"Głosuj na Polaka!" Aleksandra Rumin

Autor: Aleksandra Rumin

Tytuł: Głosuj na Polaka!

Data premiery: 10.12.2022

Wydawnictwo: Initium

Liczba stron: 304

Gatunek: komedia satyryczna / kryminalna

 

Jako fanka komedii kryminalnych na książki Aleksandry Rumin popatrywałam od jej debiutu z 2019 pt. „Zbrodnia i Karaś”, który chwilę po premierze wrzuciłam na półkę z Legimi. Od tego czasu autorka napisała i wydała jeszcze cztery pozycje, a dwie z nich nawet zagościły w formie fizycznej w mojej biblioteczce. Na pierwszy ogień wzięłam się jednak za tę ostatnią, najnowszą, która w sumie reklamowana jest jako komedia satyryczna. Jasne, satyry tu masa (w pozytywnym sensie, świetnie wyważona!), ale ja dostrzegłam tu też wątki kryminalne – więc i ci lubujący się w kryminałach na wesoło będą zadowoleni!

 

Fabuła „Głosuj na Polaka!” rozpoczyna się od wizyty premiera w małej polskiej wiosce Grzeszyn. Wójt Henryk Mamrot, sprawnie zorganizował powitanie polityka, jak i ucztę na jego część, choć ten od razu po przemówieniu wsiadł w auto i odjechał. Przyjęcie i tak się odbyło, jednak gdy Mamrot już lekko nietrzeźwy wyszedł na papieroska, został przez kogoś odurzony i porwany! Porywacze szybko zażądali okupu, jednak mimo zbiórki wśród mieszkańców miasteczka, nie udało się zdobyć całej kwoty… W końcu małżonka wójta otrzymała przesyłkę z palcem serdecznym wójta i zdjęciem, na którym wygląda na martwego. No cóż, pora zatem wybrać nowego wójta! Do wyścigu stają: okoliczny dziedzic-szlachcic-twierdzący, że jest skoligacony z brytyjską rodziną królewską, były policjant, aktualnie kucharz hotelu Sasanka, którego do startu zmusza Małgorzata, przyjaciółka i pracodawczyni oraz polski Ryan Gosling wyznaczony przez aktualnie rządzącą partię… Kto wygra? Czy w wyścigu wszystkie chwyty dozwolone? I co tak naprawdę stało się z wójtem Mamrotem?

 

Książka składa się z prologu, 34 rozdziałów i epilogu. Rozdziały są tytułowane, krótkie, rozpisane na oddzielone od siebie gwiazdką scenki, przez co książkę czyta się wygodnie. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, narrator naprzemiennie obserwuje co dzieje się z Mamrotem (do czasu?) i kandydatami na wójta. Jest wszechwiedzący, momentami staje się też jakby bohaterem powieści – jedna z postaci zwana Szalonym Witkiem zdaje się widzieć naszą narratorkę i słyszeć jej narrację, do której od razu się odnosi i sprostowuje jej słowa. Bo tak, książka pełna jest humoru w każdej postaci! Znajdziemy ją w bohaterach, dialogach, sytuacjach i komentarzach – we wszystkim humor jest nieco sarkastyczny, to satyra na polską rzeczywistość (stąd określenie książki jako komedia satyryczna), ale napisana w bardzo fajnym, wyważonym stylu – mimo często ciętych komentarzy, całość odebrałam bardzo pozytywnie, nic nie było tu przesadzone, a jednocześnie narracja wydała się mocno oryginalna. Bogata w opisy i sprawne dynamiczne dialogi. Czyta się wyśmienicie! Warto też wspomnieć o audiobooku książki w wykonaniu Wojciecha Masiaka – z początku może i miałam co do niego trochę wątpliwości, ale swoją interpretacją wątków kościelnych z zaśpiewem księdza Marka przekonał mnie do siebie w stu procentach – nie można tego przeczytać lepiej, gwarantuję!

 

Bo tak, książka to satyra nie tylko na politykę, ale i ogólnie na polską społeczność i prawa rządzące małą, wiejską społecznością. Jest więc i o roli Kościoła, i o małych sklepikach, o sąsiadach i plotkach. Ale jest też ogólnie – o roli mediów w kształtowaniu spojrzenia społeczeństwa, a i oczywiście o polityce, osiąganiu celów za wszelką cenę, po przysłowiowych (na pewno?) trupach. Wszystko to jest mocno uszczypliwe, a jednak napisane ze smakiem, trafione w punkt, tak żeby unaocznić słabości, ale jednak tak, by się z nich po prostu śmiać.

 

Bohaterowie wykreowani są rewelacyjnie i przedstawiają bardzo różne typy ludzkie. Przede wszystkim pomówmy o kandydatach na wójta, bo nikt z nich nie jest krystaliczne czysty (w końcu do Grzeszyna trafiają tylko ci, co mają coś na sumieniu…). Mamy arystokratę, zadufanego w sobie, przekonanego o własnej wyższości nad innymi, a jednak popadającego w ruinę, z którym nawet jego własna żona wytrzymać nie może. Jest Jan Polak, były policjant, który może i kandydować nie chce, ale na wsi mu się podoba, a to jest jedyny sposób, by na niej zostać. Jest też polski Gosling, totalna marionetka, któremu wyżej postawieni politycy naobiecywali złote góry i on dokładnie to samo wciska swoim wyborcom. Wójt Mamrot to kolejna szuja – okradający państwo i gminę, zdradzający żonę, przywiązany do pieniędzy tak mocno, że jest w stanie oddać za nie życie. Oczywiście postaci jest dużo więcej, ale każda opisana sprawnie i każda w pełni korzysta ze swojego potencjału.

 

Intryga zbudowana jest na zasadzie wielu wątków – mamy porwanie wójta, mamy wyścigi do nowego mandatu (które składają się na wiele pomniejszych intryg kandydujących, mających na celu wyeliminowanie przeciwnika), jest też i nawet poszukiwanie skarbów! Mimo że wątków jak na tak niewielką książkę jest dużo, to jednak bardzo sprawnie się przeplatają i w końcu tworzą jednak wielką, spójną całość. Trochę takie pomieszanie z poplątaniem, ale wyszło znakomicie!

 

Wątków jest sporo, więc i na każdej stronie dużo się dzieje, czytelnik z pewnością nie ma czasu na nudę, a przeskoki z jednych bohaterów na drugich zapewniają dobre utrzymania ciekawości na stałym poziomie. Każdy z pewnością znajdzie tu kilka scen wartych zapamiętania – ja na długo nie zapomnę sceny z Twixem, kiełbasy wyborczej i scen kościelnych. No i Szalonego Witka!

 

Podsumowując, moje pierwsze spotkanie z prozą Aleksandry Rumin uważam za w pełni udane. Trochę bałam się określenia ‘komedia satyryczna’ – czy nie będzie to za ostra satyra jak na mój gust. Ale nie, okazało się, że autorka humor i wyśmiewanie polskich cech (politycznych i nie tylko) wyważyła w punkt – było zabawnie, prawdziwie, ale na pewno bez przesady w satyrze, wszystko w dobrym smaku. Autorka ma dar do wychwytywania przywar ludzkich i skrzętnie z tego korzysta, lekko je w swojej powieści podkreślając i wyolbrzymiając. To trochę szalona komedia, pełna akcji, różnych wątków i różnorodnych postaci, przy których z pewnością nie da się nudzić. Z przyjemnością sięgnę po inne powieści tej autorki!

 

Moja ocena: 8/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Initium.

Książka dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Warstwy podskórne" Marcin Silwanow

Autor: Marcin Silwanow

Tytuł: Warstwy podskórne

Data premiery: 12.10.2022

Wydawnictwo: Czarna Owca

Liczba stron: 296

Gatunek: kryminał

 

„Warstwy podskórne” to literacki debiut białostockiego detektywa Marcina Silwanowa, który od ośmiu lat specjalizuje się w zagadnieniach genealogicznych. W swojej książce daje czytelnikowi wgląd w codzienność reprezentowanego przez niego zawodu w sposób jakże inny, od tego co już dobrze z literatury kryminalnej znamy…

 

Bohaterem „Warstw podskórnych” jest podrzędny detektyw Piotr Rajski zajmujący się głównie tropieniem niewiernych małżonków. Kiedy więc kontaktuje się z nim zaprzyjaźniony biznesmen Ryszard Gaszyński, detektyw jest podekscytowany – może w końcu dostanie jakąś ciekawą sprawę! Na spotkaniu okazuje się jednak, że chodzi o wytropienie dawnego właściciela działki, która teraz po części należy do Gaszyńskiego, a która aktualnie przynosi całkiem niezły dochód. Biznesmen chce zapobiec problemom w przyszłości i prosi detektywa o poznanie losów dawnego właściciela, odszukanie go i ewentualnie jego spadkobierców. Sprawa jest jednak mocno skomplikowana, bo mężczyzna dysponuje zaledwie imieniem i nazwiskiem oraz rokiem urodzenia dawnego właściciela, po którym ślad zaginął gdzieś w okolicy II wojny światowej. Wygląda więc na to, że Rajskiego czeka przekopywanie się przez ogrom papierów w archiwum…

Chwilę później w biurze detektywa zjawia się młoda, bardzo piękna i podkreślająca swoje atuty dziewczyna. Prosi o prześwietlenie narzeczonego, który twierdzi, że jest bogaty. Rajski zauroczony jej wdziękami zgadza się zlecenie wycenić, jednak kiedy kontaktuje się z nią ponownie, ta go zbywa. Dwa dni później okazuje się, że dziewczyna została zamordowana, a za Rajskim ktoś się kręci… Kiedy zjawia się u niego policja, detektyw postanawia sam zbadać o co w tej sprawie chodzi.

„Praktycznie każde miasto poza mniej lub bardziej okazałym rynkiem głównym i zabytkami miało jeszcze swoją warstwę podskórną. Była ona niewidoczna dla postronnych, ale przenikając głębiej, można było wiele zobaczyć. W takich sytuacjach okazywało się, że to w zasadzie kilkanaście osób. Biznesmenów i polityków.”

Książka nie ma podziału na rozdziały, składa się z odseparowanych od siebie fragmentów, scenek. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, podąża za Rajskim przedstawiając jego myśli i poczynania w pełnej krasie. Narrator jest uważny i zwraca uwagę na szczegóły, co nadaje bardzo spokojny bieg fabule. Styl jest prosty, zwyczajny, bardzo neutralny, nic pod względem stylistycznym nie zwróciło mojej uwagi, choć chyba przez redakcję przemknęły z dwie mało znaczące nieścisłości.

 

Na wstępie wspomniałam, że Silwanow przedstawia postać detektywa w całkowicie inny sposób od tego, jaki do tej pory znamy. Jego bohater nie jest odważny, porywczy ani błyskotliwy, a jego praca wydaje się… no cóż, nudna. Piotr Rajski nie jest więc człowiekiem ponadprzeciętnym, raczej nie wyróżnia się z tłumu. Czy zna się na swojej pracy? Czasami miałam wątpliwości, kiedy prowadził dosyć nieumiejętnie obserwację, co chwilę musiał dzwonić do kogoś po poradę albo opłacał usługi kogoś bez żadnego zabezpieczenia. Jednak może właśnie dlatego bohater wydawał mi się całkiem realny – w końcu to zwyczajny, trochę nieporadny facet, który para się przegrzebywaniem internetu i robieniu zdjęć z ukrycia. W opisie podkreśliłam, że Rajski to podrzędny detektyw, który nigdy tak naprawdę nie miał do czynienia z czymś innym niż śledzeniem niewiernych małżonków. Dlatego też obydwie sprawy, które w jednym momencie do niego trafiają, sprawiają, że czuje się mocno zagubiony i przytłoczony.

„Najbardziej nie lubił po prostu samej sytuacji, kiedy coś się komplikowało. O ile w sprawach zawodowych problemy były czymś nieodłącznym i dzięki opanowaniu radził sobie z nimi dość dobrze, o tyle w sprawach codziennych wytrącały go czasem z równowagi drobne złośliwości losu.”

A jednak w obydwie się angażuje. Sprawa Gaszyńskiego polega przede wszystkim na grzebaniu w archiwum i dzwonieniu do osób, które znają się na historii i powinny być w stanie doradzić mu, gdzie szukać informacji. Jednak już tu zachowanie kilku postaci wzbudza podejrzenia, coś tu jest nie tak… Rajski o tym nie wie, to dzieje się poza jego polem widzenia.

Druga sprawa jest dla niego bardziej jasna pod tym względem, że od początku przypuszcza, że ktoś chce go wplątać w morderstwo. Jednak kompletnie nie wie za co się ma chwycić, jak zacząć swoje dochodzenie. Niby ma jakiejś dojścia w policji, ale niewiele mu to daje, wie, że jest śledzony, ale nie potrafi dowiedzieć się przez kogo. Jedyne co mu pozostaje to social media zamordowanej i tam szuka wskazówek z kim mógłby na jej temat porozmawiać…

 

Akcja powieści toczy się bardzo spokojnie, bardzo wolno. Czytelnik przygląda się codzienności bohatera, jego próbom ogarnięcia naraz dwóch spraw, co ewidentnie go przytłacza, bo wygląda na to, że większość kolejnych dni ucieka mu przez palce. Trochę tu zabrakło emocji – niby jest opis ręki ściskającej wnętrzności bohatera jako oznaka stresu, niepokoju, ale nic z tej jednej emocji nie wynika, nie motywuje go do działania. Co jest dziwne, bo gdyby mnie ktoś chciał wplątać w morderstwo, to raczej działałabym jak najszybciej i jak najwięcej, by sprawę rozwiązać. Ale może jest to po prostu oznaka jego bardzo spokojnego, bardzo wycofanego charakteru. Nie zmienia to jednak faktu, że o jakimkolwiek dynamizmie w tej książce nie może być mowy.

 

Ogólnie mam wrażenie, że „Warstwy podskórne” mają na celu pokazanie czytelnikowi jak naprawdę wygląda praca zwyczajnego detektywa, który ani nie ma poczucia, że sprawiedliwość zawsze musi wygrać, ani nie jest specjalnie energiczny. Nie, to raczej po prostu grzebanie w internecie i starych papierach, może czasem dyskretne rozpytywanie wkoło. I to rozumiem i przyznaję, że było to coś innego od tego, z czym spotykałam się do tej pory. W ocenie książki biorę też pod uwagę, że jest to debiut autora, więc są kwestie, których autor musi się jeszcze nauczyć. Przede wszystkim chodzi o przyciągnięcie uwagi czytelnika – tu wydaje mi się, że obydwie zagadki nie zostały odpowiednio wyeksponowane, gdzieś to, co miało ciekawić, utonęło w morzu codzienności i dosyć płaskich emocji, przez co mam wrażenie, że w książce tak naprawdę nic się nie działo. Ponadto wyjaśnienie zagadek zostawiło we mnie niedosyt. Jest więc na przyszłość nad czym pracować. Mam nadzieję, że autorowi uda się kiedyś napisać ciekawy, zajmujący kryminał, a ten polecam tym, którzy są ciekawi tego, jak faktycznie wygląda codzienna praca zwyczajnego, niespecjalnie znanego w środowisku detektywa.

 

Moja ocena: 6/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Czarna Owca.

Książka dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Incydent" Piotr Borlik - patronacka recenzja przedpremierowa

Autor: Piotr Borlik

Tytuł: Incydent

Data premiery: 19.01.2023

Wydawnictwo: Prószyński i S-ka

Liczba stron: 392

Gatunek: kryminał / thriller polityczny

 

Piotr Borlik to jeden z polskich autorów kryminałów, których twórczość śledzę od lat, a dokładnie od 2019 roku, kiedy to w moje ręce wpadła trylogia o Agacie Stec i Arturze Kamińskim („Boska proporcja” – klik!, „Materiał ludzki” – klik!, „Białe kłamstwa” – klik!). Seria przekonała mnie do siebie świetnymi, rozbudowanymi zagadkami kryminalnymi, opisami jedzenia i, nie będę ukrywać, genialną okładką, która tworzy jedną całość. Od tego momentu zaczęłam czytać każdą jego nową książkę, ciekawa ich tym mocniej, iż autor raczej nie trzyma się jednego sposobu na napisanie powieści – jego dzieła się od siebie różnią: był już i mroczny kryminał i osadzony na klasyce, i trochę gangsterki i thriller psychologiczny. Cenię go za tę odwagę, choć wielu czytelników kręci na to nosem – chcą dostawać coś pewnego, ja wolę zaskoczenia! Tym bardziej więc cieszę się, że kolejne zaskoczenie Borlika pt. „Incydent” ukazało się pod moim patronatem medialnym.

 

Historia „Incydentu” rozpoczyna się od ataku terrorystycznego na pociąg relacji Przemyśl-Warszawa. Ktoś w jednym wagonie rozpylił morderczy gaz, zginęło 45 osób. Chwilę po ataku przypadkiem dowiaduje się o nim Natalia Kruger, zastępca prokuratora i zdziwiona jest, że na miejscu pojawił się jej zwierzchnik – to do niego niepodobne, by osobiście stawiał się na miejscu zdarzenia. Natalia z ciekawości do niego dołącza, a prokurator wręcza jej gotową notatkę dla mediów z jednym błędem – zamiast 45 ofiar, na oświadczeniu widnieje 46. Błąd zostaje wytłumaczony jako literówka, jednak już kolejnego dnia znowu dzieje się coś podejrzanego – dziennikarka, której mąż zginął w ataku, zgłasza się do Natalii i mówi jej o pracowniku restauracji pociągu, którego widziała uciekającego z miejsca zdarzenia. Natalia zgłasza to przełożonemu, ale ma coraz większe wątpliwości czy sprawa prowadzona jest właściwie… Czy ktoś stara się coś ukryć? Kto i dlaczego? I czy Natalia po wydarzeniach z nieodległej przeszłości, które rozbiły jej rodzinę, na pewno znowu chce się wikłać w sprawę mocniej niż powinna? Co wybrać – bezpieczeństwo czy sprawiedliwość?

 

Książka składa się z 25 rozdziałów i epilogu. Rozdziały podzielone są na krótkie scenki oddzielone od siebie gwiazdką. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, naprzemiennie obserwuje kilka postaci: Natalię, dziennikarkę, policjanta zajmującego się tą sprawą i Mariusza Adamiaka, przedsiębiorcę ewidentnie w jakiś sposób zamieszanego w atak. Styl powieści jest prosty i przyjemny, utrzymany jest dobry balans pomiędzy opisami otoczenia, emocji postaci i dialogami. Książkę czyta się szybko i wygodnie.

 

Dzięki krótkim scenkom i naprzemiennej obserwacji postaci, fabuła daje odczucie dynamiczności. Intryga zbudowana jest naprawdę bardzo dobrze, częste zaskoczenia i cliffhangery powodują, że książka staje się w sumie nieodkładalna. Co chwilę pojawiają się jakieś nowe podejrzenia, nowe tropy, ciągle jednak nie wiadomo kto jest w sprawę ataku zamieszany i co grozi bohaterom. Świetnie utrzymane napięcie od pierwszej do ostatniej strony!

„-Incydentu? – powtórzyła ostrym tonem. – Śmierć ponad czterdziestu osób nazywa pani zdarzeniem?

Kruger przeklęła w myślach. Rzeczywiście użyła nieodpowiedniego określenia. Kilka lat pracy w prokuraturze wystarczyło, by wyzbyła się empatii i zaczęła traktować przestępstwa z charakterystycznym dla urzędników dystansem.”

Oczywiście to mogłoby się nie udać, gdyby nie równie dobre kreacje postaci. Przede wszystkim dwie kobiety – Natalia i Aleksandra, dziennikarka. Natalia ma potencjał na więcej, to tak skomplikowana, ciekawa postać, że podejrzewam (mam nadzieję!), że jeszcze o jej losach usłyszymy. W prokuratorze pracuje pod zwierzchnictwem kolegi swojego ojca, który jest już na emeryturze. Wydaje się więc, że z szefem łączą ją przyjacielskie stosunki, jednak, kiedy ten zaczyna ją nakłaniać do zostawienia sprawy „Pomarańczarki”, czyli ataku w pociągu, Natalia tym mocniej utwierdza się w przekonaniu, że coś jest z tym nie tak. Powoli odkrywamy też niuanse z jej życia prywatnego – kobieta ma męża i córkę, jednak niedawno się od nich wyprowadziła. Dlaczego? Natalia to postać sympatyczna, która ujmuje czytelnika swoją prawością, dążeniem do prawdy za wszelką cenę. Tylko czy warto ryzykować dla prawdy życie swoje i bliskich?

Aleksandra to dziennikarka, czyli jeden z moich lubionych typów bohaterów w kryminałach. Dociekliwa, woli skupić się na sprawie niż zagłębić w rozpaczy po śmierci męża. Aleksandra równie mocno wikła się w sprawę co Natalia, z tym że i ona ma coś do stracenia – jest w ostatnich miesiącach ciąży.

Oczywiście mamy tu też postacie męskie – policjanta Adama, z którym Natalia bardzo lubi współpracować, oraz dosyć tajemniczego przedsiębiorcę Mariusza Adamiaka, który wraz z jakimś pułkownikiem przygotowuje tajną akcję. W co jest zamieszany? Czy po „Pomarańczarce” szykują jeszcze kolejny atak? Postać ta wprowadza jeszcze większe poczucie niewiadomej, czytelnik nie wie kto i po co knuje jakieś ataki, jaki ma w nich cel.

 

Tematycznie książka wypada równie ciekawie, co w warstwie intrygi i postaci. Po pierwsze temat władzy. Czytelnik przygląda się jak władza pogrywa sobie z obywatelem, jak łatwo dopasowuje rzeczywistość do swojej narracji, realizując po cichu swoje własne cele. Czy władza zawsze jest egoistyczna? Czy wszyscy są skorumpowani, działają tylko i wyłącznie dla własnego dobra? Książka określona jest jako thriller polityczny, ale tu nie o politykę typu stricte chodzi, a właśnie o przyjrzenie się pojęciu władzy – co ze sobą niesie, czy zawsze ci, co stają wyżej spiskują wspólnie przeciw tym, którzy w hierarchii stoją niżej? Czy pozycja i pieniądze zapewniają nietykalność?

Wspomniałam już też o kreowaniu rzeczywistości pod własne potrzeby – to temat równie istotny, warty przegadania i uświadomienia. W książce jest pewna mocno wstrząsająca scena, która jednak wcale nie jest odległa od rzeczywistości, a łączy właśnie narzuconą z góry narrację z problemem niechęci do imigrantów. Więcej nie zdradzę, przeczytajcie sami 😉

Trzeci ważny aspekt w tematyce powieści: problem imigrantów ze Wschodu. To, jak cały czas postrzega ich nasze polskie społeczeństwo, jak ciągle jesteśmy im mało przyjaźni. W jakich warunkach, atmosferze żyją i pracują. Temat ten jest aktualny od lat, a jakoś nadal na imigrantów jako społeczeństwo spoglądamy nieprzyjaznym okiem – dlaczego?

 

Podsumowując, Borlik po raz kolejny stworzył książkę tak zajmującą i inteligentną, że ciężko jest się od niej oderwać. Ciekawi, skomplikowani życiowo i psychologicznie bohaterowie, intryga zbudowana tak, że utrzymuje przez całą powieść te przyjemne, pożądane w thrillerach napięcie oraz tematy, jakie swoją fabułą wywołuje w pełni zadowolą każdego fana gatunku. Jestem po raz kolejny pod wrażeniem tego, jak autor elegancko odnajduje się w różnych podgatunkach kryminalnych i mimo że mnie przeważnie dopisek ‘polityczny’ odstrasza, tu bawiłam się doskonale! Czekam na więcej pełna nadziei, że z Natalią jeszcze kiedyś się spotkamy 😊 

 

Moja ocena: 8/10

 Recenzja powstała we współpracy patronackiej z Wydawnictwem Prószyński i S-ka.

Książka dostępna będzie w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Powróceni" Abdulrazak Grunah

Autor: Abdulrazak Gurnah

Tytuł: Powróceni

Tłumaczenie: Krzysztof Majer

Data premiery: 26.10.2022

Wydawnictwo: Poznańskie

Liczba stron: 400

Gatunek: literatura piękna

 

„Powróceni” to pierwsza książka noblisty Abdulrazaka Gurnaha, która ukazała się w Polsce. Nagroda Nobla została przyznana mu rok wcześniej, w 2021, na chwilę po wydaniu właśnie tego tytułu na rynku rodzinnym autora, a otrzymał ją za „bezkompromisową i pełną empatii analizę konsekwencji kolonializmu i losu uchodźcy w otchłani między kulturami i kontynentami”, jak tłumaczy to prof. dr hab. Anna Branach-Kallas w posłowiu polskiego wydania. Pisarz na swoim koncie ma już dziesięć pozycji, w tym dwie były nominowane do Nagrody Bookera, mojej ulubionej literackiej nagrody. Tym mocniej więc cieszy mnie informacja, że Wydawnictwo Poznańskie szykuje już jego kolejne powieści, z którymi polski czytelnik będzie się mógł wkrótce zapoznać.

Abdulrazak Gurnah to pisarz tanzański, który dzieciństwo spędził na Zanzibarze, a w wieku 20 lat przeprowadził się do Wielkiej Brytanii, gdzie podjął studia, a później został wykładowcą literatury angielskiej i postkolonialnej.

 

Historia „Powróconych” toczy się w Afryce Wschodniej w końcówce XIX i pierwszej połowie XX wieku, kiedy to władzę na tych terenach sprawowali kolonizujący je Niemcy, później Anglicy. W tym czasie dochodziło tam do krwawych powstań ludności tubylczej, w których tłumieniu brały udział oddziały Schutztruppe, w szeregach których walczyli również Afrykanie. Na tle historii kraju toczy się historia jednak przede wszystkim ludzka, historia jednostek – Ilyasa, który właśnie odnalazł swoją młodszą siostrę Afiyę. Jego przyjaciela Khalify, który pracuje jako kancelista u lokalnego kupca. Żołnierza Hamzy, któremu jego niemiecki zwierzchnik okazuje specjalne względy. Jak potoczy się ich życie? Dlaczego właśnie te postacie obserwujemy? Czy mimo takiej zawieruchy polityczno-wojennej, będą w stanie godnie żyć? Czy w ogóle można żyć normalnie w kraju, którego własność przypisują sobie inni?

 

Książka składa się z 15 rozdziałów rozpisanych na cztery części. Każdy rozdział podzielony jest na mniejsze fragmenty oddzielone gwiazdką, przez co powieść czyta się wygodnie. Polskie wydanie otwiera kilka słów od tłumacza, który objaśnia jakie słowa zostawił w oryginale i jak należy je wymawiać, a zamyka wspomniane już posłowie prof. dr hab. Anny Branach-Kallas, które świetnie podsumowuje całą historię i daje pełne spojrzenie na te dzieło na tle całego dorobku pisarskiego Gurnaha.

Sama powieść prowadzona jest w narracji trzeciosobowej czasu przeszłego, opowiada naprzemiennie o losach kilku postaci, a narrator stoi nieco z boku, mimo że jest wszechwiedzący, co nieraz przejawia się w znajomości zamiarów postaci, to jednak stara się opisywać po prostu to, co widzi. Styl zatem jest prosty, spokojny, skupiony na tym, by w jak najprostszych słowach opisać świat postaci.

 

Przyglądając się samej budowie powieści warto podkreślić, że otwiera i zamyka ją spora dawka wiedzy historycznej – zarówno na początku, jak i końcu dowiadujemy się o tym, kto w Afryce Wschodniej aktualnie panuje, kto ma jakie wpływy i jak wyglądają tam działania wojenne lub porządkowe. Przedstawione to jest właśnie dosyć zwyczajne, bez nawarstwienia emocjonalnego, więc dopiero czytając posłowie faktycznie zdałam sobie sprawę z tego, że przecież tamtejszy mieszkańcy cały czas żyli pod dyktando obcych – raz Niemców, raz Anglików, ale jednak cały czas ludzi, którzy wtedy uważali ich za swoich poddanych, rasę niejako niższą. W sumie kolonizacja tak opisana, pełna powstań i krwawych walk, kojarzy mi się z zaborami, pod którymi Polska była w podobnym czasie. Nic więc dziwnego, że i Afrykanie się buntowali, prawda? Dziwne jest za to to, że i Afrykanie, który wstąpili do wojsk niemieckich, te powstania tłumili.

„(…) aż do zakończenia działań wojennych internowali ich inni Europejczycy. Niepodobna przecież, by Europejczyków pilnowali i więzili nienadzorowani przez nikogo Afrykanie. Afrykańskich tubylców – którzy ani nie należeli do żadnej nacji, ani nie byli obywatelami, ani nie byli oświeceni, a tylko znaleźli się na drodze walczących stron – ignorowano albo ograbiano, a jeśli zaszła taka potrzeba, wcielano siła do korpusu transportowego.”

Dlatego tak ważna jest tu perspektywa Ilyasa i Hamza. Na ich przykładzie widzimy, że wstąpienie Afrykanów do wojsk niemieckich zwanych Schutztruppe wcale nie było tak jednoznacznie proste pod względem moralnym, jak z pozoru mogłaby się wydawać. Ilyas został przez Niemców niejako wychowany, Hamza, mimo bólu jaki przeszedł w wojsku, to właśnie też tam szlifował tak cenne umiejętności czytania i pisania, a nawet znajomości języka niemieckiego. To postacie, które od początku życia nie miały łatwo, a we wstąpieniu w te oddziały widziały nadzieję na przyszłość, możliwość poprawy własnego losu. Swoją drogą na podstawie postaci Hamzy dostajemy też świetny obraz tego, jak życie w takim oddziale wyglądało na co dzień, podczas szkolenia, jak i podczas walki.

 

Postacie, które nie są bezpośrednio uwikłane w wojnę, to Afiya i Khalifa, choć oczywiście nie można powiedzieć, że wojna ich nie dotyka. Na przykładzie Afiyi możemy zaobserwować, jak wyglądało w tamtym czasie, na początku XX wieku, życie dziewczynki, później kobiety niepochodzącej z bogatej rodziny. Jakie były jej obowiązki, przywileje, jak wyglądało poszukiwanie męża, rodzicielstwo. Khalifa z kolei to postać pochodzenia po części hinduskiego, co podkreśla różne wpływy i narodowości zamieszkujące tamten obszar. On wydaje się tu postacią najbardziej stabilną, stateczną, niezmienną, to człowiek dobry, pomocny, choć na pierwszy rzut oka tego nie okazuje. To też świetny obraz tego, jak w tamtych czasach wyglądało życie przedsiębiorcy – Khalifa właśnie dla kogoś takiego całe swoje życie pracuje.

 

Losy bohaterów mocno się tu ze sobą przeplatają, łączą, dzielą, za co oczywiście odpowiedzialna jest sytuacja polityczna kraju. Obserwujemy życie w wojsku i w cywilu, ich codzienność, wierzenia, sposób na relaks, życie rodzinne. Pozornie tak różne od naszej kultury, nawet tej sprzed stu lat, a jednak naznaczone takimi samymi troskami.

 

Ogólnie, przyznam, że dosyć ciężko jest mi ocenić tę pozycję. Z jednej strony fragmenty początkowe i końcowe, w których wydarzenia historyczne brały górę nad fabułą, dla mnie nie były za łatwe do przyswojenia. Historia wojenna Hamzy również, gdyż wojna w jakimkolwiek wydaniu, to temat dla mnie bardzo ciężki. Jednak losy postaci, szczególnie Afiyi i Khalifa śledziłam z ciekawością, pilnością, bardzo zainteresowało mnie ich życie. Mimo moich prywatnych wrażeń z lektury, nie mogę zaprzeczyć – „Powróceni” to rzetelny i ciekawie przedstawiony obraz życia mieszkańców Afryki Wschodniej pierwszej połowy XX wieku. Nigdy nie poświęciłam większej uwagi, by zastanowić się nad życiem w koloniach brytyjskich czy niemieckich – podczas lektury nie miałam wyboru, obserwując losy postaci automatycznie przyswajałam też wpływ ich położenia politycznego. Przyznam, że choć nie jest to powieść, która wywołała mój zachwyt, to jednak na wieść, że dwie kolejne książki tego autora już wkrótce zostaną u nas wydane, ucieszyłam się. Przeczytam na pewno!

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Poznańskim.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Prawo matki" Przemysław Piotrowski

Autor: Przemysław Piotrowski

Tytuł: Prawo matki

Cykl: Luta Karabina, tom 1

Data premiery: 23.11.2022

Wydawnictwo: Czarna Owca

Liczba stron: 392

Gatunek: kryminał / sensacja

 

Fani kryminałów z pewnością dobrze znają nazwisko Przemysława Borkowskiego. Autor na naszym rynku po raz pierwszy pojawił się w 2015 roku, jednak dopiero pięć lat później, po przejściu do Wydawnictwa Czarna Owca, jego piąta książka zyskała spory rozgłos – było to „Piętno” (recenzja –klik!), czyli pierwszy tom serii o komisarzu Igorze Brudnym, która zachwyciła fanów mocnych kryminałów. Ja z jego twórczością spotkałam się nieco później, bo w 2021 roku przy okazji premiery thrillera „Krew z krwi”, który ogromnie mnie zachwycił (recenzja – klik!), tak bardzo, że wyróżniłam go w TOP2021. Jednak moja opinia była raczej w mniejszości, szczególnie jeśli chodzi o fanów serii z Brudnym. No cóż, tu się nie zgadzamy, bo ja jakoś do tej serii przekonać się nie umiem, choć tom czwarty dał mi nadzieję, że może dalej będzie trochę lepiej („Sfora” –klik!, „Cherub” – klik!, „Zaraza” – klik!). Pomiędzy tymi książkami w 2021 premierę miał jeszcze jeden osobny thriller „Matnia”, który uznałam za całkiem przyjemny (recenzja – klik!). Przez ten rozrzut w ocenie, cały czas nie wiem gdzie w swoich priorytetach czytelniczych autora umieścić. By pomóc sobie w tej kategoryzacji sięgnęłam więc po jego nową serię, którą rozpoczyna „Prawo matki”.

 

Luta Karabina to była komandoska, która teraz pracuje w systemie zmianowym na platformach wiertniczych w Norwegii. Właśnie kończy się jej zmiana, Luta na kilka tygodni wraca do Polski i już planuje wakacje ze swoimi kilkuletnimi dziećmi. Zanim jednak wybiorą się nad morze matka Luty ponownie stara się o pogodzenie jej z przyrodnim bratem Nikosem. W ramach tego wybierają się do wesołego miasteczka. Jednak, kiedy Luta wraz z synem są ‘uwięzieni’ na karuzeli, ta jest naocznym świadkiem jak jej 3letnia córka zostaje porwana… Jej brat nawet tego nie zauważył, zajęty był odpalaniem papierosa. Gdy Luta stanęła w końcu na ziemi, po córce nie było śladu.

W tym samym czasie nadkomisarz Zygmunt Szatan, ekspert w sprawie łapania pedofili, dostaje nową sprawę – niedawno doszło do zaginięcia innej dziewczynki, podejrzewa się, że została kolejną bezwolną ofiarą handlu żywym towarem.

Jak losy tej dwójki się połączą? Gdzie są dziewczynki, czy możliwe, że ich porwania miały ze sobą coś wspólnego? I co w tej sytuacji zrobi Luta? Będzie stosować się do zaleceń policji i czekać, czy sama weźmie sprawy w swoje ręce?

„Nie mieli pojęcia, że wojna to jej żywioł, a ona dopiero wtedy czuje się jak ryba w wodzie.”

Książka składa się z prologu, 44 rozdziałów i epilogu. Narracja prowadzona jest w trzeciej osobie czasu przeszłego, narrator jest wszechwiedzący. Rozdziały i zaznaczone gwiazdką podrozdziały opisują historię z punktu widzenia kilku postaci: Luty, Szatana, małej Weroniki i dwóch lokalnych gangsterów. Co ciekawe, to często w tekście zaznaczone jest, że wydarzenia toczą się w tym samym czasie – kiedy jedni robią to, ci drudzy robią tamto. To przyjemny zabieg podkreślający wszechwiedzę narratora, co równocześnie nadaje książce zabarwienia filmowego. Styl powieści jest prosty, język niespecjalnie wyszukany, ale pasująco do rodzaju powieści.

 

Bo tak naprawdę myślę, że książce jest bliżej do powieści sensacyjnej, takiej z wątkami gangsterskimi, niż do typowego kryminału. W „Prawie matki” autor postawił na szybkie, dynamiczne tempo i wiele scen godnych amerykańskiego kina akcji. Dzieje się dużo, dzieje się szybko, postacie dobre łączą siły przeciwko złym. W jednej opinii widziałam porównanie do marvelowskich filmów, i faktycznie coś w tym jest – Luta to taka superbohaterka.

 

No właśnie, sięgając po nowy cykl z pierwszoplanową postacią kobiecą spodziewałam się chyba czegoś innego. Luta jednak to kobieta nietypowa – już jej komandoskie wykształcenie i zamiłowanie do sztuk walki jest czymś, co raczej nie kojarzy się z typowymi cechami płci pięknej. Nie ma więc sensu podkreślać, że cykl jest inny, bo bohaterką jest kobieta – to nie ma znaczenia, bo skupiamy się tu przede wszystkim na jej oryginalnych umiejętnościach walki i przewidywania zachowań przeciwnika. Oczywiście są momenty, w których bohaterka wykorzystuje swoją kobiecość, jednak dla niej to tylko środek do celu.

„Natura nie raz udowadniała, że matki są zdolne do dokonywania cudów, gdy tylko ich młode znajdzie się w niebezpieczeństwie. A matka wyposażona w szereg zabójczych umiejętności mogła się zmienić w ekstremalnie niebezpieczną maszynę do zabijania.”

A celem jest odnalezienie swojej córki, uratowanie ją przed złoczyńcami, którzy na pewno chcą skrzywdzić jej malutką córeczkę. Luta od początku wie, że małej grozi straszne niebezpieczeństwo, a ona jako matka zrobi wszystko, co może, by ją przed nim uchronić. Bo w końcu to ona zaufała bratu, choć nie powinna, co skończyło się porwaniem, prawda? Nie ma tu jednak za dużo obwiniania, chyba że chodzi o pretensje Luty do Nikosa i matki, która na ten wypad ją nakłoniła. Jednak i one są tu raczej tylko krótko zasygnalizowane, bo przecież tu nie ma czasu na rozważania, trzeba działać!

 

Kreacje bohaterów jak na powieść sensacyjną są całkiem niezłe. Z Lutą może się nie polubiłam (to dosyć porywcza babka ze specyficznymi preferencjami seksualnymi, o czym niestety też się dowiadujemy…), ale uważam, że kreacja jej matki jest ciekawa i wielopoziomowa, z początku całkiem inna niż okazuje się w finale. Szatan, którego z pewnością jeszcze w tej serii spotkamy, to z kolei glina ze skomplikowaną przeszłością, którego prześladuje niezamknięta sprawa sprzed ponad dwudziestu lat. Żałuję trochę, że postać pisarza, który poznał Lutę z Szatanem, nie została bardziej rozwinięta, bo wiadomo – postacie pisarzy są jednymi z moich ulubionych.

 

Nie wiem czy przy takiej książce jest sens dłuższego rozważania tematów do refleksji, które się w niej pojawiają, bo są to tematy raczej marginalne – tu akcja gra pierwsze skrzypce. Wspomnę więc krótko: handel żywym towarem, wykorzystywania dzieci, pedofilia, miłość matczyna i pragnienie zemsty to zagadnienia, które przepływają przez tę historię.

 

Podsumowując, sięgając po „Prawo matki” polecam nastawić się na niezobowiązującą rozrywkę skupiną na szybkiej akcji. To zagwarantuje Wam zadowolenie z lektury. Fabuła poprowadzona jest sprawnie, wątki ciekawe, tempo odpowiednie do dobrej powieści sensacyjnej. Sama Piotrowskiego nadal wolę w wydaniu zajmujących psychologicznie thrillerów, ale z pewnością i serii z Lutą nie przekreślam – czasem każdy z nas potrzebuje po prostu dobrej, dynamicznej rozrywki 😉

 

Moja ocena: 7/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Czarna Owca.

Książka dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Nic tu po was" Kevin Wilson

Autor: Kevin Wilson

Tytuł: Nic tu po was

Tłumaczenie: Jan Kraśko

Data premiery: 25.08.2021

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 328

Gatunek: literatura piękna

 

Książka „Nic tu po was” z początku przyciągnęła mój wzrok – ziarnista, jakby rysunkowa grafika, minimalizm i twarda oprawa, to coś obok czego nie mogłam przejść obojętnie. Opis książki, w którym wspomniane są dzieci stające w płomieniach oraz okładkowe polecajki obiecujące cudowną, zabawną i surrealistyczną powieść sprawiły, że nie miałam wątpliwości – to musi być dobre. I tak, naprawdę było!

Kevin Wilson to amerykański nagradzany autor z czterema powieściami na koncie i dwoma zbiorami opowiadań. U nas na polskim rynku na razie ukazały się dwie jego książki: „Rodzina na pokaz” w 2012 roku oraz „Nic tu po was” w 2021.

 

Ameryka 1995 roku. Dwudziestoośmioletnia Lillian dostaje od swojej przyjaciółki z czasów szkolnych propozycję – może się wyrwać ze swojego biednego życia, pracy na dwa etaty za najniższą z możliwych stawek i mieszkania razem z problematyczną matką, czego szczerze nienawidzi i zamieszkać w luksusach z nią, tak by niczego jej nie brakowało, w zamian za opiekę na dwójką jej pasierbów. Madison to piękna, bardzo zajęta kobieta, która wyszła za mąż za starszego od niej mężczyznę, gubernatora, który miał pod opieką dzieci z poprzedniego małżeństwa. Madison niedawno sama stała się matką, jednak z pasierbami się nie dogaduje. Lillian ma w tym pomóc, nie wie jednak, że dzieci są niezwykłe – w przypływie silnych emocji ich ciała stają w płomieniach. Cóż, przypadłość bardzo problematyczna dla tych, którzy przede wszystkim dbają o swój nieskazitelny publiczny wizerunek… Czy Lillian zdoła zapanować nad dwójką ognistych dzieci?

 

Książka składa się z 12 rozdziałów podzielonych na króciutkie podrozdziały. Dodatkowo rozłożenie tekstu na stronie jest szerokie, przez całość czyta się naprawdę wygodnie. Ogólnie książka wydana jest naprawdę ładnie, okładkowa grafika, wklejki – wszystko dobrze przemyślane, tworzy jedną spójną, bardzo przyjemną dla oka całość.

Historia prowadzona jest w narracji pierwszoosobowej czasu przeszłego przez Lillian w bardzo oryginalnym stylu – prostym, ale ironiczno-zabawnym, momentami sarkastycznym.  Język prosty nadaje poczucie normalności tak niezwykłej historii, humor sprawia, że do tematów podchodzimy z lekkością, mimo że wcale lekkie nie są.

„(…) żyłam życiem, w którym ciągle miałam mniej, niż chciałam. Więc zamiast chcieć więcej, zmuszałam się do tego, żeby chcieć jeszcze mniej, i z czasem nie chciałam już niczego, nawet jedzenia czy powietrza. Pragnęłam jedynie być duchem, bo wtedy wszystko by się skończyło.”

W książce spodobała mi się kreacja Lillian – prostej dziewczyny, która w pewnym momencie życia chciała od niego więcej, a jednak dostała mniej. Nie udało jej się wyrwać z życia narzuconego przez matkę, która ciągle była nią rozczarowana. Lillian, mimo że nigdy dziećmi się nie opiekowała, dobrze więc wie czego dzieciakom trzeba – uczucia, zainteresowania i miłości, co daje im od razu, gdy na to pozwalają.

Jej relacja z Madison jest dosyć dziwna, łączy się skomplikowana przeszłość. Lillian zdaje się zafascynowana swoją przyjaciółką, zabiega o jej uwagę, a każdy jej przejaw traktuje z namaszczeniem, co zdaje się trochę toksyczne. A przynajmniej tak jest na początku.

„- (…) Znasz kogoś, kto idealnie wychował dzieci? Wymień mi nazwisko chociaż jednego rodzica, który w jakiś sposób nie zepsuł swojego dziecka.

- Nie wiem, nikt nie przychodzi mi do głowy.

- Bo nikogo takiego nie ma.”

Nie da się ukryć, że jednak to dzieci stające w płomieniach są najbardziej oryginalnymi postaciami tej książki. Dzieci, które przez to jakie są, są odrzucane nawet przez swoich rodziców. Dzieci z trudną przeszłością, które nigdy nie mogły być po prostu sobą, które dla otoczenia są utrapieniem. Dopiero Lillian patrzy na nie tak naprawdę, stara się dowiedzieć czego one potrzebują. To coś, czego do tej pory nikt dla nich nie zrobił.

 

Fabuła toczy się niespiesznie, czytelnik zgłębia się w opowieści, wspomnienia i relacje z opieki nad dziećmi, w pełni oddając się jej uważnemu, prostemu komentarzowi narratorki. Wielu czytelników określa książkę jako statyczną, dla mnie jednak to nie jest minus – przecież nie musi się wiele dziać, żeby książka była interesująca, prawda? Dla mnie ważna jest głębia i tematy, o których opowiada, i to mnie w niej w pełni usatysfakcjonowało.

„Bycie bogatym ma mnóstwo plusów, ale najlepsze jest to, że możesz powiedzieć niemal wszystko i jeśli tylko powiesz to z przekonaniem, bez mrugnięcia okiem, ludzie nie spoczną, dopóki ci nie uwierzą.”

Bo tematów jest tu naprawdę dużo i każdy warty rozważenia. Poczynając od wychowania swoich i nieswoich dzieci, przez nierówne relacje przyjacielskie aż po pogoń za karierą i sztucznym obrazem samych siebie. A co z tymi płomieniami? No właśnie, jakie znaczenie za nimi stoi? Nie da się ukryć, że chodzi o dzieci pokrzywdzone, które w momencie, gdy nie spełniły oczekiwań rodziców, zostały odstawione na plan drugi…

 

Podsumowując, „Nic tu po was” w pełni spełniła moje oczekiwania – to zaskakująca proza niosąca powiew świeżości, mimo że tematy jakie porusza nie są ani nowe, ani łatwe. Ale to, w jak oryginalny sposób są tu przedstawione, z jaką czułością opisane, jest naprawdę zaskakująco dobre. Gorąco polecam lekturę tym czytelnikom, którzy szukają lekko surrealistyczno-zabawnych, ale i do bólu prawdziwych historii!

 

Moja ocena: 8/10

 

Za możliwość lektury dziękuję Wydawnictwu Agora!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

"Pierwszy dzień wiosny" Nancy Tucker

Autor: Nancy Tucker

Tytuł: Pierwszy dzień wiosny

Tłumaczenie: Łukasz Witczak

Data premiery: 23.03.2022

Wydawnictwo: Książnica

Liczba stron: 352

Gatunek: thriller psychologiczny

 

Nancy Tucker wiosną 2022 roku podbiła polski rynek książki swoją debiutancką powieścią „Pierwszy dzień wiosny”, który, choć skategoryzowany jako thriller psychologiczny, trochę się temu określeniu wymyka. Autorka z zawodu jest psychologiem, dużo pracowała z dziećmi, a nawet sama w wieku dziecięcym, nastoletnim borykała się z problemami, o których pisała w swojej pierwszej książce non-fiction - o doświadczeniach z zaburzeniem odżywiania. Później zajęła się tematem chorób psychicznych wśród młodych kobiet, o którym pisała w swojej drugiej książce non-fiction (te nie ukazały się w Polsce). Wygląda na to, że swoje doświadczenia i przygotowanie do zawodu bardzo umiejętnie wykorzystała w powieściowym debiucie, który trafił na wiele czytelniczych list najlepszych książek 2022 roku.

 

Historia przedstawiona jest w dwóch planach czasowych. Chrissie to ośmiolatka, która w pierwszych słowach kierowanych do czytelnika przyznaje się do zabicia dwuletniego chłopczyka. Dlaczego do tego doszło? Czy jest to przejaw psychopatii czy raczej testowanie granic dziecka, którego czyny nikogo nie obchodzą?

Julia z kolei to dorosła kobieta, młodziutka matka Molly, która żyje w ciągłym strachu przed tym, że dziecko zostanie jej odebrane. Jest przekonana, że na nie nie zasługuje, że jest złą matką, a opieka społeczna tylko czeka na jedno jej potknięcie. W tym przekonaniu nie ma nic dziwnego, biorąc pod uwagę, że Julia to tak naprawdę dorosła Chrissie…

„To coś więcej niż śmierć małego chłopca. To koniec pewnej epoki. Tyle razy pozwalaliśmy dzieciom bawić się na dworze i wydawało nam się, że są bezpieczne. Nikomu by do głowy nie przyszło, że coś takiego może się tu wydarzyć. Oto co tak naprawdę straciliśmy: niewinność. Śmierć Stevena… to tylko sposób, w jaki do tego doszło.”

Książka składa się z krótkich nienumerowanych rozdziałów przedstawionych naprzemiennie z perspektywy Chrissie i Julii w narracji pierwszoosobowej czasu przeszłego, niejako epilogiem jest rozdział napisany z perspektywy Molly. Styl powieści jest prosty zarówno pod względem języka, jak i przekazywanych emocji, nawet te najmroczniejsze traktowane są jako zwyczajne. Całość czyta się dobrze, książka jest dziwnie wciągająca.

„ – (…) Chciałam tylko, żebyś ją poznała. To wokół niej kręciło się moje życie przez cały ten czas. Molly jest chyba jedyną rzeczą, która mi w życiu dobrze wyszła.

- Aha. No to tylko pozazdrościć. Dziecka, którego nie trzeba się wstydzić.

Starła moją zewnętrzną powłokę pokazem własnej bezsilności, a gdy już byłam odsłonięta jak obrane ze skórki winogrono, wbiła szpilkę prosto w miękkie, galaretowate wnętrze. Zapiekło.”

Przede wszystkim jednak jest niesamowicie smutna. Czytelnik przygląda się małej Chrissie, która jest całkowicie zaniedbywana przez sobą matkę, sama troszczy się o siebie, żyje praktycznie na ulicy wpraszając się do koleżanek w porze posiłków, by sama mogła coś zjeść. To przejmujący obraz przedstawiony z perspektywy dziecka o matce, która w ogóle matką zostać nie powinna. Która nie przejmuje się swoim dzieckiem, nawet tym, czy nie chodzi głodne i brudne. A jednak nikt dziewczynki matce nie odebrał, nikt z sąsiedztwa nie interweniował. Jak to możliwe? No cóż, Chrissie raczej nikomu nie przyznawała się do jakich nadużyć dochodzi w jej domu… Dlaczego?

„Tyle że w przypadku mamy było odwrotnie. Ja wzięłam się za siebie, bo w moim życiu pojawiła się Molly. Mama zrobiła to po tym, jak zniknęłam z jej życia.”

 Kiedy więc dziecko nie jest w żaden sposób wychowywane, nie czuje z żadnej strony troski, zainteresowania, czy że ma jakiegokolwiek znaczenie, to czy faktycznie tak dziwne jest to, że zaczyna testować granice, uciekając się do przemocy? W ten sposób chce pokazać, że jednak tu jest, że coś może, coś, co faktycznie wpłynie w jakiś sposób na innych? Czy dziwne jest to, że marzy, by żyć w innej rodzinie, by zastąpić dziecko u innych rodziców, którzy dbają o swoją pociechę w każdym momencie?

„Pomyślałam, że mama Stevena pewnie życzyłaby śmierci jakiemuś innemu dziecku, zwłaszcza gdyby miało umrzeć zamiast Stevena. Zwykle gdy ktoś mówił, że nie życzyłby czegoś najgorszemu wrogowi, to znaczyło, że właśnie tego by mu życzył i jeszcze chętnie by sobie popatrzył.”

Z jednej strony brak emocji, refleksji Chrissie co do morderstwa jest przerażający, z drugiej… czy faktycznie była w stanie ocenić prawidłowo sytuację? Im dalej w lekturę, tym czytelnik widzi inną stronę całej sytuacji i zaczyna się zastanawiać: czy za ten czyn faktycznie odpowiada dziecko? Nie wiem czy moje odczucia są słuszne, wiem tylko, że sytuacja, w której autorka postawiła Chrissie jest mocno skomplikowana na gruncie etycznym. Szokująca, wstrząsająca, budząca sprzeciw, a przede wszystkim niedowierzanie. A jednak zdaje się, że bardzo realna w naszym świecie.

„Były takie rzeczy, za które przestawało się być dzieckiem.”

Chrissie jako dorosła osoba sama została matką w bardzo młodym wieku. W rozdziałach poświęconych Julii przyglądamy się jej historii, dowiadujemy jak trafiła w to miejsce, w którym jest teraz. Z jednej strony jej aktualne poczynania napawają nadzieją – ma pracę, dba o córkę, z drugiej wydaje się, że wszystko co robi, to z książek i telewizji wie, że tak trzeba, a nie że sama to czuje. Bohaterka wydaje się jakby pozbawiona uczuć. Czy faktycznie ma rysy psychopatyczne czy znowu jest to kolejny wynik jej dzieciństwa? I czy faktycznie nic nie czuje? Nie, coś czuje na pewno – strach. O to, że zrobi coś źle i władze odbiorą jej córkę, o to, że ktoś dowie się, kim Julia jest naprawdę. Czy jej strach jest uzasadniony?

„Teraz jako dorosła żyłam z kamieniem u szyi, tak ciężkim, że nieraz bałam się, że mój kręgosłup tego nie wytrzyma, lecz od czasu do czasu, w chwilach głębokiego skupienia na Molly, zapominałam, kim jestem, i bezwiednie zrzucałam ten ciężar na ziemię. Nie mogłabym tego zrobić, gdyby moje dziecko leżało w grobie.”

„Pierwszy dzień wiosny” to książka przejmująca i smutna. Opowiada o losie zaniedbanego dziecka, które uciekło się do morderstwa, by wzbudzić w świecie jakieś emocje. Nie jest to typowy thriller, to raczej powieść psychologiczna, która zmusza czytelnika do głębokich refleksji na temat wpływu wychowania, poczucia moralności i sprawiedliwości. Mimo to da się tu odczuć napięcie – czytelnik z uwagą i w niejakim szoku przygląda się kolejnym reakcjom Chrissie, czekając na to, co faktycznie stanie się z nią po tak ostatecznym czynie jakiego się dopuściła. A co z Julią, jak ona sobie poradzi? Czy z taką przeszłością da się normalnie żyć? I czy się powinno? Jestem pod wrażeniem tego debiutu, niesamowicie wstrząsające, wyraźne, wielowymiarowe i realne portrety psychologiczne!

„Oto co spotkało takie dzieci jak Steven: zastygły w idealnej postaci, wiecznie czyste, wiecznie wspaniałe, wiecznie dwuletnie. Nie zdążyły popełnić błędów, sprawić nikomu zawodu ani wyrządzić krzywdy jak inne dzieci, które żyły dłużej i dlatego nie były idealne. Dzieci takie jak Steven żyły krótko, ale za to nie miały żadnej skazy.”

Moja ocena: 8/10

 

Za możliwość lektury dziękuję Wydawnictwu Książnica!

Książka dostępna jest też w abonamencie 

Dodaj na półkę - klik!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »

Book tour ze "Szczęśliwego nowego roku"!

Szwedzki thriller kojarzy nam się z mrocznymi, makabrycznymi i ogólnie dosyć przerażającymi tematami, prawda? Takimi, że aż włos się na głowie jeży. A ja mam dla Was dzisiaj coś całkiem innego - szwedzki thriller psychologiczny, który równie dobrze można nazwać dramatem rodzinnym. Tu skupiamy się na relacjach i tajemnicach, a także konsekwencjach jakie ze sobą niosą. Pozornie dwie normalne rodziny zostały postawione w sytuacji psychologicznie trudnej - zaginęła nastoletnia córka jednej z nich. Jak wpłynie to na ich wzajemne relacje? Co w tym czasie wyjdzie na jaw? 

Od premiery tej książki minęło już półtora miesiąca i choć może nie jest to tytuł, który wyskakuje z lodówki, to jednak opinie zbiera naprawdę pozytywne! No i jest to ostatni tytuł roku 2022, który Kryminał na talerzu poleca! Więcej o książce możecie poczytać tu - klik!, a dzisiaj zapraszam na book tour z tym tytułem!

Zasady uczestnictwa w book tourze:

1. Książkę możecie trzymać maksymalnie 2 tygodnie od daty jej otrzymania, później wysyłacie ją dalej (adres kolejnej osoby otrzymasz ode mnie lub bezpośrednio od kolejnego uczestnika)
2. Recenzję/opinię/film (zależy gdzie się udzielacie) proszę zamieście maksymalnie do 3 tygodni od daty otrzymania książki. Oznaczcie mój blog/IG/FB oraz profil Wydawnictwa Sonia Draga w swoim poście oraz wykorzystajcie któryś z hasztagów: #kryminalnatalerzu, #kryminalnatalerzupoleca, #czytajzkryminalnatalerzu.
3. Książkę możecie wysłać pocztą, kurierem, paczkomatem – jak Wam i odbiorcy najwygodniej, ważne, żeby przesyłka miała numer, by się nie zgubiła! Jej numer po wysłaniu od razu koniecznie wyślijcie do mnie!
4. Książka jest do Waszej dyspozycji – możecie po niej pisać, zakreślać, zaznaczać. Proszę jednak o jej poszanowanie, czyli bez gniecenia i rozrywania 😉
5. Będzie mi miło jeśli zostawicie w książce po sobie ślad – z przodu książki przygotuję do tego miejsce oraz wkleję małą mapkę, na której oznaczymy trasę książki – nie zapomnijcie dorysować swojego punkcika! Będę mogła sobie później powspominać! 😊
6. Fajnie, jeśli do wysyłanej paczki dorzucicie coś małego od siebie, herbatkę, czekoladkę, cokolwiek by kolejnemu uczestnikowi było miło.

Zgłaszać się możecie w komentarzu pod postem tu na blogu, pod postem na IG i FB oraz w prywatnych wiadomościach na IG i FB oraz mailowo: kryminalnatalerzu@gmail.com. Kolejność uczestnictwa zapisywać będę według kolejności zgłoszeń (oczywiście później uczestnicy mogą dogadać zmiany w kolejności między sobą).

Listę uczestników zapiszę w tym poście w środę.

Książka ruszy w podróż już w środę popołudniu, ale listy uczestników nie zamykam, można zgłaszać się także w trakcie trwanie book toura. Zastrzegam sobie jednak możliwość zamknięcie listy, w chwili kiedy liczba uczestników przekroczy 30 osób.

W book tourze nie będą uwzględniane osoby, które trzy razy przekroczyły terminy wysyłki książki lub trzy razy nie wystawiły opinii w moich wcześniejszych BT.

Zachęcam też do udostępniania wiadomości o book tourze na swoich profilach - wystarczy, że udostępnicie post o bt, który ukazał się u mnie na IG i FB, a także do polubienia profili wydawnictwa i moich własnych 😊

W razie pytań jestem dostępna na IG i FB oraz oczywiście mailowo.

Serdecznie zapraszam do zgłoszeń, a uczestnikom życzę przyjemnej lektury!

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Lista uczestników:

1. @like.nobody_ opinia - klik!

2. @moniaczytairecenzuje opinia - klik!

3. @__colorfulmylife__ opinia - klik!

4.@i.krasnodebska  opinia - klik!

5. @ruda.czyta opinia - klik! 

6. @rodzinne.czytanie opinia - klik!

7. @zaczytana_daria opinia - klik! 

8. @mirkowo3 opinia - klik! 

9. @martuniaa82 opinia - klik!

10. @monikaormanin opinia - klik! 

11. @mamazaczytana opinia - klik!

12. @villanelle_lu opinia - klik!

13. @madzulas opinia - klik! 

14. @monikajakobczyk_czyta opinia - klik! 

15. @marzaczyta opinia - klik!

16. @justyna6353 opinia - klik!

17. @annadyczko_mczas  opinia - klik!

18. @kasienkaj7 opinia - klik!

19. @zaczytanelove opinia - klik!

20. @rrramona opinia - klik!

21. @annula_93 

22. @marzenaguzior (06.01-21.02)

23. @czytelnicz_ka (książka jest tu od 23.02)

24. @du_dzik94

235 @bookinetka

Czytaj więcej »

"Kopernik. Rewolucje" Wojciech Orliński

Autor: Wojciech Orliński

Tytuł: Kopernik. Rewolucje

Data premiery: 26.10.2022

Wydawnictwo: Agora

Liczba stron: 428

Gatunek: reportaż / biografia

 

Wojciech Orliński to polski dziennikarz i publicysta. Pisał teksty dla wielu czasopism, choć prawdopodobnie najczęściej można go było spotkać w Gazecie Wyborczej, z którą aktualnie związany jest trochę inaczej - przez jej reporterski magazyn „Wielki Format”. Z wykształcenia chemik, niedawno podjął pracę w zawodzie w jednym z warszawskich liceów. Czytelnicy za to znać go mogą z takich biografii jak „Lem. Życie nie z tej ziemi.” I „Człowiek, który wymyślił internet. Biografia Paula Barana.” Jego najnowsza praca, to biografia Kopernika, która robi wrażenie swoją objętością biorąc pod uwagę to, jak mało o Koperniku wiemy…

 

„Kopernik. Rewolucje” to książka pisana przez dziennikarza, nie historyka czy biografa, co autor często podkreśla. Dlaczego? Bo jako dziennikarz ma większe pole do snucia hipotez, które mogą wypełnić luki w biografii astronoma. Dlatego też autor bardzo szeroko opisuje tło historyczno-polityczno-społeczne przełomu XV i XVI wieku. Jak to się stało, że kanonik z Warmii odważył się nie tylko podjąć badania astrologiczne, ale i wysnuć tezę, która zaprzecza wiedzy, która rozpowszechniania była od starożytności? Kiedy, jak i dlaczego tego dokonał? Skąd pochodził, gdzie się uczył i jak wyglądały jego relacje z ludźmi? To tylko kilka pytań, na które w swojej publikacji Orliński stara się znaleźć odpowiedź.

 

Książka składa się z wstępu i 11 części rozpisanych na 52 rozdziały. Zarówno części, jak i rozdziały są tytułowane, a rozdziały podzielone są też na mniejsze części (już nietytułowane i nienumerowane) przez co książkę czyta się łatwo i wygodnie. Od razu wspomnę też, że wydana jest naprawdę bardzo ładnie, starannie i przejrzyście. Ciekawe grafiki na okładce i wklejce, a także sporo zdjęć, przedrukowań obrazów, rycin czy innych schematów uatrakcyjniają każdy jej rozdział.

Autor posługuje się bardzo swobodnym stylem, często odnosi się do aktualnej rzeczywistości, nawiązuje do naszej współczesnej popkultury, nie unika zabawnych komentarzy co sprawia, że całość czyta się lekko, a czasy dawne, które tak nudziły w szkole na lekcjach historii, tu nagle wydają się bardzo ciekawe. Książka momentami wymaga skupienia, szczególnie pod koniec zaczyna pojawiać się bardzo dużo nazwisk, które trzeba śledzić naprawdę uważnie, by się w historii nie pogubić (sama książki słuchałam, więc zdarzało się, że musiałam po kilka razy odsłuchiwać danych fragmentów).

 

Jak wspomniałam, o Koperniku wiemy naprawdę mało, ba! nawet jego daty urodzin i śmierci nie są pewne. A jednak książka liczy konkretną liczbę stron? Właśnie dlatego, że skupia się na przedstawieniu warunków życia, w którym przyszło funkcjonować takim osobom jak Kopernik. Pochodził z rodziny kupieckiej, szybko stracił ojca, na szczęście nim i jego bratem (starszym? młodszym? Chyba to drugie, ale to też nie jest pewne) niejako zaopiekował się wuj, biskup, który umożliwił im naukę na zagranicznych uniwersytetach, w nadziei, że jeden z braci (a może obydwaj?) dołączy do niego na Warmii podbudowując jego autorytet i zasięg władzy, a i ostatecznie przejmie jego dziedzictwo. Autor skupia się na szczegółowym przedstawieniu rodziny Kopernika, sięga do lat przed jego urodzeniem, wysnuwając nawet kilka dosyć sensacyjnych hipotez. Szeroko przygląda się uniwersytetom sięgając aż do czasów starożytnych. Dalej każdy jeden temat jest równie dokładnie omówiony – zatargi z Krzyżakami, sprzeczki pomiędzy duchownymi, dowiadujemy się jak wyglądały wtedy podróże, co Kopernik robił (lub mógł robić) na studiach, a później już jako kanonik na Warmii. Autor stawia też hipotezy tego, jak wyglądały jego relacje z otoczeniem, szczególnie jest chodzi o relacje romantyczne. Dopiero gdzieś tam pod koniec całej książki pojawia się dzieło Kopernika, które zrewolucjonizowało świat.

 

I w temacie powstawania „O obrotach” też tak naprawdę niewiele wiemy. Kiedy i czym Kopernik się zainspirował? Skąd w ogóle takie zawzięcie u niego, skoro tak naprawdę przecież nie był uczonym astronomem? Niewiele tu o tym, gdzieś było wspomniane o jakimś wynalazku co do pomiarów promieni słonecznych, ale głównie skupiamy się na dziele gotowym. Kopernik prawdopodobnie zmarł, zanim książka trafiła do szerszej publiczności, więc później inni wzięli się za dopisywanie wstępów i innych tego typu rzeczy. Temu też się przyglądamy, przy okazji sporo dowiadując się o ówczesnym druku książek (co dla książkoholików zawsze jest dużą atrakcją!). Później już krótko dowiadujemy się o reakcji społeczeństwa na rewolucyjne dzieło Kopernika.

 

Nie da się więc zaprzeczyć, że nowa książka Orlińskiego w sposób szeroki i bardzo przystępny przedstawia realia życia warstwy w miarę zamożnej w XV i XVI wieku, uczonych, duchownych, którzy mogli sobie pozwolić na zagraniczną naukę i wyjazdy. Mamy tu i wojny polityczne, i o wpływy i po prostu trochę przepychanek społecznych. Sporo w niej hipotez wysuwanych z wiadomych względów, mało o samym Koperniku-astronomie, jednak znowu – to wynika po prostu z braku źródeł. Wierzę, że autor zrobił wszystko co mógł, by o Koperniku dowiedzieć się jak najwięcej, a wiedza na temat tamtych czasów, jaką tu zgromadził, naprawdę robi wrażenie. Jak na moje potrzeby momentami książka była nawet za szczegółowa, przez co troszkę się gubiłam, ale też nic dziwnego – historia szczególnie ta tak odległa jak średniowiecze i początku renesansu raczej nigdy nie były moim konikiem. Mimo tych kilku uwag i tak dobrze z książką spędziłam czas, a lekki i nowoczesny styl, jaki autor się posługuje, przypadł mi do gustu. Myślę, że książka zadowoli tych, którzy są ciekawi tego, jak żyło się w średniozamożnej warstwie społecznej tamtych czasów.

 

Moja ocena: 7,5/10

 

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Agora.

Podoba Ci się to, co robię?

Wesprzyj mnie na patronite.pl/kryminalnatalerzu i dołącz do grona moich Patronów!

Czytaj więcej »