"Katharsis" Maciej Siembieda

Autor: Maciej Siembieda

Tytuł: Katharsis

Cykl: saga historyczna, tom 1

Data premiery: 18.05.2022

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 576

Gatunek: powieść historyczna / sensacyjna

 

O książkach Macieja Siembiedy od kilka lat mówi się nieustannie. To aktualnie jeden z naszych polskich najbardziej cenionych twórców literatury kryminalnej, sensacyjnej. Debiutował w roku 2017 książką „444”, która otworzyła cykl kryminalny z prokuratorem IPN-u Jakubem Kanią. To była jego pierwsza książka beletrystyczna, jednak wspomnieć trzeba, że autor od lat pracował opowiadając historie – tyle, że prawdziwe, przez wiele lat praktykował dziennikarstwo, pisał reportaże, za które był wielokrotnie nagradzany. W wieku, w którym mógłby przejść na zasłużoną emeryturę, swoje doświadczenie dziennikarskie postanowił wykorzystać w powieściach, w których jak nikt inny łączy prawdę historyczną z fikcją literacką. „Katharsis” jest jego szóstą powieścią, otwierającą cykl sagi historycznej, której stworzenie było jego wielkim marzeniem... I Siembieda oczywiście spełnia je w wielkim stylu!

 

Historia „Katharsis” rozpoczyna się w 1941 roku w Grecji, od walk prowadzonych podczas II wojny światowej i wojny domowej. Młody Grek Kostas Tosidos, w odwecie za śmierć swojego ojca, chce wysadzić butelką z koktajlem Mołotowa samochód z tym wojskowym, który był odpowiedzialny za tę śmierć. Zostaje jednak przyłapany przez grecką partyzantkę, która dostrzega jego upór, determinację i inteligencję i wciela go w swoje szeregi w roli sapera. Kostas walczy, wysadza mosty, jest najlepszy w tym, co robi. Kiedyś jednak trzeba zaprzestać walki, więc mężczyzna wraz ze swoją świeżo poślubioną żoną i małymi dziećmi uciekają przez morze do Polski. Kraju, który ma im zapewnić bezpieczeństwo i godne, nowe życie... Jak potoczą się losy tej greckiej rodziny w nowej, komunistycznej Polsce? W jaki sposób przetną się ze ścieżkami kilku innych poznanych w tej historii postaci?

 

Książka rozpisana jest na prolog, pięć części i epilog. Każda z części zatytułowana jest imieniem postaci, której losy opisuje, składa się w sumie z 47 rozdziałów, które opatrzone są informacją co do miejsca opisywanych w nich wydarzeń, jak i czasu akcji. Rozdziały podzielone są na w miarę krótkie scenki, więc książkę czyta się wygodnie. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, w przeważającej mierze podąża za postaciami, które dana część opisuje. Styl powieści, jak zawsze u Macieja Siembiedy, jest czystą przyjemnością. Co prawda w tej sadze autor trochę wyciszył humor, którym ostatnio chętnie operuje w serii z Jakubem Kanią, jednak wynika to po prostu z charakteru tej powieści, który wydaje się bardziej podniosły, w którym nacisk położony jest na historię jednostki na the historii światowej. Opisy i dialogi prowadzone są świetnie, te pierwsze są uważne i spokojne, bardzo dokładne, drugie żywe i bardzo realistyczne. Język dopracowany doskonale, jak w każdej jego książce, tak i tej czuć miłość i poszanowanie języka polskiego. Autor pisze bardzo płynnie, z ogromnym wyczuciem, nic tu nie zgrzyta, wszystko jest spójne i po prostu płynie...

 

Historia opowiedziana w „Katharsis” rozgrywa się na przestrzeni 60 lat i opowiada o dwóch pokoleniach dwóch rodzin: Kostasa oraz przemytnika z Gdyni zwanego Sacharyną. Ci pierwsi to ofiary historii, którzy nie doznali spełniania przez wybory polityczne ludzi u władzy. Mimo chęci, mimo inteligencji i szczerych intencji zdają się skazani na porażkę... Ci drudzy, to ludzie, którzy dopasowują rzeczywistość do swoich celów nie bacząc na to, co faktycznie jest legalne. Są sprytni, chytrzy, a jednak i tak nie udaje im się uniknąć sytuacji rozczarowujących. Czy każdy z bohaterów skazany jest na los wyjęty rodem z dramatu greckiego? Narrator z dokładnością przygląda się ich wiarom, nadziejom, z czułością opisując ich kolejne doświadczenia. Ich relacje, ich działania są w pełni ludzkie, napakowane prawdziwymi emocjami.

 

Poprzez swoje postacie Maciej Siembieda opowiada historię dwóch krajów. Grecji i Polski, które w czasie powojennym, jak się okazuje, dosyć się do siebie zbliżyły. Dla mnie to był nowy zakątek historii, kolejny wątek, o którym nie mówi się (lub nie mówiło się) w szkołach. Z ciekawością śledziłam losy rodziny Kostasa, poczynając od przepraw górskich jeszcze w Grecji, aż po ich podróże po Polsce, wyspę Wolin, na której działy się utajnione sprawy i okolice Lądka-Zdroju, gdzie znajdowała się kopalnia... uranu. W losach tej rodziny zawierają się losy wielu prawdziwych, które po wojnie przybyły do naszego kraju. A przynajmniej tą częścią historii zachwycał się Dionisios Sturis, Grek, reportażysta blisko związany z Polską.

 

Historia Sacharyny z kolei obrazuje nam życie w Trójmieście w okresie międzywojennym i wojennym, przede wszystko te szemrane, cwaniarskie, choć może te określenia nie do końca są sprawiedliwe? W końcu tacy ludzie jak Sacharyna wykorzystywali to, na co nie pozwalała polska władza, a co dostępne było już od razu za granicą. Jak np. cukier. A że przemyt przyniósł im bogactwa, to już druga sprawa...

 

Losy obydwu rodzin spotykają się w czasach PRL-u, który również oddany został z niesamowitą dokładnością historyczną, którą autor w sposób bardzo subtelny przekazuje w tle opowieści (zwróciłam na to uwagę przede wszystkim w momencie, gdy gdzieś tam przez losy postaci wspomina się o epidemii ospy, która w latach 60tych rozprzestrzeniała się we Wrocławiu – detal, ale uświadamiający jak dużo pracy autor oddał już w samo tło tej historii). Tu postacie pierwszoplanowe, fikcyjne spotykają te prawdziwe, historyczne (jak choćby lekarz z wyspy Wolin). A wszystko to świetnie zgrywa się w jedną całość, o tyle zaskakującą, że tak naprawdę do samego końca ciężko przewidzieć, gdzie losy tych dwóch rodzin mają punkt wspólny. Niesamowicie dokładna, koronkowa robota!

 

Cały czas głowiłam się skąd tytuł tej powieści, dlaczego autor uciekł się do greckiego słowa oznaczającego oczyszczenie? Myślę, że swoiste katharsis mają przynieść poczynania drugiego pokolenia obydwu rodzin, oczyścić to, co zostało zbrukane w czasach ich ojców, w czasach, w których to historia świata wtrąciła się w ich prywatną historię. Czy uda im się przywrócić właściwy bieg losów, odkupić to, co boli ich rodziny?

 

Historia, którą opowiedział Maciej Siembieda w „Katharsis” skupia się na losie jednostki uwikłanej z nieswojej winy w bieg historii światowej. To opowieść wielowątkowa, zaskakująca, bogata w tło historyczne i detale, które dostrzega się z czasem. Powieść historyczna, która ciekawi losami swoich postaci tak, że ciężko jest się od niej oderwać. Która wzrusza zrozumieniem dla ludzkich emocji, ich tragedii, ich z góry wyznaczonym losem i walką o to, by jednak pójść swoją drogą. Świetna podróż w czasie, doskonała uczta literacka.

 

Moja ocena: 8/10

 

Za możliwość lektury dziękuję Wydawnictwu Agora.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Kairos" Maciej Siembieda - recenzja przedpremierowa

Autor: Maciej Siembieda

Tytuł: Kairos

Cykl: saga grecka, tom 3

Data premiery: 09.10.2024

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 480

Gatunek: powieść historyczno-sensacyjna

 

Maciej Siembieda na rynku powieści beletrystycznych obecny jest od siedmiu lat. Debiutował powieścią sensacyjną “444”, która w tym roku wydana została ponownie w odświeżonej, lekko odchudzonej wersji (recenzja - klik!), a która równocześnie była pierwszym tomem serii z prokuratorem IPN-u Jakubem Kanią. Teraz liczy ona już sześć tomów (recenzje - klik!), w międzyczasie ukazała się także osobna powieść pt. “Gambit” (recenzja - klik), a dwa lata temu autor rozpoczął kolejny nowy projekt. Mówił o nim jako o swoim literackim marzeniu i teraz, gdy dzieło jest już ukończone, to wcale się nie dziwię, że TAKI autor miał marzenie, na które potrzebował czasu do realizacji… Jest nim saga polsko-grecka, trylogia, na którą składają się “Katharsis”, “Nemezis” i “Kairos”. “Kairos” równocześnie jest dziesiątą książką autora, doskonałym domknięciem serii i myślę, że kolejnym tytułem, który obok “Gambitu” i “Kukieł” wskakuje na półkę moich najmocniej ulubionym z ulubionych lektur! Muszę też od razu zaznaczyć, że da się czytać ją oddzielnie, bez znajomości “Katharsis” i “Nemezis” (recenzje –klik!) - z samej tej historii nic się nie straci, bo połączenie pomiędzy tomami jest bardzo … koronkowe - ci, co znają serię jakże połączenie docenią, ci, co nie znają, w ogóle tego w czasie lektury nie odczują. Takie rzeczy potrafi robić tylko Maciej Siembieda!

 

Rok 1937, Bytom, miasto podlegające Niemcom, z trzech stron otoczone granicą z Polską. To tam żyje rodzina Pyków, choć tak jak i teren, na jakim żyją, tak i oni są podzieleni - jeden brat jest za Polską, drugi za Niemcami. Ich dzieci, Walter z ojca niemieckiego i Bernard z ojca polskiego mimo różnic, jakie dzielą ich ojców, żyją ze sobą w zgodzie, a przede wszystkim dzielą jedną pasję - do piłki nożnej. Obydwoje grają w bytomskiej drużynie, jednak to Walter jest tą perełką futbolu, to on marzy o wejściu do reprezentacji Górnego Śląska. Niestety jego pewność na boisku staje się dla niego zgubą - zamiast wykorzystać okazję i podać do nieochranianego przez przeciwników kuzyna, sam rzuca się na bramkę, przez co tracą ten zwycięski punkt. Jednak Walter stracił coś więcej - szacunek kibiców i miejsce w drużynie. Nie zmienia to jednak jego planów - zrobi wszystko, by dostać się do reprezentacji Polski. A Bernard? Jego los w przeciągu kilku najbliższych lat ponownie skrzyżuje się z kuzynem - tym razem w czasie II wojny światowej spotkają się w Grecji… Czy mimo nienawiści ojców pozostaną sobie bliscy? A może emocja ta jest tak silna, że nieświadomie zostaje przekazana w genach?

 

Książka podzielona jest na wzór tragedii antycznej na prologos, trzy epejsodiony, stasimon i exodos, które zastępują polski prolog, części i epilog. Trzy epejsodiony są dzielone na rozdziały, w sumie jest ich 57, a każdy opatrzony jest datą roczną, czasami określeniem pory roku oraz miejsca akcji, którą opisuje. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, a narrator naprzemiennie przedstawia czytelnikowi losy kilku postaci: przede wszystkim kuzynów Pyków, ale pojawia się też i pewien znany złodziej z Lwowa czy pewna Macedonka, która wśród kuzynów trochę namąci. Jego zadaniem przede wszystkim jest właśnie oddanie ich pogmatwanych losów, nie jest skory do wchodzenia w głowy postaci. Styl powieści jest doskonały, czuć w nim pasję do języka polskiego. Każde zdanie ma rytm, w każdym czuć, że ułożone jest ze starannością. Język jest pozornie prosty, ale pojawiają się bardzo cenne, ale i niebanalne porównania, które dodają lekturze tego smaczku, tego pazura, po którym od razu można poznać, kto za tymi słowami stoi. Od czasu do czasu pojawia się także gwara śląska, perfekcyjnie użyta i napisana, a choć nie jest tłumaczona przypisami, to wypowiedzi skonstruowane są tak, że raczej każdy z czytelników będzie w stanie sam rozszyfrować jej znaczenie.

“(...) proszę nigdy nie zarzucać donosicielstwa komuś, kto ma honor, bo może się tym honorem unieść.”

Zresztą autor śląskość oddał nie tylko poprzez język, ale także doskonałe wyczucie i zrozumienie skomplikowanej historii tego rejonu, sposobu bycia ludzi, którzy go zamieszkują, ich codzienności, przyzwyczajeń i relacji z innymi. Dbałość o detale w zobrazowaniu świata, przede wszystkim tego śląskiego, ale też nie tylko, bo z biegiem lektury trafiamy też i do Grecji, i Turcji i tam czuć to samo, daje poczucie jakby autor po prostu na tych terenach mieszkał od lat. Dokładnie oddane wnętrza domów, restauracji, tego, co trafia na talerze i do szklanek, to wszystko buduje bardzo realny, bardzo bliski rzeczywistości świat - a przynajmniej tyle mogę wywnioskować po fragmentach poświęconych rejonom śląskim, bo sama znam je od dziecka. Może też dlatego tak mocno je w tym tomie doceniam - bo jestem w stanie dostrzec tą dbałość o szczegóły życia codziennego jako mieszkanka Górnego Śląska.

“Dwie kultury kulinarne zgrabnie połączyły się na jednym talerzu, dając doskonały smak. Gdyby ludzie tak potrafili, świat zapomniałby o konfliktach.”

Jednak nie tylko codzienność oddana jest znakomicie. Historia toczy się na przestrzeni czterdziestu lat, a więc mamy w niej i czasy wojny, i czasu PRL-u. I ta rzeczywistość oddana jest z dużą znajomością realiów, momentami wręcz przeraża bestialskością czynów, za którymi stoi przecież człowiek - a jak autor wyznaje w posłowiu, to nie są wytwory jego wyobraźni, bo i spora część historii, postaci pobocznych, jej tła, jest oparta na tym, co działo się naprawdę. W przeciągu tych czterdziestu lat historii kuzynów Pyków przewijają się też postaci z dwóch poprzednich tomów - są to role w tle, role mocno drugoplanowe, ale pojawiają się w momentami mocno niespodziewanych, tak że ci czytelnicy, którzy je znają, będą najpierw zaskoczeni, a później pod podziwem jak sprytnie autor wplótł losy postaci z poprzednich tomów w losy kuzynów z tej powieści. Szczerze mam ochotę teraz wrócić do dwóch poprzednich i jeszcze raz prześledzić te kluczowe dla tego tomu momenty! Podkreślam jednak, że to smaczek dla tych, którzy znają całą sagę, jednak jest to zabieg tak dyskretny, że ci, co sięgają po “Kairos” jako powieść osobną, w ogóle tego nawiązania nie odczują.

“Przygarnęli go, dzielili się ostatnim kawałkiem chleba, opatrywali rany i osłaniali w potyczkach z Niemcami. Ma ich za to pozabijać? Bo tak chce polityka? Ta sama podstępna, brudna dziwka, która poróżniła go z Walterem, a wcześniej uczyniła ich ojców śmiertelnymi wrogami.”

Same kreacje postaci kuzynów, ale i sporej grupki osób, która ma wpływ na ich życia, są wielowymiarowe. Autor raczej nie analizuje ich psychologii, my poznajemy ich poprzez ich czyny, poprzez decyzje, jakie podejmują. I żadna z nich nie jest postacią po prostu dobrą czy po prostu złą (no, w tym wypadku w czasie wojny są wyjątki…), każda w pewnym momencie swojego życia budzi w czytelniku uczucia mieszane, ale chyba właśnie przez to jest im bliżej do realności - przecież każdy z nas w swoim życiu podjął egoistyczne czy po prostu głupie decyzje, prawda? My jednak żyjemy w czasach względnego pokoju, postacie “Kairosa” moją zadanie utrudnione przez polityczną zawieruchę, jaka rzuca ich w różne zakątki świata i do grup różnych światopoglądów.

“(...) miał na końcu języka, ale koniec języka nie jest organem odpowiedzialnym za odwagę. Częściej za głupotę.”

Sama historia jest porywająca. Mały człowiek na tle wielkiej politycznej, historycznej machiny. Rzucany z kąta w kąt, przez różne oddziały, partyzantki, obozy, aż po czasy komunizmu w Polsce, które momentami mogły być równie groźne, co czasy wojenne. Autor sprawnie prowadzi swoje postacie przez wydarzenia historyczne stawiając ich w sytuacjach trudnych, kiedy muszą podejmować decyzje, które zaważą na ich dalszym losie. To ten Kairos, wykorzystywanie szansy w chwili, gdy jest na to niepowtarzalna okazja, bo jej niewykorzystanie będzie w skutkach bolesne. I takich okazji postacie tej powieści mają co najmniej kilka… ale czy nie każda decyzja ma swoje konsekwencje?

“Zbliża się twój Kairos. Już idzie przez góry i pojawi się rano. Bądź czujny. Nie możesz go przegapić, bo się okrutnie na tobie zemści.”

Tym, co łączy losy obydwu Pyków, jest piłka nożna. I choć sama nie mogłabym stać dalej od fanów tego sportu, to w żaden sposób temat ten w powieści mi nie przeszkadzał. Może nie zorientowałam się, które fakty z historii futbolu są prawdziwe, a które wymyślone, którzy piłkarze żyli naprawdę, a którzy nie, ale nie miało to dla mnie znaczenia - ważniejszy był ten cel w życiu postaci, ta motywacja do działania, do spełniania swoich marzeń. I tu znowu pojawia się ciekawe zagadnienie - czy spełnienie marzenia w sposób niemoralny jest nadal warte gry? Zresztą cała ta historia może być chyba metaforą zawodów piłkarskich, meczu futbolowego - czasem swoimi decyzjami strzela się w punkt, czasami nie da się przestrzelić bardziej…

“Hipnotyzowała ich tandetnym patriotyzmem oraz hasłami prawa i sprawiedliwości polegającymi na tym, że sama była poza prawem i uznawała to za sprawiedliwe.”

Poza piłką nożną w tle jest jeszcze wielka polityka, która tak samo dobrze wpisuje się w alegorię meczu piłkarskiego.

“Wy, politycy (...) gracie piłką lepiej niż piłkarze.”

Czy są w książce zatem jakieś minusy? Jedyne, co zwróciło moją uwagę, to niektóre decyzje postaci, które zdają się delikatnie zbieżne z innych pojawiającymi się w poprzednich tomach. Ale też chyba nie można tego uznać za minus - niespodziewane są koleje losu, a emocje, jakie dyktują decyzje postaci, są przecież bardzo uniwersalne.

“(...) jeden moment i życie przekreślone na zawsze.”

Podsumowując, “Kairos” to idealne zamknięcie greckiej trylogii, której historia toczy się na przestrzeni lat, na przestrzeni zmian politycznych i geograficznych. To podróż przez kontynenty, przez ludzkie okrucieństwo i egoizm, ale i przez miłość, i marzenia. To doskonałe połączenie fikcji z prawdą historyczną, usnute z taką precyzją, że czytelnik podczas lektury nie jest w stanie stwierdzić co jest jednym, a co drugim. Powieść porywająca, napisana w doskonałym stylu, coś, co zachwyci każdego fana dobrych historii i dobrej literatury. Maciej Siembieda po raz kolejny przypomina tym tytułem, że moje uwielbienie do jego pióra jest solidnie uzasadnione!

 

Moja ocena: 9/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Agora.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nemezis" Maciej Siembieda

Autor: Maciej Siembieda

Tytuł: Nemezis

Cykl: saga historyczna, tom 2

Data premiery: 26.04.2023

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 448

Gatunek: powieść historyczna / sensacyjna

 

Maciej Siembieda to pisarz niezwykły, który korzystając ze swojego wieloletniego doświadczenia w pracy dziennikarza śledczego, teraz wykorzystuje je w powieściach. Jak nikt łączy prawdę historyczną z fikcją literacką, dziennikarską precyzję i uwagę przywiązaną do najmniejszych szczegółów z literackim polotem, pięknym stylem, który sprawia, że lektura jest przyjemna i bardzo naturalna. Debiutował w 2017 roku pierwszym tomem cyklu o Jakubie Kani, który teraz liczy już pięć tomów, a rok temu rozpoczął serię, o której marzył – sagę historyczną. Tom pierwszy „Katharsis” (recenzja – klik!) został bardzo ciepło przyjęty przez czytelników, co potwierdza Nagroda Czytelników Wielkiego Kalibru 2023, którą autor zdobył na początku czerwca tego roku na Międzynarodowym Festiwalu Kryminału we Wrocławiu. „Nemezis” to kontynuacja „Katharsis”, jednak powiązana jest bardzo luźno, więc da się ją czytać również jako powieść osobną.

 

Historia rozpoczyna się latem 1936 roku, gdy do niemieckiego Opola przyjeżdża cyrk Buscha. Podczas zamieszania okoliczny rzezimieszek zwany Flinkiem kradnie czyjąś torebkę, a starszy z braci Janoschek rzuca się, by go zatrzymać. Niestety Herbert zostaje ranny, więc jego młodszy brat Bruno wkracza do akcji. Zatrzymuje Flinka, przy okazji lekko go turbując, przez co policja ma szansę zainterweniować. Niestety w związku z tym Bruno musi uciekać – gang Flinka będzie chciał za to zemsty. Bruno więc zaciąga się do cyrku i wyjeżdża do Niemiec, tam zamierza uczyć się od Don Alvara sztuki rzucania nożami, zostawiając w mieście rodzinnym nie tylko swoją rodzinę, rannego brata, ale i narzeczoną Gretę... W Niemczech dobrze mu się wiedzie, jednak tęskni za domem. Zmienia się to, gdy dowiaduje się, że Greta poślubiła jego brata. To zdradza niewybaczalna, choć nadejście wojny szybko rewiduje te podejście i Bruno ponownie jedna się z Herbertem, choć nigdy nie pyta dlaczego jego brat dopuścił się takiego krzywdzącego po postępku. Kiedy w czasie wojny zostają rozdzieleni, Bruno trafia do oddziału SS, a Herbert do innego oddziału, ten drugi ginie na froncie. Bruno poprzysięga zemstę, która teraz będzie jego punktem przewodnim w życiu...

 

Książka rozpisana jest na prolog, cztery części i epilog, na końcu znajdziemy również posłowie, w którym autor wyjaśnia co jest prawdą, a co fikcją. Każda część opatrzona jest cytatem z „Eneidy”, wszystkie cztery składają się na dwadzieścia dwa rozdziały opatrzone miejscem i czasem akcji. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, podąża za głównymi bohaterami tej historii. Styl powieści jest idealnie wyważony, opisy i dialogi ze sobą współgrają, a język używany jest z wyczuciem i poszanowaniem dla polszczyzny. W tym tomie bardziej dostrzegalny był ten delikatny humor, za który tak lubię cykl z Kanią – tu było go oczywiście mniej, co wynika z konwencji powieści, jednak jest wyraźniejszy niż w tomie pierwszym, To też jest cecha charakterystyczna tego autora – ciężko to wyjaśniać, bo żarty biorą się najczęściej z inteligentnych skojarzeń. Nie da się jednak zaprzeczyć, że „Nemezis” czyta się niesamowicie lekko, płynnie i z prawdziwą przyjemnością – tu wszystko ma swoje miejsce, wszystko do siebie pasuje, a ilość detali w tle zachwyca!

„(…) spojrzał przelotnie na rolexa i wzruszył ramionami:

- Czym ty chcesz mi zaimponować? – spytał kpiąco. – Ja wczoraj miałem mundurówkę – odparł tonem, jakby dodatek do pensji był główną wygraną w totolotka, a nie jałmużną, za którą może mógłby kupić jedną wskazówkę rolexa. I to tę mniejszą.”

Bruno Janoschek to postać, której towarzyszymy przez całe jego dorosłe życie – poznajemy go bodajże w okolicach lat szesnastu i śledzimy jego historię przez kolejne pięćdziesiąt kilka lat. Na początku to chłopak bardzo entuzjastyczny, nastawiony do życia pozytywnie – rozumie, że musi uciekać, więc wybiera ścieżkę, która wydaje się najodpowiedniejsza, uczy się czegoś fascynującego, czegoś, co wyróżni go z tłumu. Nauki, które pobiera u Don Alvara, są niezwykle zajmujące, tym bardziej, że w tle obserwujemy funkcjonowanie cyrku. To miejsce niesamowite, pełne osobliwości, gdzie to, co indziej uchodzi za dziwne, tu jest najbardziej pożądane. W czasach, gdy świat opanowywali naziści miejsce, w którym każdy może być sobą, jest czymś za wagę złota. W tym czasie Bruno cały czas mocno wierzy w prawość, więc kiedy dowiaduje się o zdradzie najbliższych, nie jest w stanie tego przeboleć. To pierwsze zdarzenie, które mocno go zmienia. Drugie, te, którego już nigdy nie będzie umiał odpuścić, to śmierć jego brata, za którą obwinia Greków... I tak obserwujemy jak jedna myśl, jedna emocja, jedno pragnienie przejmuje władzę nad życiem człowieka... Bruno to postać wielowarstwowa, skomplikowana, która choć nieraz podejmuje złe wybory, to jednak przedstawiona jest tak, że czytelnik nie może jej nie polubić.

 

Przez większą część powieści to właśnie Bruno jest postacią główną powieści, choć wokół niego pojawia się cała plejada ciekawych bohaterów, z czego część to postacie prawdziwe, historyczne jak np. Otto Skorzenny, mnie jednak najmocniej urzekła postać, która w sumie pojawia się w powieści zaledwie na moment i to tylko jako ktoś, o kim się rozmawia – to Lionel, człowiek w wadą genetyczną, która zapewniła mu nadnaturalnie owłosienie, sprzedany przez swoich rodziców do cyrku, gdzie nie popadł w dziwactwo, a rozwinął się tak, że uchodził za osobę, o której względy zabiegali inni. Niezwykle inspirująca postać, ukazująca, że coś, co wydaje się wadą, można przekuć w zaletę, jeśli tylko bardzo się tego chce.

„Do wszystkiego doszedł sam (...). Mógł być najwyżej dziwadłem, ale wykierował się na wybitnego artystę i wspaniałego człowieka. Gdzie? W cyrku? Dlaczego? Bo to jedyne miejsce, które daje ochronę i zgodę na bycie innym.”

Z postaci fikcyjnych na pewno muszę wspomnieć jeszcze o Herbercie i Grecie. Herbert, starszy brat, który zawsze znajdował się pod osłoną młodszego, sprawniejszego, którego z Brudnem łączyła więź tak silna, że jej zerwanie wzbudza u Bruna obsesję i zaślepienie. Czytelnik jednak nie do końca rozumie zarówno Herberta, jak i Gretę, gdyż ich zdradza Bruna nigdy nie została porządnie wytłumaczona. W czym tkwi tajemnica?

„- Interesujesz się takimi rzeczami? (...)

- Wszystkim się interesuję. Świat po to jest, żeby się nim ciekawić.”

Kończąc już o postaciach powiem, że książka faktycznie jest powiązania z tomem pierwszym, nie będę jednak zdradzać jak, bo okazuje się to w powieści dosyć późno, dzięki czemu dla czytelnika jest to sporym zaskoczeniem.

 

Tło historyczne tej powieści oddane jest rewelacyjnie. Przepływamy przez wszystkie ważne wydarzenia, dowiadujemy się o nowych, o której wcześniej nawet nie słyszeliśmy, a wszystko to wydaje się niewymuszone, potraktowane bardzo swobodnie. Ilość detali jakie w tym tle znajdujemy po prostu zachwyca, czy to chodzi o czasy międzywojenne, wojenne czy PRL-u.

„W końcu jeden nabój z arsenału polskiej policji poszedł do nieba. Trzeba to będzie drobiazgowo opisać i wiarygodnie uzasadnić. Szkoda, że bandyci nie mają procedur. Gdyby mieli, przestępczość spadłaby do zera, a wielu chłopaków, zastrzelonych z zimną krwią na służbie, nadal by żyło.”

Książka nie jest typowym thrillerem czy kryminałem, ciężko więc mówić o czymś takim jak intryga kryminalna, choć przyznam, że jednak zagadka tutaj obecna jest. Jednak tym, co nas przyciąga przez większą część lektury, to po prostu losy Bruna, ciekawość jak potoczy się jego życie, czy uda mu się osiągnąć cel, a może jednak uwolni się od tych złych emocji, które wyniszczają mu życie? Oczywiście finalnie okazuje się jak wszystkie sprawy, wszystkie postacie są połączone, wyjaśniają wszystkie zagadki i niepewności. Bardzo dobrze rozpisana fabuła!

 

Tematycznie nie da się ukryć, że to potrzeba zemsty jest tym, co przewodzi tej książce. Zastanawiamy się jak do tego wszystkiego mają się więzy krwi, czy przez bliskość genetyczną zdradę można wybaczyć? Przyglądamy się jak ważne jest dla niektórych poczucie przynależności czy przywiązanie swojego życia do jednego miejsca.

„Umysł jest wszystkim. Stajemy się tym, co myślimy. Nie chcę, abyś stał się zemstą.”

„Nemezis” to powieść niesamowita, która od samego początku mocno przyciąga uwagę czytelnika i trudno wyjaśniać dlaczego tak się dzieje. Czy chodzi o perfekcyjną stronę stylistyczną? Czy fascynującą postać główną? A może dokładnie oddane tło historyczne? Tajemnice, które wyczuwamy od początku? Dobrze oddany  klimat, niepokoje przeżywanych przez postaci czasów? Prawdopodobnie to wszystko i jeszcze więcej. Myślę, że strzałem w dziesiątkę było związanie losów Bruna z cyrkiem, obdarzenie go umiejętnością, która przyciągnie do niego losy niezwykłe. To historia pełna, w której pojawiają się emocje, które sami dobrze znamy z życia, tu jednak wystawione na działanie burzliwej historii XX wieku. Mam nadzieję, że to nie koniec tej serii, jestem ciekawa czy kolejny tom okazałby się jeszcze lepszy! Nie, to nie może być koniec! 😊

 

Moja ocena: 8,5/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Agora.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »