, w którym może i detale wymagają jeszcze niewielkiego dopracowania, ale całość i tak robi duże wrażenie. To naprawdę wysoki poziom!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Literackim.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!