"Akord" W.P. Rdzanek

Autor: W.P. Rdzanek

Tytuł: Akord

Cykl: AI-gent. Mroczne kody, tom 2

Data premiery: 05.05.2026

Wydawnictwo: Rebis

Liczba stron: 296

Gatunek: thriller szpiegowski / powieść sensacyjna

 

“Akord” to drugi tom debiutanckiej trylogii W.P. Rdzanka, który po trzydziestu latach spędzonych na wysokich stanowiskach w międzynarodowym biznesie, postanowił swoje doświadczenie przenieść na karty powieści. Ta trylogia AI-gent. Mroczne kody to jedna z najszybciej wydanych serii na polskim rynku - niewiele ponad miesiąc temu ukazał się jej tom pierwszy pt. “Algorytm” (recenzja - klik!), a już na połowę czerwca zapowiedziana jest premiera tomu trzeciego pt. “Artefakt” (dostępna w przedsprzedaży). Praca ze słowem ewidentnie przypadła autorowi do gustu, bo już teraz pracuje nad swoją kolejną serią.

 

W jednym z warszawskich apartamentów znaleziony został mężczyzna, który śmierć poniósł w wyniku czyjej interwencji, śledczy jednak nie mają pewności jak - jest przywiązany do krzesła, z otworów w twarzy wypłynęła krew odsłaniając odcisk słuchawek, które gdzieś zniknęły. Na miejscu zjawiają się kapitan ABW Zygmunt Friszer i podkomisarz Ewa Dzik i swoim zwyczajem szybko odkrywają pierwsze tropy - nagranie barczystego mężczyzny z monitoringu i niepełny zapis nut leżący niedaleko ciała oraz personalia ofiary. Jest nim Georg Telman, antykwariusz z Habsburga. Dlaczego i w jaki sposób stracił życie? Śledczy nie mają za wiele czasu na ustalenia, wkrótce dochodzi do kolejnej zbrodni - w warszawskim metrze w podobny sposób ginie dwójka młodych ludzi, a dzień później samoloty ładunkowe zaczynają spadać z nieba… o co w tym wszystkim chodzi? Władze polskie i amerykańskie ponownie muszą połączyć siły, by mieć szansę na walkę z nieuchwytnym, ale bardzo potężnym przeciwnikiem.

 

Książka rozpisana jest na prolog i 50 króciutkich rozdziałów, które zawsze otwarte są określeniem miejsca i czasu akcji. Kluczowe zdarzenia powieści rozgrywają się w przeciągu kilku dni, ostatnie rozdziały bardziej rozłożone w czasie są już tylko domknięciem opowieści. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci, zarówno tych znanych już z tomu pierwszego, jak i postaci przypisanych tylko do tego tomu, które nie tylko oddają zdarzenia, w których uczestniczą, ale także dają czytelnikowi wgląd we własne przemyślenia. Styl powieści jest przystępny, dialogi prowadzone są dynamicznie, to szybkie wymiany zdań. Język, jakim posługuje się narrator, jest prosty, zagadnienia technologiczne tłumaczone są tak, by każdy był w stanie je zrozumieć. Czasami w tekście można natknąć się na zbędne powtórzenia faktów, czasami w opisy wkrada się niepotrzebny patos, niemniej jednak całościowo książkę czyta się nieźle i szybko.

“Codziennie widzę ten “ład korporacyjny”, w którym człowiek to tylko trybik w maszynie: jeśli się zużyje, wymienią go bez mrugnięcia okiem. Godność ludzka tu nie istnieje, człowiek stał się towarem. Czasem myślę, że te wszystkie przepisy to tylko kolejne narzędzie, żeby nas kontrolować.”

W tomie pierwszym zwracałam uwagę, że mimo nazwy serii, niewiele w tej historii działo się w sferze technologicznej, internetowej. W tomie drugim autor ten brak nadrabia osadzając całą intrygę na zagadnieniach związanych z programowaniem i sztuczną inteligencją. Punktem wyjścia są lęki, które we współczesnym świecie nieraz dochodzą do głosu - czy AI może przejąć kontrolę na światem zbudowanym przez człowieka? Czy jest się w stanie usamodzielnić i jako byt pozbawiony emocji całą ludzkość unicestwić? To jednak nie tylko puste pytania, ale i spojrzenie na zagadnienia od strony prawnej i etycznej, która ma wpływ nie tylko na przebieg zdarzeń, ale też na relacje postaci, które na siebie oddziałują i prowadzą na ten temat porywające dysputy.

“Wolność jest czymś naturalnym, a korzystanie z niej wymaga zachowań etycznych. Etyka… Etyka jest kluczowa. Bez niej wolność zmienia się w zniewolenie. A jakim systemem wartości kieruje się komputer, nawet tak potężny jak GenAI, który może stwarzać pozory rozumnego myślenia?”

Oczywiście nie cała intryga toczy się w sieci, książka bazuje również na znajomych elementach fabularnych literatury szpiegowskiej i sensacyjnej. W historię wplątani są tajni agenci i organizacje z nimi walczące, jest jasny podział na złych i dobrych, a akcja dynamicznie prowadzona przypomina często typowo rozrywkowe amerykańskie thrillery. Co to znaczy? Że priorytetem jest dynamizm fabuły, niekoniecznie utrzymującej się ciągle w granicach wiarygodności.

 

W historię wpleciony jest również wątek muzyki - stąd wziął się jej tytuł. To kolejny ciekawy element fabularny, gdyż autor podchodzi do niego w sposób bardziej dosłowny niż zazwyczaj dzieje się to w literaturze, łącząc pasję postaci z podejściem do zagadnienia od strony technicznej, mechanicznej. To zgrabne połączenie sztuki z nauką, która przybiera nacechowanie tego, kto nią się posługuje.

“Nie można bez końca liczyć na “dobre intencje” naukowców i biznesmenów. Patrz, jak to działa: najpierw mówili, że atom będzie zasilać miasta w energię, a teraz mamy arsenały jądrowe zdolne zmieść nas z powierzchni ziemi. AI jest jeszcze większym zagrożeniem.”

Najsłabszym elementem tego tomu są postacie, które podatne na miłosne uniesienia tracą racjonalne podejście do sprawy, jasno wynikające z ich doświadczenia i pełnionej funkcji. Może powodem jest brak dokładnych portretów psychologicznych, przez co postacie wydają się bardziej niestabilne, zmienne, a ich zachowanie po prostu nieprawdopodobne? Może gdyby większy nacisk położony był na motywy ich poszczególnych decyzji, wtedy te same decyzje okazałyby się bardziej prawdopodobne? A tak to jedna z tych powieści, w których nieustannie ma się ochotę krzyczeć do postaci: nie idź tam!, nie rób tego!, a ona oczywiście nie reaguje i naraża się głupio na niebezpieczeństwo. Szkoda, bo zamysł na postacie autor ma naprawdę dobry, zarówno na tych stojących po stronie dobra i tych złych, zabrakło jednak doświadczenia, by z pomysłu powstała postać dająca wrażenie człowieka z krwi i kości. To częsty problem debiutantów, coś, co na pewno da się w przyszłości lepiej wypracować.

“Nikt nie atakuje, jeśli nie ma w tym celu. A celem zawsze jest zdobycie przewagi.”

Historia, w której rozgrywa się “Akord”, toczy się w kilku państwach w towarzystwie postaci różnych narodowości (choć bez wątpienia w intrydze najważniejsze miejsce odgrywają Polacy) i łączy w sobie ciekawe zagadnienia poświęcone nie tylko współczesnej technologii, potencjalnego zagrożenia, jakie może zrodzić się z AI, ale również przyjemniejsze motywy muzyczne, choć i one są wykorzystane w inny sposób niż dzieje się to w powieściach zazwyczaj. Ciekawe pytania natury moralnej zadawane są podczas dynamicznej, sensacyjnej akcji, którą dobrze będzie traktować po prostu jako rozrywkę, niekoniecznie stale zachowującą wiarygodność. Przyznam, że trochę żałuję, że autor nie dopracował kreacji postaci od strony psychologicznej, nie pozbył się sztucznie brzmiących romansowych wątków, by skierować intrygę na bardziej realistyczne tory. Niemniej jednak już w tomie pierwszym właśnie te braki były widoczne, można było więc spodziewać się ich również w tym tomie - w końcu wydając tom pierwszy, wydawnictwo miało już gotowe wszystkie trzy, więc termin na dopracowanie fabuły dawno minął. Pozostaje mieć nadzieję, że w serii, nad którą właśnie autor pracuje, pojawią się odpowiednie zmiany, a przy tej po prostu postawić na dynamiczną, sensacyjną rozrywkę z ciekawymi zagadnieniami nowej technologii przedstawionej w sposób prosty i jasny.

 

Moja ocena: 7/10

 

PS. Tomy serii da się czytać bez zachowania chronologii, każdy opisuje osobną intrygę, choć postacie, które w niej uczestniczą są w dużej mierze stałe, więc jeśli to ich historia, a nie intryga jest tym, co czytelnik mocniej sobie ceni, polecam w takim przypadku najpierw lekturę „Algorytmu”, a później „Akordu”.

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Domem Wydawniczym Rebis.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Kundel" Krzysztof Papiernik

Autor: Krzysztof Papiernik

Tytuł: Kundel

Data premiery: 29.04.2026

Wydawnictwo: Muza

Liczba stron: 480

Gatunek: kryminał noir / powieść historyczna

 

“Kundel” to debiutancka powieść Krzysztofa Papiernika, młodego autora, który choć pracuje w korporacji zajmującej się nową technologią, zafascynowany jest przeszłością. Urodzony w Łodzi, to właśnie te miasto obrał sobie za miejsce akcji “Kundla”, by oddać coś, co interesowało go od lat wczesnoszkolnych - wielokulturowość tego miasta, wpływy i zmiany, jakie w nim zaszły podczas II wojny światowej. Na swoim profilu na Instagramie autor już zapowiedział, że jest to jego pierwsza powieść z trzech, na jakie podpisał umowę z Wydawnictwem Muza.

 

Łódź, koniec sierpnia 1942 roku. Miasto, w którym jeszcze niedawno obok siebie na równych zasadach żyli Polacy, Niemcy i Żydzi, teraz znajduje się pod władzą tych środkowych, którzy całkowicie zawładnęli pozostałymi narodowościami traktując je jak rzeczy, jak śmierci. Lokalne biznesy znajdują się już w posiadaniu niemieckich właścicieli, z których jeden właśnie został brutalnie zamordowany w swoim własnym mieszkaniu. Na miejscu zjawia się niemiecka policja kryminalna, należący do SS Albert Danner, łodzianin niemieckiego pochodzenia, który przed wojną służył w polskiej policji. Teraz jego codzienność wygląda inaczej - ciągle naćpany wypełnia każde polecenie, jakie przyjdzie do niego z góry. Więc i tą sprawą się zajmie i mocno się do niej przyłoży, bo jego przełożeni już zapowiedzieli mu wysyłkę na Wschód. Jeśli tylko chce uniknąć walki na froncie, musi się postarać. Tylko jak to zrobić w mieście, które nie chce mówić? W świecie, w którym nawet on sam zdaje się nie odpowiadać za samego siebie?

"Miałem już dość swojego służalczego, przeżartego okrucieństwem życia."

Książkę rozpisana jest na trzy części i epilog. Otwiera ją przedmowa autora, mapka Śródmieścia Litzmannstadt (niemieckiej Łodzi) z 1942 roku i spis postaci z podziałem na fikcyjne i historyczne. Każda część powieści jest tytułowana, każda dzielona jest na oddzielnie numerowane, kilkustronicowe rozdziały. Narracja prowadzona jest w pierwszej osobie czasu przeszłego (przez większą część powieści, sam koniec pisany jest w czasie teraźniejszym) przez Alberta, który swoją opowieścią się do kogoś zwraca, od czasu do czasu robi to nawet bezpośrednio. Czy odbiorcą jest czytelnik, czy ktoś inny?

"Opór naprawdę, ale to naprawdę nie ma sensu. I tak się wszystkiego dowiemy. Przykro mi, ale nie mam wpływu na przebieg wydarzeń. Ilość bólu, obić, złamań, perforacji: wszystko zależy wyłącznie od pana…"

Styl powieści jest dopracowany w każdym calu. Po pierwsze, język stylizowany jest na mowę, jaką posługiwali się ludzie wykształceni ponad osiemdziesiąt lat temu, gdzieś tam przewijają się łacińskie zwroty (tłumaczone lub użyte tak, że ich znaczenie wynika z kontekstu), oczywiście często pojawiają się wtrącenia w języku niemieckim, te jednak od razu zaopatrzone są w przypisy. Po drugie, sposób wypowiedzi narratora dopasowany jest do gatunku, w którym ta historia jest osadzona - to rasowy kryminał noir, w którym nie ucieka się od brzydoty, w którym mrok i smutek, beznadzieja wypływają z każdej strony. Nie brakuje więc dosadnego słownictwa, czasem przekleństw, które mimo to nie są stosowane w nadmiarze - perfekcyjnie oddają realizm wypowiedzi. Równocześnie często dopatrzeć można się nut czarnego humoru, sarkazmu, który szczególnie wyraźny bywa w dialogach. Po trzecie, autor doskonale naśladuje językowe przypadłości, jak np. jąkanie się, ale też z łatwością używa nazw miejsc, urzędów, stopni SS i gestapo w taki sposób, że czytelnik czuje się jakby faktycznie przeniósł się w czasie do Łodzi rządzonej przez nazistów. Choć czasami nagromadzenie dygresyjnych historii, czy sporej ilości obcobrzmiących nazw może wymagać większej koncentracji, to jednak całościowo książka wypada bardzo spójnie, bardzo przekonująco, bardzo solidnie. Sposób, w jaki autor posługuje się słowem, budzi respekt, tym większy, gdy ma się świadomość, że to debiut młodego człowieka - jest niesamowicie elokwentny i biegły w językowej stylizacji.

"Nie podobają ci się moje poetyckie opisy? W takim razie ujmijmy to inaczej: było duszno, parno i śmierdziało."

Jako że opowieść prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej, to narrator, a zarazem główny bohater, ma znaczący wpływ na odbiór całej powieści. I tutaj pojawia się kolejne zaskoczenie. Bo Albert to narrator niewiarygodny, który sam nie jest pewny tego, czy jego wspomnienia są zgodne z tym, co działo się faktycznie i czy na pewno pamięta wszystko, co sam robił, co od czasu do czasu w powieści sygnalizuje. Czy w taki sposób chce dodać sobie prawdomówności? Stale pod wpływem narkotyków tłumaczy czytelnikowi dlaczego postępuje tak, a nie inaczej, sam lubi stawiać się w roli ofiary, człowieka, który nie ma innego wyjścia. Bo już jako postać Albert prezentuje się ciekawie. To łodzianin doskonale mówiący po polsku i niemiecku, który jeszcze niedawno biegał po podwórku z Polakami, teraz musi stawać naprzeciw nich, torturować i zabijać. Tylko jaki tak naprawdę ma wybór? Narrator przedstawia się jako marionetka w rękach systemu, człowiek, który mimo wrogiej pozycji, jaką przyjmuje, stara się robić coś dobrego. Ale czy na pewno możemy w to wierzyć?

"(…) nie jesteś w stanie znieść prawdy. Ani o sobie, ani o świecie. Łykasz to świństwo, bo chcesz uciec. Przecież jesteś bystry. Dobrze wiesz, jak głęboko trzeba grzebać w brudzie, aby chronić tak chore państwo…"

Tą postacią autor zadaje trudne pytania o odpowiedzialność, o to, do czego człowiek rzucony w tryby systemowej maszyny jest w stanie się posunąć, by zadbać o własne dobro. Czy dbając o siebie, występuje przeciwko innym, czy może jednak patrzy przyszłościowo, próbuje zwalczyć ten brutalny system od środka na tyle, ile jest w stanie uczynić jeden człowiek? Poprzez postać Alberta zastanawiamy się nad postrzeganiem rzeczywistości, nad rozdźwiękiem tego, jakim człowiekiem jesteśmy w swoich oczach, a jak widzą nas inni. Jak bardzo jesteśmy w stanie mydlić sobie oczy? A może to nie mydlenie, może to po prostu intencje działań, które sami znamy, a inni, postronni ich przecież nie widzą? Czy da się stać po stronie kata i nie stać się samemu katem? Czy pojedynczy człowiek w takiej sytuacji faktycznie odpowiada za swoje czyny, a może wina rozkłada się na całą społeczność? Im dłużej przyglądamy się Albertowi, tym więcej pytań natury moralnej się pojawia.

"Zresztą, czy to ja kazałem Hitlerowi najechać Polskę? Ja prosiłem stryja Jana, by zabrał mnie na trzeci komisariat? (…) Namówiłem Himmlera, żeby zaczął wysyłać esesmanów do obozów koncentracyjnych i frontowych oddziałów Waffen-SS? A może zwróciłem się z uniżoną prośbą, by oddelegowano mnie do getta i kazano dokonać selekcji?

Odpowiedź brzmi – nie. Więc przestań się tak, kurwa, gapić na mnie! Mnie też odebrano prawo do życia, prawo do decydowania o sobie! To nie ja rozdałem role katów i ofiar."

Psychologia postaci jednak nie jest jedyną, jaka robi wrażenie. Bo w “Kundlu” oddana jest też psychologia całego miasta jeszcze niedawno mieszczącego kilka narodowości pod jednym wspólnym hasłem łodzian, teraz odebranego ⅔ z nich, bo … tak. Teraz Łódź przesiąknięta jest lękiem, to miasto, które się boi, a mimo całego okrucieństwa, jakie się w nim panoszy, niepozbawione promyków czasem zwyczajnie złudnej nadziei. To miasto przemocy i zdrad, w którym niedawni sąsiedzi, stają po przeciwnych stronach barykady. Kiedyś huczące dobrą energią, teraz pogrążone w mroku.

“Kiedyś Łodzianie wierzyli w niemiecką systematyczność, żydowską pomysłowość, polską pracowitość. Ja też w to wierzyłem. Pamiętasz pan, jak kiedyś było tu tłoczno i gwarno? Jak po Piotrowskiej przewalała się rzeka ludzi, a Żydki w surdutach wpadały na madmuazelki w sukienusiach i robociarzy w drelichach? A teraz? Co nam z tego zostało?”

Jednak nie tylko klimat i psychologia Łodzi są tutaj ważne. Jest też i całe te tło historyczne, w którym autor dba o każdą jedną nazwę ulicy, każdy detal życia w wojennej Łodzi. Miejsca, jedzenie, praca w fabrykach oddane są z największą starannością, mimo że przecież pozostają w tle. Zaskakujący jest też wątek narkotykowy, a raczej … medyczny, bo wtedy twarde narkotyki sprzedawane były na receptę w aptekach. Bardzo dosadnie autor zarysowuje korelację pomiędzy ciągłym narkotyzowaniem się a moralnością oprawców, z czym w polskiej literaturze wojennej jeszcze się nie spotkałam.

"Pojechałeś na dzień do żydowskiego getta. Na jeden dzień. To jak wejść do jeziora, ale tylko do kostek. Jak wrzucić jednego goździka do wanny pełnej wody i udawać, że to herbata. Ta zbrodnia dzieje się od prawie dziesięciu lat. Od dziesięciu lat nie ma już nadziei. Dla tego narodu… dla mnie."

Przyznam, że niełatwo jest mi uwierzyć, że “Kundel” to pierwsza powieść Krzysztofa Papiernika. Jej poziom jest niesamowicie wysoki, stopień dopracowania całości powieści jest wręcz dla debiutu nieprawdopodobny. Od razu chciałabym wiedzieć więcej - czy autor szkolił się w kierunku literackim, gdzie i jak dopracowywał swój warsztat, ile książek leży w jego szufladzie, bo to, co pokazał w “Kundlu”, smakuje jak proza pisarza doświadczonego, który przez lata uczył się jak tworzyć spójną fabułę, jak budować słowo po słowie, by każda stylizacja wypadła naturalnie, a lektura była swobodna i płynna. Świat, jaki w tej powieści przedstawia, jest namacalnie realistyczny, a historia choć kręci się wokół morderstwa, a zatem wątku kryminalnego, tak naprawdę jest opowieścią o głównym bohaterze i dylematach moralnych, jakie sobą ta postać niesie. To opowieść klimatyczna, zarazem piękna i brzydka - brzydka, bo opowiada o najgorszych stronach ludzkości, o okrucieństwie wojny, która faktycznie miała miejsce, a piękna w swojej oryginalności, dopracowaniu, dbałości o każdy detal świata przedstawionego, który sprawia, że historia porywa nawet tych, którzy za typowo wojennymi powieściami nie przepadają. Jestem pod ogromnym wrażeniem umiejętności i wyczucia Krzysztofa Papiernika, “Kundel” bezsprzecznie jest jednym z najlepszych debiutów, z jakimi w swoim życiu miałam do czynienia. Aż drżę na myśl o tym, co autor może zaprezentować w swojej drugiej powieści!

 

Moja ocena: mocne 8/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Muza.

Książka w trzech formatach (papier, ebook i audiobook) dostępna jest na stronie muza.com.pl

- na hasło KRYMINALNATALERZU10 10% taniej (dotyczy całego asortymentu sklepu)!

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Tam, gdzie zmrok zapada szybciej" Wojciech Chmielarz

Autor: Wojciech Chmielarz

Tytuł: Tam, gdzie zmrok zapada szybciej

Data premiery: 22.04.2026

Wydawnictwo: Marginesy

Liczba stron: 632

Gatunek: powieść grozy

 

Wojciech Chmielarz już od dobrych kilku lat jest jednym z najpopularniejszych autorów polskiej literatury kryminalnej. Zdobył wszystkie najważniejsze gatunkowe nagrody, doczekał się trzech ekranizacji z gwiazdorską obsadą oraz superprodukcji audio, jego książki tłumaczone są na inne języki (najwięcej pojawia się na rynku francuskim). Na koncie ma ponad dwadzieścia solowych powieści, trzy pisane w duecie, nie brakuje też opowiadań wydawanych w polskich antologiach. Swoją karierę rozpoczynał gatunkiem rasowego kryminału, by z czasem poszerzyć repertuar o thrillery i powieści sensacyjne. Z tego jest znany, w tych gatunkach sprawdza się znakomicie. Ale czasem pojawiają mu się w głowie historie, które potrzebują innej oprawy… Tak było w 2014 roku z postapokaliptyczną “Królową głodu”, i tak jest teraz z “Tam, gdzie zmrok zapada szybciej” - powieścią, która przypisana została do gatunku horroru, najobszerniejszą książką w jego kilkunastoletniej twórczości.

 

Podkarpacie. Niedaleko granicy z Ukrainą, w punkcie przecięcia się dwóch górskich dolin położone jest małe miasteczko Pasło, które w swojej historii ma kilka głośnych wzlotów i kilka bolesnych upadków. Właśnie nadciąga listopad, ale w tym roku niesie on nie tylko szybko zapadające wieczory i chłód. Nadchodzi coś, czego nie sposób będzie kontrolować, coś, co bardzo umiejętnie zacznie wyciągać z ludzi to, co w nich najgorsze…

Na razie jednak mieszkańcy zaprzątnięci są swoimi małymi, codziennymi dramatami. Jak Szwed, przyjezdny sprzed kilku lat, który szybko się ożenił i żonę stracił, a teraz traci też nadzieję, że kiedykolwiek uda mu się dojść do porozumienia z jej osiemnastoletnią córką. Jak Tamara, która mieszka z mężem matki, do którego czuje tylko gorycz, a czasem wręcz nienawiść. Jak Sylwia, która szuka na dnie butelki wyjaśnienia, dlaczego jej własny syn nie chce utrzymywać z nią kontaktu. Czy każdy z mieszkańców Pasła ma w zanadrzu takie prywatne tragedie? Czy to przez nie do wioski nadciągnęło skoncentrowane zło?

“Żyjesz jej życiem, nie swoim. Albo raczej jakąś atrapą jej życia.”

Książka rozpisana jest na cztery części i epilog. Każda z części dzielona jest na osobno numerowane, krótkie, najczęściej kilkustronicowe rozdziały, w których jest miejsce zarówno na dialogi, jak i opisy wewnętrznych rozterek postaci. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci, co z początku wymaga od czytelnika pewnej uwagi (każdy z kilku pierwszych rozdziałów dotyczy innej osoby), z czasem jednak narracja się stabilizuje, a na przód wysuwają się dwie główne, podstawowe postacie. Historia toczy się w dwóch planach czasowych, teraz w listopadzie, w Paśle i w przeszłości, w większości w Warszawie, dzięki czemu czytelnik poznaje pełną historię jednej z głównych postaci. Czasy są jasno rozdzielone, rozpisane naprzemiennie na części. Styl powieści jest charakterystyczny dla ego autora, czuć w nim dużą swobodę językową i elastyczność, dzięki której każda scena jest odpowiednio poprowadzona - sceny z zabarwieniem gangsterskim są dynamiczne, sceny grozy wprowadzają napięcie, a przeważające w powieści momenty osobistych dramatów buzują od trudnych emocji. Dialogi prowadzone są naturalnie, słownictwo jest codzienne, dopasowane do sytuacji, raczej niewiele jest przekleństw. Książkę czyta się płynnie, bez jakichkolwiek językowych potknięć czy chwil zawahania.

“Wiedziała, że źle robi, ale z każdym wypowiedzianym słowem nakręcała się coraz bardziej, nie potrafiła przestać. (...) Miała po prostu taki dzień, kiedy potrzebowała kogoś skrzywdzić, a ona zwyczajnie jej się nawinęła.”

Bez względu na gatunek, w którym akurat pisze Wojciech Chmielarz, jeszcze jedno (poza samym stylem) jest zawsze stałe: psychologiczna strona powieści, głębokie i niejednoznaczne kreacje postaci. Nie brakuje więc tego i w “Tam, gdzie zmrok zapada szybciej”, gdzie nie ma bohaterów jednoznacznie dobrych i złych, bo każdy składa się z wieku skumulowanych przez lata elementów. Elementów znajomych, emocji, potknięć i bólu, który w jakimś stopniu w swoim życiu odczuwał każdy z nas. Każda z postaci rozgrywa swój własny dramat, buduje wieżę krzywd, która z każdą dołożoną cegiełką staje się coraz mocniejsza. I tak umacniają się w swoim bólu, nie dają mu ujścia, jednocześnie tworząc wokół siebie mur, który dla innych jest coraz trudniejszy do przebicia. To historia ludzi skrzywdzonych i krzywdzących, którzy z biegiem lat coraz mocniej gubią się w labiryncie przemilczeń, rozczarowań i kłamstw. Ach, ile razy w trakcie lektury miałam ochotę złapać postacie za ramiona, spojrzeć w oczy i powiedzieć: mów, co leży ci na sercu! Ale czy nie tacy wszyscy jesteśmy? Zamiast rozwiązywać codzienne małe niesnaski, wolimy odpuścić, po czym nagle okazuje się, że nagromadziło się już ich tyle, że droga do porozumienia wydaje się już po prostu za długa, za kręta, za trudna do przebycia? To prowadzi do kumulacji, do narastających złych emocji, które na potrzeby intrygi wykorzystuje autor. Tu narosłe krzywdy przeradzają się w nienawiść, a to sprawia, że wystarczy jedno popchnięcie, jeden szept, by doszło do tego, co najgorsze…

“Z doświadczenia wiedział, że nie ma co tracić czasu na gadanie, kiedy wszystko, co było do powiedzenia, zostało już powiedziane.”

I właśnie na takim subtelnym pchnięciu bazuje znaczna część intrygi fabularnej. Tak zaznacza się w tu groza - jej elementy, nieśmiałe głosy przewijają się tak naprawdę od samego początku powieści, jednak przede wszystkim są pretekstem do tego, by pogadać o tej brzydkiej, ale bardzo ludzkiej stronie uczuć i emocji. Raz po raz gdzieś przemyka jakiś cień, jakiś szept, jakaś twarz, by za chwilę ponownie skryć się w cieniu uwypuklając ludzkie postacie. Z czasem groza spina się powoli w całość - z krótkich, pozornie nieznaczących wielu informacji, ale rozłożonych z przemyślaną starannością, by w finale przejąć dowodzenie. To wtedy wychodzi na wierzch, wątki o zabarwieniu paranormalnym stają się alegorią do rozwiązania emocji postaci kumulowanych przez całą opowieść. Te ostatnie sto stron, poprzez zmianę nacisku z subtelnej na dosłowną grozę, trochę wybija się z rytmu całej opowieści, przybiera raczej nie groźne, a sensacyjne nuty, w których znane elementy gatunkowe wydają się dość powierzchowne, ale mimo wszystko ze sobą spójne i zgodne z lokalnymi legendami, krążącymi w tym rejonie, w którym toczy się akcja powieści.

“Pozostał przepełniony goryczą mężczyzna, wysuszony i ponury. Jeden z tych, którzy idą przez życie, kalecząc wszystko wokoło, i nawet tego nie zauważają, bo są zbyt skupieni na sobie. A całe zło, które wyrządzają, osadza się na ich skórze i wypala ją jak krople kwasu.”

Bo tak naprawdę wszystko właśnie od miejsca się zaczyna. Fikcyjne Pasło położone jest w jak najbardziej realnym Podkarpaciu, w miejscowości, jakich wiele. Małomiasteczkowy klimat od pierwszych stron jest wyraźnie wyczuwalny, to miejsce z jednej strony spokojne, gdzie wszyscy dobrze się znają, z drugiej funkcjonujące w wypracowanych, ale nie do końca moralnie właściwych trybach. Tu jedni mieszkańcy stoją wyżej od innych, mogą pozwolić sobie na dużo więcej wiedząc, że bardzo łatwo ujdzie im to na sucho, bo nikt nie jest na tyle odważny, by się temu sprzeciwić. Tuż obok ludzi jest natura, ciemne lasy, puste łąki, po których w nocy hula nie tylko wiatr... To bardzo klimatyczne połączenie!

“Czasami, jak sobie o tym wszystkim myślę… O wierzeniach Bojków i tych upiorach, propastnykach, didkach. O opowieściach Łemków i ich baczach, którzy walczyli ze złymi duchami. O tym, ile tutaj przez lata krwi przelano. Bo to przecież było pogranicze, różne strasznie rzeczy się działy. U nas, na Podkarpaciu, może być tak, że ta granica jest cieńsza i stąd tyle tych dziwnych wydarzeń.”

“Tam, gdzie zmrok zapada szybciej” Wojciecha Chmielarza to nie typowy horror, którego zadaniem jest przestraszyć. To opowieść, w którym groza budowana jest przede wszystkim w ludzkich kreacjach postaci, które same siebie doprowadziły do miejsca, gdzie wystarczy jeden podszept diabełka na ramieniu (który objawia się tutaj fizycznie), by stoczyć się w przepaść, z której nie ma już powrotu. Tu intencje są rozpatrywane opacznie, bo zabrakło rozmowy. Tu łatwiej jest milczeć, znosić frustrację i ból w milczeniu, niż spróbować go rozpracować, podzielić z kimś, kto może zrozumieć. To powieść złożona z dramatów rodzinnych, dobrze rozpisanych wątków obyczajowych i psychologicznych, w których od czasu do czasu do głosu dochodzą elementy gangsterskie i ubrana w sensację groza. Bogaty, ale przemyślany miks, w którego centrum stoi zwyczajny, zagubiony człowiek. To książka, która dostarcza przyjemności z lektury, ale równocześnie skłaniająca do przemyśleń, jak każdy z nas odbiera rzeczywistość - czy na pewno w naszym życiu jest miejsce na obwinianie innych? Czy warto uciekać się do przemilczeń czy obietnic wypowiedzianych pod wpływem chwili, zamiast po prostu szczerze porozmawiać?

“Pomyślał, że całe życie nienawidził świata wokół, nie rozumiejąc, że tak naprawdę nienawidzi siebie.”

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Marginesy.

Okładka miękka ze skrzydełkami:

Okładka twarda z barwionymi brzegami:

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Wygraj "Spisek w metrze" z serii z Agatą Szajbą! Konkurs patronacki (rozwiązany)

W końcu doczekaliśmy się tego wyczekiwanego miesiąca, w którym przyroda, kolory i zapachy wręcz wybuchają! Czyż takie okoliczności nie budzą w Was ducha przygody, który przez zimę głęboko spał? Dla tych, którzy odpowiadają twierdząco, mam dzisiaj niespodziankę - konkurs z nowym tomem przygód nastoletniej detektywki, który doskonale tę potrzebę zaspokoi. A może dodatkowo pobudzi? 😉

"Spisek w metrze", bo o nim mowa, to drugi tom serii z Agatą Szajbą, nowość z minionej środy, którą oczywiście można czytać od pierwszego tomu niezależnie. Przeznaczona jest dla czytelników 9+, a ja górnych ograniczeń nie przewiduję - sama przy książce też bawiłam się świetnie! Bo poza samą dobrze zbudowaną zagadką kryminalną utrzymaną w klasycznym, ale przyjemnie uwspółcześnionym tonie, przynosi też ciekawą wycieczkę po Londynie, jakiego jeszcze nie znamy - to nie tylko turystyczne miejsca, ale i Londyn... podziemny! Więcej o książce znajdziecie w mojej recenzji - klik!, zapraszam też na podróż po Londynie, który Agata przedstawiała nam w pierwszym tomie serii pt. "Tajemniczy klucz" - klik! 

By wziąć udział w konkursie, odpowiedz na pytanie:

Dlaczego chcesz towarzyszyć Agacie podczas tropienia spisku w metrze?

Zgłoszenia możecie zamieszczać w dowolnej formie, im ciekawiej, bardziej oryginalnie – tym lepiej! Nie wahajcie się też przed konsultacją ze swoimi dzieciakami! 

Konkurs organizuję na moich wszystkich profilach, więc swoje zgłoszenia można zamieszczać tutaj w komentarzu pod postem lub pod konkursowymi postami na FB i IG - zgłosić można się tylko raz!

1. Konkurs trwa od 5 do 9 maja, wyniki ogłoszę w tym poście, na FB i IG do 16 maja.
2. Z nadesłanych odpowiedzi wybiorę trzy, które moim zdaniem będą najciekawsze. Przy ich wyborze pod uwagę będę brała również aktywność uczestników na profilach Kryminału na talerzu.
3. Wysyłka tylko na terenie Polski.
4. Udzielając odpowiedzi na pytanie konkursowe uczestnik równocześnie oświadcza, że zapoznał się z regulaminem konkursu zamieszczonym na tej stronie  – klik!

Zachęcam też do polubienia profilu wydawnictwa na IG (klik!) i FB oraz moich własnych (IG klik! FB klik!), a także do dołączenia do obserwatorów mojego bloga. Będzie mi też bardzo miło jeśli na swoich profilach udostępnicie informację o tym konkursie (możecie po prostu podać dalej mój post o konkursie, który zamieściłam na IG i FB) i zaprosicie do zabawy znajomych. 

Serdecznie zachęcam do udziału i życzę wszystkich uczestnikom powodzenia!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

17.05 aktualizacja - wyniki konkursu:

Widzę, że metro Wam zainteresowało! A to Agata Was zaskoczy 😉 Jedno jest pewne - to bardzo przyjazna bohaterka, a więc dodatkowych towarzyszem podróżny nie pogardzi. I dzisiaj dzięki temu konkursowi w podróż wybrać się z nią będą mogły: 

Instagram:

1) @sandrula2008

Bardzo chcemy z córką towarzyszyć Agacie📚📚📚📚W londyńskim metrze może być niebezpiecznie jak dochodzi tam do tajemniczych zdarzeń . Jesteśmy świetnym zespołem, który niczego się nie boi .Dwie specjalistki od łamania najtrudniejszych szyfrów i kodów. Nigdy się nie poddajemy .Londyńskie metro ma wiele ciemnych tuneli ,ślepych zaułków więc Agata z nami będzie sprawnie i szybko poruszać się, gdyż moja córka raz spojrzy na mapkę i zapamięta całą topografię londyńskiego metra.Będzie to dla nas prawdziwa frajda 😍

2) @kkkkiikaaa

Chce towarzyszyć Agacie , bo jak wiadomo w każdym metrze odgrywane są najlepsze thrillery i horrory. A Agata potrzebuje wsparcia 🫣 to jest profesjonalistka więc potrzebuje koło siebie przewrażliwionej panikary która przeszkodzi jej we wszystkim albo niepotrzebnie się odezwie i zrobi hałas 🫣 to tak żeby książka dłużej trwała 😋 i będzie 2w1 - czytelnik i autorka - zadowoleni 😮🙌

Facebook:

3) Kamila Grygiel

Uwielbiam pociągi ,tramwaje ,metro dlatego chętnie będę towarzyszyć Agacie podczas tropienia spisku ! Tam jest taki wyjątkowy klimat,zapach ,halas . Wszystko można obserwować i jednoczenie być obserwowanym . Odpowiednia dawka adrenaliny i można się naprawdę wkręcić w niezła historię😍

Gratulacje!

Czekam na Wasze dane adresowe wraz z numerem telefonu dla kuriera.

Wszystkim uczestnikom dziękuję za zgłoszenia i zachęcam do stałej aktywności, komentowania postów na moich profilach, jak i próbowania swoich sił w kolejnych konkursach!

Czytaj więcej »

Book tour ze "Skąd wyleciało to ciało?"!

Są takie książki, do których już po miesiącu od zakończenia lektury chciałoby się wrócić – i to nie ze względu na fabułę, choć w tych przypadkach też zawsze jest perfekcyjne dopracowana, a na to, jak została napisana, ze względu na styl, w którym czuć, że autor czy autorka doskonale ze słowem pisanym się rozumie, ba!, potrafi się nim bawić w sposób, o którym sami nigdy byśmy nie pomyśleli. Tak pisze między innymi Małgorzata Starosta, co widać w każdej jej powieści, ale jednak w komedii kryminalnej jakoś bardziej – może dlatego, że właśnie wyginanie słowa po to, by stało się zabawne, w tym gatunku jest najmocniej pożądane? Dlatego dzisiaj chcę się z Wami podzielić jej najnowszą powieścią w tym gatunku – sama na razie do tej lektury wrócić nie mogę, ale za to puszczę ją w świat i będę się delektować Waszymi wrażeniami! Zapraszam na book tour ze „Skąd wyleciało to ciało?”!

Jest to czwarty tom serii komedii kryminalnych z medykiem sądowym Jeremim Organkiem i historyczką Lindą Miller, bez problemu jednak można czytać go od pozostałych tomów niezależnie. Akcja powieści toczy się w pałacyku w Teresinie, jak najbardziej współcześnie, choć wątek kryminalny sięga lata wstecz, do czasów sprzed I wojny światowej i w jakiś sposób wiąże się ze zbrodnią, która na tych terenach wydarzyła się naprawdę, a do tej pory nie została wyjaśniona... Oczywiście nie brakuje też dobrego humoru! Tak dobrego, że hasełek, powiedzonek i cytatów z tej powieści zapisanych mam dobrych kilka stron - a i tak musiałam się pilnować, żeby nie zaznaczać ich aż tylu 😉 Więcej o tym tytule znajdziecie w mojej recenzji - klik! i rozmowie, jaką miałam przyjemność w dniu premiery przeprowadzić z autorką powieści - klik!, a teraz już nie przedłużajmy - co zrobić, by wziąć udział w book tourze?

Zasady uczestnictwa w book tourze:

1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB, autorki książki oraz Wydawnictwa Mięta w swoim poście, wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu, a jeśli platforma, na której publikujecie, na to nie pozwala, to po prostu wspomnijcie, że jest to książka czytana w ramach book touru organizowanego przez kryminalnatalerzu.pl. Możecie też oznaczyć autorów i autorki antologii - na pewno będą chcieli poznać Wasze wrażenia!
3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać (doradzam, by używać czegoś wyraźniejszego niż ołówek), zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
5. Zostawcie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
6. Do wysyłanej paczki dorzućcie coś od siebie (herbatkę, coś słodkiego czy tym podobne przyjemności), tak by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście we wtorek.

Książka ruszy w podróż w przeciągu tygodnia, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book touru. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.

W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.

Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili autorki książki, wydawnictwa i moich własnych 😊

W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.

Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Lista uczestników:

1. @po_prostu_o_ksiazkach 

2. Magdalena Dutkowska (FB) (książka trafiła tu 12.05 i nigdy nie została odesłana, od 17.07 nowy egzemplarz)

3. @olciagamesmol 

4. @mirkowo3 

5. @agatagorny75

6. @handmadebygrazkam  

7. @korektografia 

8. @ahywka_p 

9. @danutabobrowicz (25.08-14.09)

10. @rrramona (książka jest tu od 17.09)

11. @sylwiaaa

Czytaj więcej »

"Ciemność" Camilla Grebe

Autorka: Camilla Grebe

Tytuł: Ciemność

Tłumaczenie: Ewa Wojciechowska

Data premiery: 22.04.2026

Wydawnictwo: Sonia Draga

Liczba stron: 368

Gatunek: powieść kryminalna

 

Camilla Grebe aktualnie znana jest jako jedna z najpopularniejszych szwedzkich autorek powieści kryminalnych, jednak zanim wzięła się za pisanie, działała w biznesie - pracowała na wysokich stanowiskach, prowadziła własną firmę i współtworzyła inne jak np. Storyside, najpopularniejszego wydawcę audiobooków w Szwecji. Na rynku książki debiutowała w 2009 roku w duecie ze swoją siostrą, psycholożką dziecięcą, solowy debiut nastąpił kilka lat później. Teraz na koncie ma dziewięć powieści pisanych w duetach oraz podobną liczbę powieści solowych. To autorka bestsellerowa, która pisze w spokojnym tempie, a jej powieści tłumaczone są na około trzydzieści języków. I już w maju odwiedzi Polskę!

“Ciemność” to jedna z jej najnowszych powieści - na rynku rodzimym wydana w 2024, zaliczana jest do serii kryminalnej, jednak powiązania między jej tomami są tak nieznaczne, że w Polsce każdy tom wydawany jest jako powieść od reszty niezależna.

 

Połowa listopada, niewielka szwedzka miejscowość Storfors. Właśnie zbliża się pierwsza rocznica zaginięcia Elli Stenbeck, siedemnastoletniej wtedy dziewczyny, po której ślad rozpłynął się gdzieś w drodze do domu ze Sztokholmu. Teraz, po kilkunastu dniach ulewnych deszczy, w Ciemności, niewielkiej leśnej dróżce prowadzącej do miasteczka, jeden z mieszkańców natyka się na ciało - to na pewno nastolatka, ale czy to Ella? Śledczy, którzy zjawiają się na miejscu i dobrze jej sprawę znają, szybko stwierdzają, że to nie ona, a śmierć pogrzebanej dziewczyny nastąpiła nie rok, a dwa lata wcześniej. Czy jednak te dwie sprawy mogą być powiązane? Muszą to sprawdzić, a przede wszystkim odkryć tożsamość właśnie odnalezionej dziewczyny… Te zdarzenie jednak budzi czujność nie tylko policji, ale i młodszej siostry Elli, Myry, piętnastolatki, która od roku zmaga się nie tylko z poczuciem straty i niewiadomej, ale też codziennością z ciągle nieprzytomną od nadmiernego spożycia alkoholu matką… Właśnie postanowiła, że to koniec, skoro policja nie dała rady, to ona weźmie sprawę w swoje ręce - zamierza odbyć podróż śladami siostry, by w ten sposób odkryć co się z nią stało. Czy jej desperacja okaże się bardziej miarodajna od policyjnego profesjonalizmu?

 

Książka rozpisana jest na prolog, cztery tytułowane części i epilog. Każda część rozpisana jest na nienumerowane rozdziały, w większości rozpisane według dni śledztwa poczynając od 15 listopada. Pisane są naprzemiennie z perspektywy trzech postaci (Myry, policjantki Pirjo i policjanta Manfreda) w pierwszej osobie czasu teraźniejszego, przez co czytelnik nigdy nie dostaje obiektywnego zapisu zdarzeń, tylko kilka subiektywnych wersji, z których może próbować go wyłuskać. Dzięki temu jednak powieść nie jest po prostu kryminałem, a czymś więcej - historią nacechowaną wspomnieniami, emocjami i bólem, z jakim każda z postaci się boryka. Styl powieści jest płynny, przyjemny, codzienny, raczej bez przekleństw. Zdania krótkie, dialogi prowadzone w większości realistycznie, a dzięki dużej ich ilości i płynności stylu książkę czyta się bardzo szybko.

 

Nadając historii narrację pierwszoosobową, najważniejszymi autorka uczyniła postacie, a one stają się nośnikiem problemów, o którym powinno się mówić głośno. Przede wszystkim przyjrzyjmy się Myrze - nastolatce, która po zniknięciu swojej siostry musiała przejąć na siebie prowadzenie domu, opiekę nad wiecznie pijaną matką. Tu role są zamienione - Myra jest opiekunką matki, mimo że nie jest na to w żaden sposób przegotowana. A jednak trwa, bo musi, bo ma tylko ją, jedyną osobą, która jej została, na której nadal jej zależy. Alkoholizm matki i zniknięcie siostry wpłynęły na jej psychikę druzgocąco pozbawiając ją poczucia własnej wartości. A choć swój ból przed innymi skrywa trafnymi ripostami, kłamliwymi historyjkami, które wymyśla na poczekaniu, to w żaden sposób go nie łagodzi, a wręcz odwrotnie - tuszując go “pyskówkami” staje się jeszcze bardziej samotna…

“(...) podświadomie utrzymywałam wszystkich na dystans, dosłownie i w przenośni. A przede wszystkim przypominam sobie, jak się wstydziłam. I czuję ten wstyd po dziś dzień, choć nie mam pojęcia, skąd on się bierze. Mama nie piła przecież z mojej winy.”

A samotność oraz dzieciństwo spędzone w towarzystwie osoby uzależnionej od alkoholu łączy ją z Pirjo. Dzięki tej kreacji możemy przyjrzeć się, co dzieje się z dziećmi żyjącymi w rodzinach alkoholowych po latach. Jak wiele ran do teraz nie potrafi się zagoić, jak niewytłumaczalny i irracjonalny wstyd ciągle kreuje trudną do zniesienia samotność, a równocześnie sprawia, że krąg zapoczątkowany przez rodziców się zamyka, bo alkohol staje się jednym sposobem na rozwiązywanie problemów. Pirjo, mimo swojej samotności, od kilku lat wychowuje córkę siostry, teraz wkraczającą w ten niebezpieczny, nastoletni wiek…

“I znowu ogarnia mnie poczucie, że łączy nas jakaś niewidzialna nić. Rodzaj porozumienia niedającego się opisać słowami. Tajemnicza więź.

Ta sama tęsknota, stwierdzam. Ta sama samotność. W jego i moich żyłach płynie ta sama czarna rzeka.”

A to z kolei łączy ją z Manfredem, który podobnie jak ona, jako ojciec piątki dzieci, dostrzega tę niesprawiedliwość i beznadzieję świata - bo jak człowiek dorosły może zapewnić dziecku bezpieczeństwo na tym okropnym, pełnym ciemności świecie, w którym nastolatki przepadają jak kamień w wodę, inne sięgają po narkotyki, a jeszcze inne kończą zagrzebane w lesie? Manfred w tym momencie boryka się też z własnym bólem - niedawno zabił po raz pierwszy, a choć wydaje mu się, że wszystko z nim w porządku, to jednak wcale tak nie jest…

„Dlaczego to prawie zawsze są mężczyźni? - pytam siebie w myślach. Co jest z nami nie tak? Wiem, że źle zadałem to pytanie. Większość mężczyzn to nie są potwory. Ale prawie wszystkie potwory - asocjalni, skłonni do przemocy dewianci - to mężczyźni. Nie da się temu zaprzeczyć.”

Każda z tych trzech kreacji postaci jest niesamowicie dopracowana pod kątem psychologicznym, każda oddana jest tak, że w pewnym momencie lektury z żalu i współczucia ściska się gardło. Dzięki narracji pierwszoosobowej czytelnik bez problemu wchodzi w ich głowy, może spróbować zrozumieć jak to jest, postawić się w ich miejscu…

“To zadziwiające, jak szybko dzieci potrafią dorosnąć, gdy nie mają innego wyjścia.”

Są jednak takie miejsca, w których postawić się nie da. I tak dochodzimy do intrygi kryminalnej, bo mimo przeniesienia uwagi na problemy i psychikę postaci, tym, co spina książkę w całość, jest intryga kryminalna - dotycząca zaginięcia i morderstwa. Prowadzona jest w tempie umiarkowanym, policja działa zgodnie z protokołem - sekcja, przepytywanie świadków. W tym czasie uwagę mocniej pochłania wyprawa Myry, która odtwarza kroki swojej siostry po drodze spotykając bardzo różne towarzystwo. To jej przygody budzą napięcie, to o jej bezpieczeństwo drżymy. Dopiero pod koniec, gdy wątek policyjny i Myry łączą się w jedno, intryga się zagęszcza i solidnie zaskakuje, jednocześnie zadając odwieczne pytanie thrillerów psychologicznych - czy naprawdę da się poznać drugiego człowieka?

“(...) kiedy ma się dzieci, ma się zarazem obowiązek dbania o nie. Być może popadanie w nałóg jest poza kontrolą, ale ma się obowiązek poszukać pomocy, gdy do tego dojdzie.”

Nie mogę nie wspomnieć również o samym klimacie powieści. Jest listopad w Szwecji, zaraz zacznie padać śnieg. Mróz i trudne warunki pogodowe pogłębiają nastrój desperacji, beznadziei, poczucia tej tytułowej ciemności, jaka rozprzestrzenia się wśród nas. Ciemności odczytywanej na kilka różnych sposobów - zła, beznadziei, pokus, którym trudno się przeciwstawić. Miejsce akcji nadaje powieści małomiasteczkowego klimatu, w którym języki sąsiadów są długie, gdy można o kimś rozsiewać plotki, ale nigdy nikt nie widzi, gdy w sąsiednich domach dzieje się coś złego… To mroczny, smutny świat, w którym tak trudno dostrzec promyk nadziei.

 

“Ciemność” Camilli Grebe to klimatyczna powieść kryminalna, która dzięki pierwszoosobowej narracji stawia przede wszystkim na obarczone tytułową ciemnością kreacje postaci. Ciemność przybiera różne zabarwienie - młodzieńcze rozczarowanie życiem, samotność wieku średniego, strach o własne dzieci, którym nie jesteśmy w stanie zapewnić bezpieczeństwa. Choć bywają momenty, w których na potrzeby wprowadzenia czytelnika w przestępcze zagadnienia realizm sytuacyjny lekko kuleje, choć bywają sceny dziwnych wyobrażeń ocierających się o paranormalne historie, to jednak nie one o odbiorze lektury przesądzają - najważniejsze są tematy do refleksji, jakie wynikają z sytuacji, w których przez intrygę kryminalną znalazły się główne postacie. Problem rodziny alkoholowej, problem zawieszenia, w którym osoba najbliższa jest czymś na kształt kota Schroedingera - równocześnie żywa i martwa, problem samotności w świecie, w którym oczekiwania względem drugiej osoby wyniesione z internetu wydają się tak różne od tego, co faktycznie mogą dać. Autorka nie boi się stanąć na drodze innej niż wszyscy - w świecie, w którym każdy z nas szuka przyczyny zachowania, grzebie w dzieciństwie, ona mówi, że ciemność po prostu jest, po prostu istnieje i nie da się powiedzieć skąd tak naprawdę się bierze. Dla niektórych okropieństw tego świata po prostu nie ma wytłumaczenia. Czy to chodzi o sprawców zbrodni, czy o rodziców zaniedbujących własne dzieci.

“Nie znajdziesz odpowiedzi, bo jej nie ma. Chcesz znaleźć sens w jego zbrodniach, coś, co chociaż w jakimś stopniu wyjaśniłoby jego zachowanie. I pozwoliłoby ci, choć odrobinę, zrozumieć go jako człowieka. (...) Za jego działanie nie stoi nic sensownego, tam jest tylko ciemność.”

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Sonia Draga.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Cztery pory zbrodni. Lato" Michał Ritter

Autor: Michał Ritter

Tytuł: Cztery pory zbrodni. Lato

Cykl: Cztery pory zbrodni, tom 2

Data premiery: 22.04.2026

Wydawnictwo: Media Rodzina

Liczba stron: 584

Gatunek: powieść sensacyjna / kryminalna

 

Michał Ritter to pseudonim, drugi już w karierze literackiej tego autora. Za tetralogię Cztery pory zbrodni wziął się w chwili, gdy zakończył trzyletnią pracę nad inną książką, która kosztowała go wiele energii. Przygody byłego oficera GROM-u Huberta Rajchera miały być chwilą oddechu, nowym etapem, stąd wynikła potrzeba przybrania nowego nazwiska. Zawodowo wiele lat przepracował w dyplomacji, jest znawcą Bliskiego Wschodu, ekspertem w dziedzinie terroryzmu i sekt religijnych. “Cztery pory zbrodni. Lato” to drugi tom serii sensacyjno-kryminalnej, która zaplanowana jest na cztery części.

 

Czerwiec, Warszawa. Od wydarzeń z “Cztery pory roku. Wiosna” (recenzja - klik!) minęło kilka tygodni, emocje związane z tamtymi wydarzeniami już opadły. W policji zaszły zmiany, pozycja Anny Zaspy jednak im nie uległa - nadal ma stopień komisarza, dalej pracuje w tej samej dzielnicy Warszawy, tylko teraz chwilowo nie ma partnera. Z Hubertem też kontakt się osłabił - zajęty jest Akademią Rajchera, w której prowadzi szkolenia z samoobrony dla kobiet. I to tam właśnie zaczepia go pewna dziennikarka, która wydaje się być dziwnie mocno w jego sytuacji zorientowana, a co więcej - sprawia wrażenie nieustępliwej i zdeterminowanej. Niedobrze. To ona też pojawia się na miejscu znalezienia zwłok znanego muzyka - ktoś zostawił go na ławce nieopodal Wisły, nagiego, z dziwnym znakiem wypalonym na klatce piersiowej… Przed Zaspą nowe kryminalne wyzwanie, tym razem jednak na ręce będzie patrzeć jej cała Polska - w końcu zginął ktoś sławny. Rajcher zamierza jej w tym śledztwie pomóc, nie wie jeszcze tylko, że zaraz sam może w swojej sprawie potrzebować pomocy. Zaraz okaże się, że duchy przeszłości wracają…

“Duchy wracają, bo w porę się ich nie pozbyliśmy.”

Książka rozpisana jest na pięćdziesiąt siedem rozdziałów (czasami dzielonych na krótsze fragmenty), otwiera ją słowo wstępu od autora, a zamyka dwudziestostronicowy fragment tomu kolejnego serii pt. „Jesień”. Narracja powieści prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego z perspektywy kilku postaci: podstawowe to Rajcher i Zaspa, ale są też perspektywy, które pojawiają się od czasu do czasu: kogoś, kto zwie się księciem, dziennikarki, czy z kogoś, kto w poprzednim tomie został zatrzymany. Narracja prowadzona jest spokojnie, w sposób wyważony, w którym jest czas na uważność, dokładność w oddaniu detali, gestów, zachowań - dzięki temu mimo sensacyjnej otoczki, to relacje i podlegający im ludzie wydają się tutaj najważniejsi. Narrator jest wszechwiedzący, a przynajmniej wie więcej niż czytelnik - nieraz pozostawia nas w zawieszeniu, nie relacjonuje wszystkiego, czego dowiadują się postacie. Książka pisana jest dopracowanym językiem, w którym raczej nie ma za wiele miejsca na przekleństwa, na pewno nie na wulgarność. Momentami w niektórych fragmentach pojawia się mała niekonsekwencja w narracji, chwilami nieco sztucznie wypadają zwroty pan/pani, a zwroty angielskie nie są tłumaczone (a przecież nie każdy czytelnik musi ten język znać) - to detale, które wymagałyby poprawy, jednak nie są na tyle istotne, by wpłynęły znacząco na odbiór powieści, który w moim odczuciu jest bardzo pozytywny. Książkę czytało mi się lekko, sprawnie, a dialogi w większości wypadały przyjemnie naturalnie.

"- (…) Żart zamienił się w koszmar. Musieli być już mocno pijani. Ale z drugiej strony, czy alkohol cokolwiek tłumaczy? – Znowu opuściła wzrok. – Tak sobie myślę, że w niektórych ludziach drzemie zło i w pewnych sytuacjach dochodzi do głosu."

Podoba mi się dbałość, z jaką autor podchodzi do szczegółów. Tu gesty mają swoją interpretacje, wątki militarne dotyczące sztuk walki czy rodzaju broni, ale też i medyczne, czy jakiekolwiek inne przewijające się przez tę historię, są sprawnie tłumaczone, a co więcej, autor robi to w taki sposób, że czytelnik nie ma wrażenia sztuczności, a jego uwaga się nie rozmywa - to nie są nudne fragmenty, co samą mnie zdziwiło, bo przecież fanką wątków militarnych nie jestem. A jednak autor uwagę kieruje tak, że te wszystkie detale zdają się historię uzupełniać, sprawnie korzysta ze swojej wiedzy na ten tematy i umiejętnie przeplata prawdziwe informacje z fikcją literacką.

"Lubiła powtarzać, że dziennikarz jest w pewnym sensie jak saper: powinien umieć rozbrajać miny, a nie włazić bezmyślnie na pole minowe, czyli samemu pakować się w kłopoty."

Cała opowieść oparta jest o dwa wątki: kryminalny, któremu przewodzi Anna Zaspa oraz sensacyjny, który mocno opiera się na przeszłości Rajchera i to on wydaje się ważniejszy - w środkowej części powieści mocno dominuje, dopiero gdy już znajdzie swoje rozwiązanie, fabuła może powrócić do wątku kryminalnego. Przez to właśnie w pewnym momencie miałam wrażenie, że zagadka kryminalna gdzieś się rozmyła, straciła na swojej ważności, niemniej jednak nie zaważyło to na napięciu, jakie autor w czasie powieści zdołał zbudować, bo wątek sensacyjny poprowadzony je z dużą wprawą. Intryga kryminalna dowodzenie przejmuje pod koniec, kiedy to wszystkie jej elementy zostają odpowiednio domknięte. Mimo tej nierówności, połączenie wątków wydaje się udane, a przynajmniej, jeśli rozpatrywać mamy je pod kątem wzbudzenia ciekawości w czytelniku - przyznam, że w tym tomie nie było wątków, które by mnie nie ciekawiły, każdy (a jest ich kilka!) ma w sobie coś, na czym warto skupić uwagę. Tempo akcji raz przybiera na sile, raz spowalnia, to też jednak nie jest minus - przy powieści sensacyjnej stałe szybkie tempo bywa nużące i sztuczne, w tym wypadku autor doskonale to wypośrodkował.

“Czekanie samo w sobie nie było niczym złym, bo ostatecznie zawsze przybliżało do celu.”

Intryga głównych wątków prowadzona jest z rozmysłem, a choć obydwa są dobrze umotywowane, to, jak już wspomniałam, ten sensacyjny jest ważniejszy. Autor wraca w nim do przeszłości, dzięki czemu czytelnik może lepiej poznać historię Rajchera, czas, który spędził w służbach specjalnych. A jednak to nie techniczne detale dotyczące sztuk walki i sprzętów, jakimi się postacie posługują, odpowiadają za to, że całość wypada tak dobrze - bo choć są istotne, to pozostają w tle relacji postaci, na których bazuje ten wątek. Rywalizacja, ale też porozumienie, zaufanie czy jego zdradza są tym, co liczy się najbardziej, co angażuje i wzbudza emocje - czytelnik z uwagą obserwuje jak powstają więzi w warunkach ekstremalnych. I tu pojawia się motyw Bliskiego Wschodu, który autor wykorzystuje ze znawstwem, w sposób bardzo przekonujący. Poza typową sensacją (bo oczywiście są i elementy fabularne, które w tym gatunku być muszą), poszerza wiedzę czytelnika o Rajcherze, o tym, jakim jest człowiekiem i z czego wynika jego aktualnie introwertyczny sposób bycia.

“Nie wolno liczyć na szczęście. W GROM-ie szczęście nie istnieje. Powodzenie albo porażka zależą wyłącznie od błędów, których zdołasz uniknąć.”

Poza Hubertem oczywiście nie brakuje innych postaci, choć mam wrażenie, że w tym tomie Anna nie jest już tak istotna, jak w tomie pierwszym. Ich relacja nadal nie wypada do końca przekonująco, nadal w pewnym stopniu wpisuje się w gatunkowy schemat, a subtelna romantyczność trąci sztucznością. W tle przewijają się postacie drugoplanowe znane z tomu pierwszego, jak i nowe, autor jednak i tu mocno gra na emocjach czytelnika - raz budzi sympatię, by za chwilę z dużą bezwzględnością ją odebrać.

"Nie zawsze to, co słuszne, jest dobre (…)." 

Podobnie jak w tomie pierwszym, tak i w tym sporo uwagi przyciąga sama Warszawa. Mam wrażenie, że powieść można momentami traktować jak przewodnik - mijamy kolejne ulice, kolejne punkty na mapie tego miasta rozpoznawalne. Odniosłam wrażenie, że te miejsce jest autorowi bardzo bliskie, zna je jak własną kieszeń, rozumie jego koloryt i kontrasty, które sprawnie wpasowuje w intrygę powieści. Nie wiem co powiedzą na to mieszkańcy Warszawy, ale mnie wydaje się oddana bardzo realistycznie.

"Jeśli żyjesz przeszłością, to niespecjalnie zabiegasz o przyszłość."

Podsumowując, tom drugi serii Cztery pory zbrodni, choć liczy większą liczbę stron od pierwszego, to mam wrażenie, że angażuje bardziej. W pierwszym wyczuwalny był podział na spokojną, kryminalną pierwszą połowę i drugą mocno sensacyjną, typowo wpisującą się w znajome tory tego gatunku. W tomie drugim jest to dużo lepiej wyważone - wątki się ze sobą przeplatają, a choć uwaga nie jest im poświęcona w równy sposób, to jednak tym razem skupiając się bardziej na ludziach niż zdarzeniach, autor zdołał przynajmniej częściowo uniknąć wpisania w typowy gatunkowy schemat. Uwaga i dokładność, jaką przywiązuje, by oddać realizm scen, jak i wiedza, jaką może na tym polu wykorzystać, działają w powieści na plus, dobrze osadzają czytelnika w tym przecież fikcyjnym świecie. Postacie, choć ich charaktery odkrywamy powoli, nie są płaskie, wzbudzają emocje, a mimo że czasami ich gesty wydają się przesadzone, to jednak dobrze wpisują się w linię fabularną i gatunkową powieści. Jestem zaskoczona jak miło upłynęło mi te ponad pięćset stron i przez to tym mocniej ciekawa, co przyniesie tom trzeci pt. “Jesień’. Obyśmy doczekali się jej w tym roku!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała w ramach współpracy z Wydawnictwem Media Rodzina.

Dostępna jest w abonamencie za dopłatą 14,99zł 

(z punktami z Klubu Mola Książkowego 50% taniej) 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »