listopada 18, 2026

"Wilcze gry" Niklas Natt och Dag

Autor: Niklas Natt och Dag
Tytuł: Wilcze gry
Cykl: saga rodu Natt och Dag, tom 2
Tłumaczenie: Wojciech Łygaś
Data premiery: 28.10.2026
Wydawnictwo: Sonia Draga
Liczba stron: 576
Gatunek: powieść historyczna
 
Niklas Natt och Dag wywodzi się z najstarszego rodu szlacheckiego Szwecji, którego korzenie sięgają końca XIII wieku. Na rynku książki po raz pierwszy pojawił się w 2017 roku z głośnym, nagradzanym debiutem “1793”, historycznym kryminałem noir, który stał się pierwszym tomem trylogii cieszącej się dużą popularnością. Od tego czasu kolejne swoje powieści wydaje w co dwa lata - do 2021 roku skończył trylogię, od 2023 roku rozpoczął wielką historyczną sagę, którą oparł o dzieje własnego rodu. Jej historia rozpoczyna się w 1434 roku, gdy Szwecją wstrząsa powstanie pod wodzą Engelbrekta Engelbrektssona - tom pierwszy pt. “Los i nadzieja” obejmuje okres dwóch lat (recenzja - klik!), tom kolejny “Wilcze gry” trzy. Książki jednak pisane są tak, że da się je czytać od siebie niezależnie.
Ten dość skromny dorobek literacki (biorąc pod uwagę ilość wydanych książek) przyniósł autorowi międzynarodową sławę - prawa do publikacji zostały zakupione przez prawie czterdzieści krajów, a ilość sprzedanych egzemplarzy już teraz przekroczyła dwa miliony.
 
Szwecja, wiosna 1436 rok. Po zamordowaniu przywódcy powstania Engelbrekta Engelbrektssona Måns Bengtsonn, sprawca tej zbrodni, trafia do zamku Ringstadaholm, gdzie ma przeczekać najgorszą burzę. Jedynie jego towarzysz Finn dostrzega jak ogromnie to zdarzenie na niego wpłynęło, wydaje się, że chęć życia uleciała z niego wraz z odebraniem go Engelbrektowi.
W tym czasie Szwecja pogrąża się w jeszcze większym kryzysie władzy. Szlachta zaczyna przejmować kolejne zamki tocząc walki między sobą, a towarzysze Engelbrekta zastanawiają się jak kontynuować jego misję bez przewodnictwa. Po której stronie opowie się rodzina Månsa i co stanie się ze zwyczajnym, prostym ludem Szwecji? Kiedy mężczyźni zbroją się do walki, kobiety muszą zadbać o to, by świat się nie rozpadł - siostra Månsa rusza w podróż, by odnaleźć zaginioną kuzynkę, która w czasie, gdy wszyscy zajmowali się tematem zabójstwa, zniknęła z zamku, a Stina, matka Månsa i Brety, wkrótce po raz kolejny będzie musiała sprawdzić, czy klątwa rzucona na kobiety jej rodu jest czymś więcej niż tylko złorzeczeniem...  
„– To paskudne, co robisz. Ty i podobni do ciebie. Pomyśl, jak by to wyglądało, gdyby wszyscy mężczyźni spędzali czas, leżąc na plecach, ograniczając swoje ambicje jedynie do tego, by jak najlepiej zaspokoić swoją kobietę… Lecz nie, swoją tępotą zatruwacie świat nam wszystkim.”
Książka rozpisana jest na pięć części, których akcja rozgrywa się w przeciągu lat 1436-1439. Każda część ma własne określenie czasowe, a otwiera ją fragment kroniki, którą tworzyć będzie skryba jednego ze szlachciców walczących o władzę (dokument prawdziwy). Części dzielone są na fragmenty bądź nienumerowane rozdziały pisane z naprzemiennej perspektywy kilkorga postaci. Każdy fragment liczy po kilka stron, akcja więc stale zmienia perspektywę, co nadaje historii dynamizmu. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu teraźniejszego przez narratora, który opisuje nie tylko zdarzenia, ale także ma wgląd w emocje postaci, choć nie na nich skupia się najmocniej. Język zarówno użyty w dialogach, jak i opisach, jest subtelnie stylizowany na sposób wypowiedzi osób z dawnych lat. To jeden z zabiegów, jakie autor stosuje, by czytelnik mógł doświadczyć przeniesienia w czasie. Oczywiście stylizacja jest na tyle łagodna, że wszystko jest w pełni zrozumiałe, książkę czyta się łatwo i płynnie.
„Od wczesnej młodości musiałem wysłuchiwać opowieści o dzielnych mężach, którzy na polu walki zdobywają cześć i sławę, a dobrem zwyciężają zło. Wczoraj się przekonałem, że ta rzeczywistość wygląda inaczej: zobaczyłem chaos i zamęt, tłum śmiertelnie przerażonych ludzi, którzy na ślepo wymierzają ciosy, by ocalić własną skórę. O ich życie lub śmierć równie dobrze moglibyśmy zagrać w kości.”
Cała fabuła choć oparta o zdarzenia historyczne, nie jest historycznie płaska - czytelnik nie czuje się jak na lekcji historii, a los każdej z postaci budzi żywe emocje. Z jednej strony przyglądamy się kilku szlachcicom, którzy biorą udział w walce o władzę - większość z nich należy do rodziny Stenssonów, to te pokolenie w powieści najstarsze. Jedni z nich to przebiegłe lisy, inni podstępne węże, a jeszcze inni wpadają w pułapki jak króliki. Rozgrywki, jakie toczą między sobą z perspektywy czytelnika wydają się bezsensowne - niszczą kraj, rodacy przez ich utarczki tracą życie, ale przecież kto nie pokusiłby się, gdy władza jest tak blisko? Ich egoistyczne zapędy, te wilcze instynkty, które biorą górę, pogrążają kraj w chaosie. Autor świetnie oddaje ich potyczki - sceny wielkich bitew, zasadzek czy posiedzenia Rady opisane są z epickim zacięciem.
„Po co dręczyć umierających ludzi i robić z ich cierpień widowisko, skoro nikomu nie jest to do niczego przydatne? Tak potrafią się bawić tylko wilki. Mężczyźni nie znoszą strachu. Kiedy ich dopada, nagle się w sobie kurczą i czują się mali. By uciec od strachu, gotowi są na wszystko. Gdy zyskują nad swoim wrogiem władzę, strach znika, a jego miejsce zajmuje ulga. W chwilach, które są wypełnione radością i zabawą, nie myślą o tym, co się zdarzy następnego dnia.”
Ale nie tylko dążenie do władzy jest w tej historii ważne. Naszą uwagę przyciąga też drugie pokolenie, do którego należy Måns, jego siostra i ich krewna, której Brita szuka. Oni już inaczej patrzą na świat, są mniej przywiązani do konwenansów, które zdają się prowadzić tylko do nieszczęścia. Czy to nie przez to Måns popełnił zbrodnię, która teraz wyniszcza go od środka? Czy to nie dlatego ich krewna wykorzystała okazję i uciekła w las, gdy tylko ci, którzy mieli roztaczać nad nią pieczę, stracili skupienie? Wolność, ale i prawość zdaje się dla nich bardziej istotna niż dla pokolenia wcześniejszego, dla ich ojców, dla których zdają się liczyć tylko ziemie i bogactwa. A choć brzmi to trochę jak uproszczony obraz świata, to Natt och Dag przedstawia te zmiany bardzo realistycznie wtłaczając w historyczne zdarzenia emocje i uczucia.
„Człowiek toleruje cudzą nieobyczajność, dopóki sam czerpie z niej korzyści.”
Bo i na miłość jest tu miejsce, choć nie ma wielkich scen romansowych. Oprócz pragnienia władzy to różnie pojmowana miłość popycha postacie do działań, niektórych dobrych, innych złych. Jedno z małżeństw zachwyca swoja szczerością, jest też miejsce na młodzieńcze zauroczenia. Niektórzy uczucia wykorzystują dla własnych celów, inni pod ich wpływem w końcu zaczynają postrzegać świat mniej egoistycznie.
„Być może zapomniałeś, że świat jest pełen innych ludzi i wystarczająco duży, by pomieścić więcej bólu niż tylko twój.”
Autor bardzo odważnie kreuje cały ówczesny świat. Jego książka to nie przytaczanie faktów historii, ale cała sceneria tego, jak życie mogło wyglądać w tamtych czasach. Wnętrza zamków, trakty, podróże, przygotowania do bitew, skromne chaty ubogi ludzi, zakony, kościoły, a nawet statki - czytelnik odbywa podróż razem z postaciami chłonąc ją wszystkimi zmysłami. Kolor, zapach, smak, dźwięk - to wszystko odgrywa w powieści swoją rolę, sprawia, że podróż w czasie wydaje się możliwa.
„W dłoni ściska różę, którą wyhaftowała na znak miłości – czerwony pojedynczy kwiat na kawałku płótna. Na jej widok przestaje się nad sobą użalać. Łatwo jest zapomnieć o własnej sile i zrobić z siebie ofiarę skrzywdzoną przez innych.”
Ciekawe są też zagadnienia, jakie ta powieść porusza – najmocniej zdaje się w tym tomie wybrzmiewać pytanie o prawdę historyczną, czy ta, którą znamy, faktycznie opisuje to, co zdarzyło się naprawdę? Wątek zapisywania przebiegu zdarzeń dla potomnych odgrywa w tej historii znaczącą rolę, a czytelnik może przyjrzeć się od środku temu, jaki postawały wielkie kroniki, które przetrwały nawet do aktualnych czasów.
„Nigdy nie widziałem żadnego biskupa z tak bliska jak was, panie, lecz zawsze uważałem, że duchownych niewiele różni od możnych panów. Jedni i drudzy dbają głównie o siebie i swoje interesy. Postawieni wobec faktów znacznie więcej zyskują na wspieraniu kłamstwa niż prawdy, nawet jeśli ktoś mówi prawdę. Kto przy zdrowych zmysłach będzie bronić kogoś słabszego, jeśli wie, że jego silniejszy przeciwnik już zwyciężył?”
Podsumowując, Niklas Natt och Dag na faktach historycznych rysuje przed czytelnikiem historię pełną wielkich emocji, wielkich gestów i scen, które aż proszą się o pokazanie ich na wielkim ekranie. Może właśnie dlatego, że autor opisuje je z bardzo filmową precyzją? Miejsca są bogate w kolory, dźwięki, zapachy bez względu na to, czy znajdujemy się właśnie w gwarnym mieście, w bogatym zamku czy może pośrodku lasu. Kilka postaci, które nas przez tą historię prowadzą, działają pod wpływem różnych motywacji - jedni są żądni władzy, inni chcą miłość wyrazić przez posiadanie, a jeszcze inni pragną odkupić grzechy przeszłości. Dzięki temu świat przedstawiony nabiera pełni. Oddalenie czasowe historii od czasów współczesnych sprawia, że całą fabułę odbiera się jak wielkie dzieła fantasy “Grę o tron” czy “Władcę pierścieni”, mimo że przecież w tej historii wszystko trzyma się zasad realności naszego świata. To powieść, którą czyta się z zapartym tchem, którą się żyje, a która równocześnie pozwala oderwać się skutecznie do tu i teraz, doświadczyć niesamowicie barwnej podróży w czasie. Precyzja, z jaką autor oddaje każdą scenę zachwyca, a losy postaci przejmują tak, że bardzo bym chciała mieć pod ręką od razu tom trzeci… Niklas Natt och Dag w nudne fakty historyczne tchnął ducha, tchnął życie, które fascynuje i pochłania, ale też i pozwala na refleksje na temat tego, co i jakie motywacje w życiu są faktycznie ważne.
 
Moja ocena: mocne 8/10
 
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?
Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz