"Laleczka" Małgorzata Starosta

Autorka: Małgorzata Starosta

Tytuł: Laleczka

Data premiery: 05.11.2026

Wydawnictwo: Labreto

Liczba stron: 296

Gatunek: powieść kryminalna

 

Sześć lat temu na polskim rynku książki pojawiła się po raz pierwszy, a teraz na koncie ma już tyle powieści pisanych w tylu gatunkach, że aż trudno to zliczyć! Pisze dla dzieci, nastolatków i dorosłych, bawi do łez, ale i potrafi wstrząsnąć emocjami tak, że na pozbieranie się po jej książkach trzeba dać sobie czas. To Małgorzata Starosta, autorka, która zaczynała od komedii kryminalnych, ale od roku 2024 coraz mocniej zakorzenia się również w kryminałach jak najbardziej poważnych. Książką przełomową w tym gatunku były “Smugi” (recenzja - klik!), później przyszła pora na “Motyw” (recenzja – klik!) i pierwsze dwa tomy trylogii Powidoki: “Błyski” i “Miraż”, które autorka wydała we własnym Wydawnictwie Meander. Teraz, po dwóch latach, wraca do konwencji powieści kryminalnej opartej o sprawę z gatunku true crime, z jakiej dała się poznać w “Smugach” - z “Laleczką”.

Na co dzień, poza tworzeniem powieści, zajmuje się także redakcją książek innych znanych polskich autorów, jak np. Mieczysława Gorzki, Michała Śmielaka czy Mariusza Kaniosa.

 

Kwiecień 2024, Rybnik. Trzydziestoletnia bibliotekarka Milena Hanejko, choć już trzy lata temu pochowała swoją ukochaną matkę, wiedzie w miarę szczęśliwe życie - ma kochającą niewielką rodzinę, która już wkrótce powiększy się o jej nowo poślubionego męża, pracę w bibliotece, która daje jej satysfakcję i pasje, którym w wolnych chwilach się oddaje. A może to tylko pozory, złudzenie? Bo już za chwilę okaże się, że baza, na której te życie zbudowała, była uszczerbiona… Do jej drzwi puka policja, która zadaje pytania o jej biologicznego ojca. Ale przecież jest nim Gerard, prawda? Okazuje się, że nie, że przed Gerardem jej matka miała już męża, który jest jej biologicznym ojcem, jak i ojcem jej starszej siostry. Siostry, która po swoich pierwszych urodzinach zaginęła i nigdy się nie odnalazła… Teraz w końcu pojawił się pierwszy trop od lat - jej krew została znaleziona w austriackim mieszkaniu starszego małżeństwa, w którym doszło do zbrodni. Co to wszystko znaczy? Jak w ogóle Milena powinna takie rewelacje ogarnąć rozumem? Nie dosyć, że historia jej rodziny okazała się kłamstwem, to jeszcze spadł na nią ciężar decyzji - czy drążyć i szukać zaginionej przed trzydziestoma laty siostry?

 

Książka rozpisana jest na 25 rozdziałów, które otwiera określenie czasu (miesiąc i rok) i miejsca. Akcja powieści bowiem rozpisana jest na dwie linie fabularne: w roku 2024 oraz trzydzieści lat wcześniej, które prowadzone są równolegle, w systemie naprzemiennym, choć ich rozłożenie równe nie jest - przeważają zdarzenia z historii z czasów współczesnych. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego przez narratora, który z łatwością zmienia perspektywy, choć w przeważającej liczbie przypadków skupia się po prostu na Milenie. Styl powieści jest ciekawy - utrzymany w nastroju poważnym, bogaty w dialogi, skupiający się na gestach, spojrzeniach, słowach, które odpowiadają za wyrażanie emocji postaci. Język, jakim autorka się posługuje, jest swobodny, uniwersalny, pozbawiony przekleństw czy zwrotów potocznych, dający bardzo naturalne, esencjonalne doznania - w przeciągu kilku zdań autorka potrafi czytelnika rozczulić i poruszyć. Moją uwagę przyciągnęła uporczywie powtarzane określenie głównej bohaterki jako młodej kobiety, nie jestem jednak do końca przekonana czy jest to zabieg specjalny. Bez względu na ten detal, książka napisana jest tak, że przez tekst przepływa się z lekkością.

„Wie pani, to wcale nie jest tak, że tylko jedna prawda jest prawdziwa. Dwóch ludzi może przeżyć identyczne doświadczenie i odebrać je zupełnie inaczej. I oboje będą mieli rację. Cały wic polega na tym, żeby to zaakceptować.”

Mimo tego, że autorka nie opisuje wewnętrznych przemyśleń postaci, to ich kreacje, ich portrety psychologiczne są tym, co w powieści przoduje. Przede wszystkim uwagę przyciąga Milena, kobieta, której świat został zburzony jedną wizytą policji. Poprzez tę postać autorka zadaje ciekawe pytania o to, co buduje naszą tożsamość, o prawdę i kłamstwo wypowiadane w dobrej intencji. Dla Mileny zbrodnia sprzed lat nagle staje się nie czymś, co kiedyś się wydarzyło, ale jej aktualną teraźniejszością, która przesłania to, co do tej pory było dla niej ważne: przygotowania do ślubu, pracę. Jej życie nagle zmienia punkt ciężkości, co odczuwamy zarówno pod kątem fabuły, jak i emocji.

„(...) czy to wszystko nie wygląda jak jakiś idiotyczny dowcip? Jeszcze tydzień temu naszym największym zmartwieniem było to, czy ciocia Danusia pogodziła się z ciocia Sylwią i możemy obie zaprosić na ślub. A dzisiaj? Dzisiaj ja w ogóle nie wiem, czy ten ślub ma jakiekolwiek znaczenie. Na dodatek nie mam pewności, czy babcia go dożyje. I czy zamiast wybierać tort, nie powinnam szukać siostry.”

Ale Milena nie jest w tym wszystkim sama. Autorka daje jej kotwicę, kogoś, kto równoważy tragedię i poczucie życia w kłamstwie, jakie właśnie teraz czuje - postać jej narzeczonego Łukasza zdaje się lekko wyidealizowana, ale bez wątpliwości dobrze sprawdza się w przypisanej roli. To człowiek, który wie, kiedy się odezwać, a kiedy nic nie mówić, jak wesprzeć bliskiego w naprawdę trudnej chwili, jak nie absorbować uwagi, a wspierać. Można się od niego wiele nauczyć!

 

Ten pozytywny obraz ma też swoje kontrastowe odbicie. Z biegiem lektury inny bohater zaczyna przybierać coraz więcej socjopatycznych cech - to portret, który odkrywamy powoli, ale konsekwentnie, czuć w nim dużą precyzję.

„Dwoje ludzi może spać obok siebie przez tysiące nocy i nie wiedzieć, jakie cienie skrywa druga osoba.”

Sama intryga budowana jest spokojnym rytmem, w klasycznym tonie, w którym próby dojścia do sedna sprawy polegają po prostu na rozmowach i szukaniu powiązań. Poprzez postać Mileny, która właśnie o zaginięciu swojej siostry się dowiedziała, autorka wprowadza czytelnika w sposób naturalny w meandry sprawy. Stare fakty zaczynają przenikać się z nowymi doniesieniami, które przynoszą finał słodko-gorzki, mocno angażujący emocjonalnie i refleksyjnie. W tym przypadku ciężar emocjonalny powieści waży więcej, bo przecież oparty jest na sprawie prawdziwej. Autorka z dużym wyczuciem łączy fakty z emocjami i fikcją literacką, wykorzystując historię nie tylko do opowiedzenia o tej jednej tragedii, ale równocześnie uświadamiając problem ogólny - bo czy w ogóle mamy świadomość, jak wiele dzieci w latach przeszłych, ale przecież nie tylko, znika bez śladu?

„Wyglądało jednak na to, że kilka lat z życia Iwony zostało skrupulatnie wymazanych z narracji przekazywanej Milenie. Kilka lat stanowiło lukę, której nikt nigdy nie wypełniał, ponieważ nikt o nią nie pytał.”

“Laleczka”, choć wydana w tym samym wydawnictwie, co “Smugi” i oparta na tym samym punkcie wyjścia budowy, jaką jest zbrodnia prawdziwa, jest zdecydowanie innym przeżyciem - bo właśnie w kategoriach przeżycia rozpatruję te dwie powieści. Nie chodzi w nich o rozbudowaną, zaskakującą intrygę (choć nie mam jej nic do zarzucenia), a o świadomość prawdziwego dramatu, prawdziwej niesprawiedliwości, jaka się z nimi wiąże. W “Laleczce” pierwsze skrzypce gra Milena, kobieta, której świadomość rodziny nagle wali się w posadach. Osoba, która była jej najbliższa, która ją wychowała, okazała się kimś, kto ją oszukał, czy to przez wypowiedziane słowa czy po prostu przemilczenie. Jak w takiej sytuacji nie zacząć podważać wszystkiego, z czego zbudowane jest życie? Dramat Mileny rozgrywa się obok dramatu jej rodziny sprzed trzydziestu lat, który w tej sytuacji przeżywać możemy od nowa razem z bohaterką. Ta historia nie przechodzi bez echa w głowie czytelnika, zasiewa w niej ziarno, które szybko się zakorzenia. Mimo kilku maleńkich detali, które lekko mnie podszczypywały (dotyczących bardziej słowa niż czegoś innego), bez wątpliwości jest to mocna pozycja, która niesie w sobie ogromny ładunek emocjonalny i zadaje pytania o podstawowe wartości takie jak prawda czy sprawiedliwość.

„(...) choć od przeszłości można uciekać – nie da się stworzyć przyszłości bez jej udziału.”

Moja ocena: 8/10

 

A już jutro będziemy mogli o “Laleczce” porozmawiać z jej autorką!

W środę 11 listopada na profilu @kryminalnatalerzu na Facebooku odbędzie się spotkanie na żywo z Małgorzatą Starostą - zaczynamy o 19:00!

szczegóły - klik!

 

Recenzja powstała we współpracy z Małgorzatą Starostą.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!