"Zimna krew" Ryszard Ćwirlej

Autor: Ryszard Ćwirlej

Tytuł: Zimna krew

Cykl: Aneta Nowak, tom 7

Data premiery: 10.06.2026

Wydawnictwo: Muza

Liczba stron: 416

Gatunek: powieść kryminalna

 

Ryszard Ćwirlej to jeden z pierwszych współczesnych pisarzy, którzy sięgnęli po kryminał zanim stał się jednym z najchętniej czytanych gatunków w naszym kraju, a teraz jest jedynym, który przeprowadza nas przez wszystkie ustroje Polski od początku XX wieku. Na koncie ma ponad trzydzieści powieści, wszystkie przypisane są do sześciu różnych cykli, które jednak w jakiś sposób się ze sobą zazębiają, tworząc jedno uniwersum. Swoją karierę literacką rozpoczynał od serii osadzonej w czasach PRL-u, która przyniosła mu tytuł twórcy nowego gatunku: kryminału neomilicyjnego - debiutował w 2007 roku i przez pierwsze lata ograniczał się do pisania kolejnych tomów tego jednego cyklu. Pierwsza zmiana nastąpiła w 2015 roku - latem ukazało się “Jedyne wyjście”, czyli pierwszy tom serii z Anetą Nowak, kryminał z akcją osadzoną współcześnie, a jesienią “Tam ci będzie lepiej”, czyli pierwszy tom serii międzywojennej z Antonim Fischerem. Teraz zarówno cykl z milicjantami z Poznania, jak i międzywojenny z Antonim Fischerem są już zamknięte, ale Aneta nadal pobudza wyobraźnię autora - właśnie ukazał się tom siódmy jej przygód. Akcja kolejnych tomów cyklu nie jest ułożona chronologicznie, “Zimna krew” cofa się do początków kariery Anety (pod kątem chronologii zdarzeń cyklu ten tom opowiada o zdarzeniach od razu po tomie pierwszym), więc bez problemów i czytelnik kolejności chronologicznej lektury nie musi zachowywać.

 

Sierpień 2012, okolice Szamotuł. Policjant Szymon Kania jest zadowolony - kilka miesięcy temu dogadał się z rosyjskim gangsterem Lońką, który przy okolicznych drogach wystawia przywiezione ze Wschodu dziewczyny. Kania dzięki obiecanej ochronie gangsterskich interesów zarabia teraz dwa, a może nawet trzy razy więcej, może więc w końcu zacząć planować: wakacje, remonty, wygodne życie. Jednak coś idzie nie tak, a jego ciało znajdują w okolicznym lesie policyjni koledzy. Pierwsze podejrzenie - samobójstwo, jednak Anecie Nowak coś w tej spawie nie gra. Nie ma jednak czasu się temu długo przyglądać, właśnie przenosi się do Poznania, do nowej komendy.

Pół roku później po jej entuzjazmie nową pracę nie ma śladu. Jej głównym zadaniem jest przerzucanie papierów, co nudzi ją niemożliwie. Aneta chce działać! Więc kiedy przychodzi zgłoszenie o zaginięciu właściciela agencji nieruchomości, którym nikt się nie chce zająć, zwierzchnik Anety zleca jej przyjrzenie się tej sprawie. Szybko okazuje się, że afera może być z tego niezła - mężczyzna zniknął z dziesięcioma milionami złotych...

“(...) jakby chciał nam powiedzieć: przepraszam, chłopaki, że się zastrzeliłem, ale przynajmniej zadbałem o to, żeby mój mózg nie rozprysł się w środku i nie macie radiowozu upapranego zimną krwią, więc jutro można nim jechać na służbę.

- A co tu ma zimna krew…

- Zimną, zaschniętą krew trudniej zmyć.”

Książka rozpisana jest na prolog, dziesięć rozdziałów i epilog. Każdy z rozdziałów dzielony jest na podrozdziały oddzielone określeniem czasu (godziny) i miejsca akcji, a co za tym idzie, historia rozpisana jest na kilka perspektyw oddanych w narracji trzecioosobowej czasu przeszłego. Styl powieści jest bardzo charakterystyczny dla tego autora, który bardzo lubi bawić się słowem, dopasowywać stylistykę do poziomu intelektualnego danej postaci, do jej korzeni, przez co nieraz w dialogach pojawiają się regionalizmy, nie brakuje też przekleństw. Niemniej jednak one tutaj nie bolą, bo dzięki sposobowi wypowiedzi autor oddaje charakter postaci - to, jak prowadzą rozmowy, jaki mają zakres słów, bardzo dobrze obrazuje z jakim człowiekiem mamy do czynienia. Oczywiście nie tylko same dialogi robią wrażenie - autor doskonale posługuje się słowem w każdym momencie, a już samo to gwarantuje, że czytelnik nudzić się nie będzie. Warto też zaznaczyć, że choć sprawa kryminalna jest jak najbardziej poważna, to już styl narracji nie do końca taki jest - wyczuwam w nim nutki karykaturalne, lekkie przesycenie cech postaci, dzięki czemu podkreślone są ich przywary, a my możemy się podczas lektury trochę pośmiać. To zapewnia wyśmienitą rozrywkę!

 

Zagadka kryminalna rozdzielona jest na dwie sprawy i kilka osobnych śledztw. Zaginięcie przedsiębiorcy interesuje kilka różnych osób, nie tylko żonę zaginionego i policję - w końcu chodzi o grube miliony, a wiadomo, że takie pieniądze przyciągają różne osobliwości. Jest i wątek gangsterski zapoczątkowany teoretycznym samobójstwem policjanta, który mocno opiera się na motywie nieraz już w kryminale granym - na sutenerstwie młodziutkich dziewczyn zza wschodniej granicy. Akcja, choć przez sporą część powieści nie posuwa się za szybko do przodu, to jednak dzięki naprzemiennej narracji i krótkim rozdziałom dobrze utrzymuje zainteresowanie czytelnika. Im bliżej finału, tym tempo wydarzeń wzrasta, a choć może cała intryga nie jest specjalnie innowacyjna, to nie da się ukryć, że perypetie, jakie autor swoim postaciom funduje, są pomysłowe.

 

Poza karykaturalnie rysowanymi gangsterami, przez powieść przewija się spore grono postaci znanych nie tylko z cyklu z Anetą. Dla tych czytelników, którzy znają inne serie autora, spotkanie postaci z serii Milicjanci z Poznani, czy serii z Blachą będzie dodatkowym atutem tej historii - w końcu zawsze miło jest spotkać znajomych bohaterów, poznać, jak potoczyły się ich dalsze losy, ale też nie będzie to stanowić problemów dla tych, co po książkę autora sięgnęli po raz pierwszy, bo relacje postaci i ich przeszłość są odpowiednio zaznaczone. Podziwiam jednak swobodę, z jaką autor splata kilka cykli, jak łatwo wszystko się u niego przenika.

 

A skoro już o postaciach mowa, to na oddzielną uwagę zasługują postacie kobiece. Kiedyś miałam wrażenie, że autor traktuje je mocno schematycznie, teraz widzę, że to te kobiety grają na społecznych schematach - bawią się oczekiwaniami, jakie mają w stosunku do nich mężczyźni, wykorzystują to, jak postrzega je społeczeństwo. Całkiem zgrabnie to autorowi wychodzi!

 

Nie bez znaczenia jest też samo miejsce akcji. Poznań i okolice w zimowej scenerii oddane są na tyle sugestywnie, że momentami aż słychać jak roztopiony śnieg chlupie pod nogami. Choć czuć w tej historii miłość do miejsca, to nie brakuje też i krytyki, jak choćby infrastruktury miasta i leniwych urzędników. A skoro już mowa o miejscu, to warto też wspomnieć o czasie, który choć może nie jest bardzo odległy, a jednak technologicznie bardzo się od aktualnych czasów różni. I ten temat został dobrze opracowany - widać, że autor dobrze zbadał wszystkie ówczesne nowinki technologiczne i nie odmówił sobie, by trochę się z nich pośmiać.

 

“Zimną krew” docenią czytelnicy, którzy lubią się przy powieściach kryminalnych dobrze bawić - Ryszard Ćwirlej nie ucieka się do makabry, brutalności czy seryjnych morderców. U niego postacie są proste, ale zapewniają całkiem pokaźny przegląd społeczności, co wyczytać można już w samych dialogach. Zagadka kryminalna do skomplikowanych nie należy, bo też nie ona wydaje się tu najważniejsza - stanowi raczej klamrę, która spina wszystkie postacie w całość, która wymusza na nich pewne zachowania, choć przyznaję, że trochę żałowałam, że autor nie pokusił się o jakieś ciekawe, mniej spotykane w powieściach kryminalnych wątki. Niemniej jednak podoba mi się to, że miałam przyjemność po raz kolejny spotkać bohaterów uniwersum Ćwirleja, a i zapełnić pewną małą lukę, która powstała w losach Anety. Jak zawsze czekam na więcej!

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Muza.

Książka w papierze dostępna jest na stronie muza.com.pl

- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!